ILO’dan karamsar savaş tahmini

Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) hazırladığı yeni raporda İsrail ve ABD’nin İran’a saldırısı ile başlayan Orta Doğu krizinin artan enerji maliyetleri, aksayan ulaşım yolları, tedarik zinciri baskısı, zayıflayan turizm ve göç kısıtlamaları yoluyla küresel işgücü piyasalarını olumsuz etkilediği belirtildi. Savaşın işgücü piyasaları üzerindeki etkisinin kapsamı ve süresinin durumun nasıl gelişeceğine bağlı olacağı kaydedildi. Tam sonuçların ortaya çıkması zaman alacak olsa da şokun halihazırda birçok kanaldan yayıldığı ve küresel ekonomide hala zayıf büyüme ve insana yakışır iş açığıyla karakterize edilen ortamda baskıların kademeli olarak artmasının beklendiği ifade edildi.

Raporda, petrol fiyatlarının 2026 yılı ocak-şubat başlarındaki ortalama seviyesinin yaklaşık yüzde 50 üzerine çıkması durumunda, küresel çalışma saatlerinin 2026 yılında yüzde 0,5, 2027 yılında ise yüzde 1,1 oranında azalmasının beklendiği kaydedildi. Bunun sırasıyla 14 milyon ve 38 milyon tam zamanlı eşdeğer işe denk geldiği belirtildi. Yani, 38 milyon kişinin bir yıllık çalışma süresine eşdeğer kayıp anlamına geliyor.

Rapora göre, işsizlik oranı 2026’da 0,1 puan, 2027 yılında ise 0,5 puan artacak. Bu da 2026 yılında ilave 5 milyon, 2027’de ise 20 milyondan fazla işsiz anlamına geliyor.

Raporda yer alan bir başka tespit ise petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı olması halinde reel işgücü gelirlerinin 2026’da yüzde 1,1, 2027 yılında ise yüzde 3 oranında düşebileceği oldu. Bu da işgücü gelirlerinde sırasıyla yaklaşık 1,1 trilyon ve 3 trilyon dolar kayba denk geliyor.

Brent petrolün varil fiyatı 2026 ocak – şubat aylarında ortalama 68-69 dolar olarak gerçekleşti. Mart ayında 102-103 dolar, nisan ayında 117-124 dolar olan Brent petrolün varil fiyatı mayıs ayında ise ortalama 109 dolar oldu. Petroldeki mevcut fiyatlar yıl başındaki seviyenin yaklaşık yüzde 58 üzerinde seyrediyor.

Savaşın en çok Arap devletleri ile Asya – Pasifik bölgesini etkilemesi bekleniyor. Arap devletlerinde işgücü piyasasına yönelik risklerin hem acil hem de büyük olduğu belirtilen raporda, savaşın daha hızlı ve daha geniş etkilerini ölçmek amacıyla tasarlanan modele dayanan simülasyonlar yapıldı. Buna göre, çalışılan saatler, gerilimin hızlı bir şekilde azaldığı senaryoda yüzde 1,3, uzun süreli kriz senaryosunda yüzde 3,7 ve ciddi tırmanma senaryosunda yüzde 10,2 oranında azalacak.

Ciddi tırmanma senaryosunun gerçekleşmesi halinde çalışılan saatlerde COVID-19 salgını dönemindekinin iki katından daha büyük bir kayıp yaşanacak.

Arap devletlerinde istihdamın yaklaşık yüzde 40’ının ticaret, inşaat, imalat sanayii, tarım, ulaştırma, konaklama ve yiyecek gibi yüksek riskli sektörlerde bulunduğu vurgulandı.

Asya ve Pasifik bölgesinde ise petrol şoku senaryosuna göre çalışma saatlerinin 2026’da yüzde 0,7, 2027’de ise yüzde 1,5 azalabileceği kaydedildi. Bölge ülkelerindeki reel işgücü gelirlerinin ise yüzde 1,5 ve yüzde 4,3 düşebileceği tahmin edildi.

Asya – Pasifik ülkelerinin savaştan yüksek oranda etkilenmesinin sebebi olarak Körfez ülkelerine en fazla işçinin bu bölge ülkelerinden gelmesi gösterildi. Savaşın başından beri işçi sayısında keskin bir düşüş yaşandığı, Körfez’den kendi ülkelerine dönüşlerin arttığı ifade edildi. Güney ve Güneydoğu Asya’daki birçok aile ve topluluk için hane halkı gelirinin önemli kaynağı olan işçi dövizlerindeki akışların zayıflamaya başladığı, bazı ülkelerde daraldığı vurgulandı. Raporda, “Kriz hem askeri operasyonları hem de havale akışlarını aksatırsa, etkileri menşe ülkelerdeki tüketime, yoksulluğa ve yerel istihdama da yayılabilir” denildi.

Raporda, geçici bir enerji şokunun istihdamda uzun süreli etkiye yol açmasını önlemek için kayıt dışı çalışanlar, göçmen işçiler, mülteciler ve küçük işletmeler başta olmak üzere en çok etkilenen işçileri ve işletmeleri kapsayacak şekilde politikalar geliştirilmesi gerektiği belirtildi.