Kanaryalar ölmeye başladı, en karamsar senaryo gerçek oluyor Sözcü Gazetesi

Dünyanın ısı dengesini sağlayan devasa bir okyanus sistemi olan Atlantik Meridyenel Devrilme Dolaşımı (AMOC), alarm veriyor. Kuzey Yarımküre’yi yaşanabilir kılan bu dev mekanizma; ısıyı, tuzu ve tatlı suyu okyanus boyunca taşıyan bir taşıma bandı gibi çalışıyor, ancak insan kaynaklı küresel ısınma, bu hassas dengeyi bozmak üzere.

Science Advances dergisinde yayımlanan son çalışma, mevcut iklim modellerinin tehlikenin boyutunu küçümsediğini gösteriyor. Araştırmaya göre, AMOC’un bu yüzyılın sonuna kadar %50'den fazla yavaşlaması bekleniyor. Bu oran, önceki tahminlerin %60 daha üzerinde bir zayıflamaya işaret ediyor.

Potsdam Üniversitesi’nden okyanus bilimci Stefan Rahmstorf, bulguları "endişe verici" olarak nitelendiriyor. Rahmstorf'a göre, en karamsar senaryolar maalesef gerçeğe en yakın olanlar çıkabilir ve akıntıların durma noktasına gelmesi bu yüzyılın ortalarında kaçınılmaz hale gelebilir.

Teorik modellerin ötesinde, Miami Üniversitesi’nden bilim insanları son 20 yıldır okyanusa yerleştirilen şamandıralardan gelen verileri analiz etti. Sonuçlar hipotezleri doğrular nitelikte:

Dört koldan zayıflama: Akıntı hızı, sıcaklık ve tuzluluk oranları Atlantik'in dört farklı noktasında da gerileme gösteriyor.

Erken uyarı: Araştırmacılar bu bölgeyi, madenlerdeki gaz sızıntısını önceden haber veren "kanaryalara" benzetiyor. Gelen veriler, okyanusun derinliklerinde bir şeylerin temelden bozulduğunu fısıldıyor.

Bilim insanları, AMOC’un en son yaklaşık 12 bin yıl önce çöktüğünü ve bunun küresel çapta bir kaosa yol açtığını hatırlatıyor. Eğer sistem bugün çökerse, karşımıza çıkacak manzara bir bilim kurgu filmini aratmayabilir:

Avrupa Donacak: Avrupa genelinde kışlar aşırı sertleşecek ve tarım alanları kullanılamaz hale gelecek.

Deniz Seviyeleri Yükselecek: ABD'nin doğu kıyılarında deniz seviyesindeki artış korkunç bir hıza ulaşacak.

Kıtlık Riski: Afrika'nın büyük bir bölümünde on yıllar sürecek kuraklıklar baş gösterecek.

Utrecht Üniversitesi'nden René van Westen, her ek zayıflamanın sistemi "devrilme noktasına" (tipping point) bir adım daha yaklaştırdığını söylüyor. Grönland’daki buzulların erimesiyle okyanusa karışan devasa miktardaki tatlı su, akıntının yoğunluğunu azaltarak motorun teklediği anı erkene çekiyor.