IBAN mağdurları uzun süredir bekliyordu, yasa çıktı Son Haberler

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmî Gazete’de yayımlanarak yasalaştı. TBMM kayıtlarında 7589 sayılı Kanun olarak yer alan düzenleme; ceza, hukuk ve idari yargılama alanlarında çeşitli değişiklikler içeriyor.

Kanun kapsamında, kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak nitelendirilen ve banka hesap bilgilerini başkasına kullandırmaları nedeniyle dolandırıcılık suçlarına iştirak ettikleri gerekçesiyle yargılanan kişilere yönelik yeni bir hüküm getirildi. Düzenleme yalnızca banka hesaplarını değil, kredi kartı gibi ödeme araçlarını, aracı kurum hesaplarını, ödeme hizmeti sağlayıcılarındaki hesapları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesapları da kapsıyor.

Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158’inci maddesine eklenen hüküm uyarınca, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak yalnızca hesap ya da ödeme aracı bilgilerinin başkasına verilmesiyle sınırlı kaldığında, fail hakkında verilecek ceza yarı oranında indirilecek. İndirimin uygulanabilmesi için söz konusu bilgilerin kişinin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacıyla kullandırılmış olması gerekecek.

HESAP BİLGİLERİNİ VERENLERE CEZA İNDİRİMİ

TCK’nın 158’inci maddesine eklenen fıkraya göre, kişinin kendisine veya başkasına ait banka ya da kredi kartı gibi ödeme araçlarını başkasına vermesi düzenleme kapsamında değerlendirilecek. Banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesapların kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ve araçların paylaşılması da aynı hükme tabi olacak.

Dolandırıcılık suçuna iştirakin yalnızca söz konusu hesapların veya ödeme araçlarının kullandırılmasından ibaret olması halinde mahkeme tarafından belirlenecek ceza yarı oranında indirilecek. Düzenleme, hesap sahibinin dolandırıcılık eyleminin diğer aşamalarına katılıp katılmadığına göre uygulanacak.

KANUN YOLUNDAKİ DOSYALAR İLK DERECE MAHKEMESİNE GÖNDERİLECEK

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan haklarında hüküm verilen ancak dosyaları kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar için geçiş hükümleri uygulanacak.

Yeni fıkradan yararlanabilecek sanıkların bölge adliye mahkemelerinin ceza dairelerinde bulunan dosyaları hakkında bozma kararı verilecek. Dosyalar, yeni düzenleme doğrultusunda yeniden değerlendirme yapılması amacıyla ilk derece mahkemelerine gönderilecek.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar da geliş usullerine uygun biçimde ilk derece mahkemelerine iletilecek. İlk derece mahkemeleri, sanıkların eylemlerinin yeni düzenlemenin kapsamına girip girmediğini inceleyerek yeniden karar verecek.

İNFAZ AŞAMASINDAKİ HÜKÜMLÜLERE ETKİN PİŞMANLIK İMKÂNI

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan haklarında hüküm verilen ve dosyaları infaz aşamasında bulunan bazı hükümlüler için de geçiş hükmü getirildi.

TCK’nın etkin pişmanlığı düzenleyen 168’inci maddesi daha önce uygulanmayan hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkeme tarafından yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde tamamen gidermeleri halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.

Zararın aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen karşılanması gerekecek. Koşulların yerine getirilmesi durumunda, kovuşturmanın başlamasından sonra ancak hüküm verilmeden önce etkin pişmanlık gösterenlere yönelik cezanın yarısına kadar indirilmesini öngören hüküm uygulanabilecek.

Altı aylık süre içinde mağdurun zararı tamamen giderilmeden, yeni düzenleme gerekçe gösterilerek infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek. Hükümler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihte hüküm verilmiş olmasına rağmen kanun yoluna başvurulmadığı için yürürlük tarihinden sonra kesinleşen kararlar bakımından da geçerli olacak.

KANUNİ FAİZ REESKONT ORANINA GÖRE BELİRLENECEK

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da yapılan değişiklikle, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında faiz ödenmesi gereken ancak faiz miktarının sözleşmeyle belirlenmediği durumlarda yeni hesaplama yöntemi uygulanacak.

Yıllık kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden hesaplanacak.

TCMB’nin 30 Haziran’da uyguladığı reeskont oranı, önceki yılın 31 Aralık günündeki orandan 5 puan veya daha fazla farklılık gösterirse yılın ikinci yarısında 30 Haziran tarihinde belirlenen oranın yüzde 80’i esas alınacak.

HÂKİM VE SAVCI YARDIMCILARININ EĞİTİMİ YENİDEN DÜZENLENDİ

Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nda yapılan değişiklikle adli yargı hâkim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hâkim yardımcılarına verilecek eğitimlerin kapsamı belirlendi.

Eğitim programlarında Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku alanlarına yer verilecek. Duruşma yönetimi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi ve denetimi, uluslararası kuruluşlar ve sözleşmeler, sık karşılaşılan davalar ile kişisel gelişim konuları da eğitim programında bulunacak.

Yazılı sınavlarda eğitim verilen konulardan sorular yöneltilecek ve sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sonuçlar yazılı sınav kurulu tarafından tutanağa bağlanarak Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek.

Sözlü sınavlarda mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi ile mesleki yeterlilik değerlendirilecek. Hukuki meseleleri kavrama, çözme ve ifade etme yeteneği, özgüven, temsil kabiliyeti, davranışların mesleğe uygunluğu, Türkçeyi etkin kullanma becerisi, genel kültür ve genel yetenek düzeyi de değerlendirme kapsamına alınacak.

Hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde ilgili hâkim veya savcı hakkında uyarma cezası uygulanabilecek.

GENETİK İNCELEME SONUÇLARI KİMLİK BİLGİLERİNDEN ARINDIRILACAK

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genetik inceleme sonuçlarının gizliliğine ilişkin hükmünde de değişiklik yapıldı. İnceleme sonuçları, kimlik bilgilerinden arındırılmış biçimde bu amaçla oluşturulan özel bir sisteme kaydedilecek.

Sonuçların bir örneği, dosyada delil olarak saklanmak üzere soruşturma veya kovuşturma makamına gönderilecek. Sistemdeki ve dosyadaki bilgiler; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddedilmesi, beraat kararı verilmesi veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde derhal yok edilecek.

Diğer durumlarda bilgiler, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçtikten sonra cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek. İşlem tutanağa bağlanarak dosyada muhafaza edilecek.

Bilgileri sisteme kaydedilen kişiler, kişisel verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin bulunması durumunda hâkimden ya da mahkemeden verilerin silinmesini talep edebilecek.

Sisteme kaydedilen bilgiler, devam eden bir soruşturma veya kovuşturmada maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya cumhuriyet savcısının kararı üzerine kullanılabilecek. Mahkeme ve hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna, cumhuriyet savcısının kararlarına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulabilecek.

İKİ YILA KADAR CEZALARDA HAGB KARARI VERİLEBİLECEK

Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenlemeye göre, yargılama sonunda sanık hakkında 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilmesi halinde mahkeme HAGB kararı verebilecek.

Kararın verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması gerekecek. Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması da şart olacak.

Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekecek. HAGB kararı verilen hükümdeki hapis cezası ertelenemeyecek ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Hakkında HAGB kararı verilen sanık 5 yıl süreyle denetime tabi tutulacak. Denetim süresinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemeyecek.

İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE SUÇLARI HAGB KAPSAMINDA OLMAYACAK

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması düzenlemesi işkence ve eziyet suçlarında uygulanmayacak.

Kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın kişinin dokunulmazlığı ile maddi ve manevi varlığını güvence altına alan 17’nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar da HAGB kapsamı dışında bırakılacak.

DURUŞMALAR ARASINDAKİ SÜRE ÜÇ AYI GEÇEMEYECEK

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak 3 aydan fazla olamayacağı hükme bağlandı.

Bilirkişi incelemesinin işin niteliği nedeniyle uzaması veya istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu durumlarda hâkim, gerekçesini açıklayarak daha uzun bir süre belirleyebilecek.

Ses ve görüntü nakli yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına karar verilen kişiler hakkında bazı işlemler dışında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. İkrar, yeminin yerine getirilmesi, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh işlemleri istisna kapsamında bulunacak.

Sesli ve görüntülü katılıma ilişkin hüküm, kanunun yayımlanmasından 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

TAZMİNATLARDA FAİZİN BAŞLANGIÇ TARİHİ DEĞİŞECEK

Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle çalışma gücünün azalması veya tamamen kaybedilmesinden doğan zararlar ile ölen kişinin desteğinden yoksun kalanların uğradığı kayıplara ilişkin tazminatların faiz hesaplaması yeniden düzenlendi.

Zarar görenin veya ölen kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminatın toplamına, haksız fiilin ya da zarara neden olan olayın meydana geldiği tarihten itibaren kanuni faiz uygulanacak.

Kazancın belirlenemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.

Tazminatın ödenmesi amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre hesaplanacak tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek.

DANIŞTAYIN DAİRE SAYISININ AZALTILMASI ERTELENDİ

Danıştay Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 2016’dan itibaren 10 yıl içinde Danıştaydaki daire sayısının 10’a düşürülmesi için öngörülen ve 23 Temmuz 2026’da sona eren süre 4 yıl uzatıldı.

Daire sayısının azaltılmayacak olması nedeniyle, boşalan her 2 üyelik için bir üye seçilmesini öngören uygulamadan da 23 Temmuz 2030’a kadar vazgeçilecek.