İmalatta temkinli bekleyiş... Sanayide Hürmüz baskısı

KÜRESEL ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda artan jeopolitik gerilim, yalnızca enerji fiyatlarını değil petrokimya tedarik zincirini de etkiledi. Sanayicilerden edindiğimiz bilgilere göre, İran savaşının başladığı 28 Şubat’tan bu yana bazı ham maddelerde yüzde 70-80 oranlarında fiyat artışları yaşandı. Bunun da nihai ürün fiyatlarını en az yüzde 30 artırdığı belirtiliyor. Plastik sanayicilerine göre bu durum, sanayi üretimi açısından yönetilmesi zorlaşan bir kırılganlık demek. Sahadaki etkilerin her geçen gün daha net hissedildiğini belirten sanayiciler, savaş nedeniyle petrokimya ham maddelerinde fiyatların hızla yükseldiğini, tedarik sürelerinin uzadığını ve belirsizliğin derinleştiğini ifade etti. Bu sürecin sanayiciyi daha yüksek maliyetle stok yapmaya zorladığı, bunun finansman yükünü artırdığını kaydeden plastik sanayicileri, Türk üreticisinin ciddi bir ‘Hürmüz’ baskısı altında kaldığını vurguladı.

‘KRİTİK EŞİK’ VURGUSU

Plastik Sanayicileri Federas-yonu (PLASFED) Başkanı Ömer Karadeniz, “Enerji, lojistik ve ham madde akışının aynı hatta sıkışması, zincirleme etkiler yaratıyor. Bu durum yalnızca sektörel değil, genel ekonomi üzerinde de ciddi sonuçlar doğuruyor” dedi. Karadeniz, gelinen noktada sektörün yalnızca maliyet artışıyla değil, tedarik güvenliği riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, bu durumun sürdürülebilir üretim açısından kritik bir eşik oluşturduğunu ifade etti. Sürecin yönetilebilmesi için acil ve stratejik adımlar atılması gerektiğini vurgulayan Karadeniz, alternatif tedarik kanallarının hızla devreye alınmasının ve yerli üretim kapasitesinin güçlendirilmesinin artık bir tercih değil zorunluluk haline geldiğini söyledi. Karadeniz, “Küresel kırılganlıkların bu kadar arttığı bir dönemde, sanayimizin dışa bağımlılığını azaltacak adımlar hayata geçirilmeli” ifadelerini kullandı.

‘EN HASSASI AMBALAJ’

PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu ise, “Tedarik sıkıntıları aynı şekilde devam eder, firmalar ellerindeki stokları bitirirse, ham maddede yaşanan kıtlık bitmiş ürünlerde de görülmeye başlar” uyarısında bulundu. Bu konuda en hassas sektörün ise ambalaj olduğunu ifade eden Eroğlu, “Tabii ambalajdaki kıtlık da birçok sektörü doğrudan etkiler” ifadelerine yer verdi.

İRAN SAVAŞI KAYNAKLI YAVAŞLAMA

EKONOMİK büyümenin öncü göstergesi olan İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketi de İran savaşının imalat sanayide yavaşlama yarattığına işaret ediyor. Nisan 2026 PMI verilerine göre: 

Mart ayında 47.9 olan manşet PMI nisanda 45.7’ye geriledi. Bu da ikinci çeyreğin imalat sanayi faaliyet koşullarında kayda değer bir yavaşlamayla başladığına işaret etti. 

Sektörün performansın-daki bozulma ayrıca, Eylül 2024’ten bu yana en yüksek oranda gerçekleşmiş oldu. 

İmalat sanayi üretimindeki düşüş, Eylül 2024’te görülen oranla aynı olacak şekilde Covid-19 salgınından bu yana en yüksek hızda daraldı. Böylece yavaşlama eğilimi 25’inci aya ulaştı. 

Anket katılımcılarının önemli bir bölümü, son düşüşün Ortadoğu’daki savaştan kaynaklandığını bildirdi. 

 Toplam yeni siparişler ve yeni ihracat siparişlerindeki düşüş mart ayına göre belirgin şekilde hızlandı.Yeni siparişlerdeki yavaşlamada, enflasyonist baskıların güçlenmesi etkili oldu.

SANAYİCİ BARIŞ İÇİN ÇÖZÜM BEKLİYOR 

Girdi maliyetleri enflasyonu üst üste beşinci ay artarak Ocak 2024’ten bu yana en yüksek düzeye ulaştı. 

Nihai ürün fiyatları da iki yıldan uzun bir dönemin en keskin artışını kaydetti. 

Katılımcıların önemli bir bölümü, savaşa bağlı olarak akaryakıt ve petrol maliyetlerinin arttığını belirtti. 

Firmalar ayrıca tedarikçilerin teslimat sürelerinde gözle görülür bir artış yaşandığını ifade etti. Tedarikçi performansındaki bozulma Şubat 2023’ten bu yana en yüksek düzeyde gerçekleşti. 

İSO TÜRKİYE İMALAT

PMI anket verileri hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew
Harker, şunları söyledi: “Nisanda Ortadoğu’daki savaşın Türk imalat sektörü üzerindeki etkilerinin arttığı gözlendi. Firmalar talebin zayıf olduğunu, enflasyonun güçlendiğini ve tedarik zincirlerinde aksamalar yaşandığını bildirdi. Savaşın etkilerinin ne kadar süreceğine ilişkin endişeler, imalatçıların temkinli bir tutum sergileyerek istihdam, satın alma faaliyetleri ve stoklarını azaltmasına yol açtı. Firmalar, önümüzdeki aylarda toparlanmanın yeniden başlaması için savaşın hızlı bir şekilde çözüme kavuşmasını umut ediyor.”