İki asır direndi, 6 saatte çöktü: 217 yıllık Napolyon şifresi çözüldü!

Belge, Mart 1809'a tarihleniyor ve bugün Hırvatistan sınırları içinde kalan Dalmaçya'daki Fransız kuvvetlerinin komutanı General Auguste de Marmont'a gönderilmişti. Mektubu bizzat Napolyon yazmamıştı. 16 Mart'ta İtalya'daki vekili ve evlatlığı Eugène de Beauharnais'e, Fransız ve müttefik orduların konumlarına dair şifreli bilgileri Marmont'a iletmesini emretmişti.

Belge, Fransız Yarbay J. Valynseele'nin 1969'da "Revue Historique des Armées" (Orduların Tarihi Dergisi) adlı dergide yayımladığı bir fotoğraf sayesinde biliniyordu. Ancak belge yanlışlıkla 1807 yılına tarihlenmişti ve şifrenin anahtarı kayıp durumdaydı.

Belge, açık bir şekilde Fransızca yazılmış tek bir satırla başlıyor, ardından rakam, harf ve el yazısıyla yazılmış işaretlerden oluşan 24 satır geliyor. Toplamda yaklaşık 1.300 şifreli birim ve 155 farklı işaret içeriyor; bunların bir kısmı tek harfler yerine tam kelimeleri temsil eden sembollerden oluşuyor.

Bir siber güvenlik şirketinde mühendis olarak çalışan Carter Church, belgeyi analiz edip şifresini çözmek için yeni bir yapay zeka modelini kullandı. Tek bir fotoğraf ve tek bir metin komutuyla düğmeye bastı.

Model önce fotoğraftaki işaretleri kopyaladı, farklı el yazısı biçimleriyle görünen benzer işaretleri karşılaştırdı, ardından şifre tarihçisi Daniel Tan'ın daha önce yayımladığı kısmi bir anahtardan yararlanarak şifreleme sistemini çözümledi.

Mevcut kısmi anahtar sadece 33 harf değerini, yani şifreli birimlerin yaklaşık üçte birini açıklıyordu; geri kalan sembollerin ise metnin kendisinden çıkarım yoluyla çözülmesi gerekiyordu. Çalışma, modelin çalışma süresi olarak yaklaşık 6 saat sürdü.

Church'e göre deneyde asıl dikkat çekici olan sadece şifrenin çözülmesi değildi. Modelin görüntüyü okuma, sembolleri kopyalama, şifreyi analiz etme, olasılıkları test etmek için hesaplama araçları oluşturma ve sonuçları tarihi kaynaklarla karşılaştırma gibi bir dizi görevi tek bir süreçte art arda gerçekleştirmesiydi.

Çözüme ulaşıldıktan sonra, tarihi şifrelerin belgelenmesinde uzmanlaşan Japon araştırmacı Satoshi Tomokiyo çözümü inceledi ve şifreyi "çözülmüş" olarak kayıtlara geçirdi. Church, beş sembolün okunuşunun hâlâ tam olarak kesinleşmediğini, ancak bunun metnin genel anlamını etkilemediğini belirtiyor.

Çözülen metin, Fransa ve müttefiklerinin Avusturya ile savaştan önceki kuvvet konumlarını ve sayılarını anlatan askeri bir özet olduğunu ortaya koydu. Mektupta farklı konumlardaki Bavyera, Polonya, Saksonya ve Fransız kuvvetlerinden, asker sayılarından ve ordu hareketlerinden bahsediliyor; ayrıca Rusların Avusturya'ya karşı harekete geçtiğine dair bir değerlendirme de yer alıyor. Bu tahminin doğru çıkmadığı sonradan anlaşıldı.

Mektup ayrıca Marmont'a, hareket emirleri geldiğinde küçük bir kuvvetin ya da bir grup adamın kararını etkilemesine izin vermemesi yönünde bir talimat içeriyor. İşte burada şifre çözümünün en önemli sonuçlarından biri ortaya çıkıyor: Bu cümle, Napolyon'un 1809'da Eugène'e gönderdiği emrin basılı kopyasında yarım kalmış bir cümleyi tamamlıyor.

Church, keşfedilen metnin Marmont'a ulaşan asıl mektubu temsil ettiğini, bu nedenle kayıp kısım için doğrudan bir kanıt sunduğunu, ancak bunun Napolyon'un sözlerinin birebir orijinal ifadesi olduğunu kesin olarak kanıtlamadığını belirtiyor.

Çalışma sadece şifreleri çözmekle kalmadı, belgenin tarihini de yeniden belirledi. Church, mektubun içeriğini çevresindeki yazışmalarla, özellikle Napolyon'un 16 Mart 1809 tarihli emriyle karşılaştırdığında, kuvvetlerin isimlerinin, sayılarının ve konumlarının Napolyon'un Eugène'den Marmont'a iletmesini istediği bilgilerle örtüştüğünü tespit etti.

Haber Girişi Hilal Aytaç - Editör

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin