Hürmüz’de satranç: Abluka mı anlaşma mı

ABD ve İran arasındaki savaşa diplomatik çözüm arayışları Pakistan başta olmak üzere Türkiye, Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda devam ederken, olası anlaşmanın İran’ın nükleer programı ile birlikte merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, bölgenin birinci gündem maddesi olmaya devam ediyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in önceki gün başlayan Tahran ziyareti, dün de yoğun geçti. Münir, İran Meclis Başkanı ve müzakere heyetinin lideri Muhammed Kalibaf ile bir araya geldi. AFP, görüşmenin gündeminin İslamabad’da geçen hafta ara verilen müzakerelerin devamına yönelik olduğunu aktardı. Diğer yandan İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na uyguladığı ablukanın Tahran ve Washington arasında devam eden ateşkesi bozabileceği konusunda uyarıda bulundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da, başkent Tahran’da Munir’i kabul etti.

İRAN’DAN YENİ TEKLİF

Müzakereler durmuş gibi görünse İran’ın Pakistan aracılığıyla ABD ile çatışmaların başlamasını önleyecek bir anlaşma sağlanması durumunda gemilerin, Hürmüz Boğazı’nın Umman tarafından geçmesine izin verebileceğine dair teklifte bulunduğu belirtildi. Küresel enerji sevkiyatının beşte birinin gerçekleştiği bölgede aylar süren çatışmalar nedeniyle mahsur kalan yüzlerce gemi için kritik bir çıkış yolu sunan bu öneri, Tahran’ın Boğaz üzerindeki tavizsiz egemenlik iddialarından ilk stratejik geri adımı olarak değerlendirildi. Uygulamanın hayata geçmesi Washington’un İran’ın taleplerine vereceği karşılığa bağlı görünüyor.

ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukasına rağmen, yaptırım listesinde bulunan “RHN” ve “Alicia” adlı iki dev süper tanker Hürmüz Boğazı’nı geçerek Körfez’e giriş yapmayı başardı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ablukanın tavizsiz sürdüğünü ve gemilerin geri çevrildiğini iddia etse de, gemi takip verileriyle desteklenen bu geçişler ilan edilen kısıtlamaların etkinliği konusunda soru işaretleri yarattı.

TRUMP: ANLAŞMAYA ÇOK YAKINIZ

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını sürdüreceğini açıklayan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ablukanın “gerektiği sürece” devam edeceğini söylerken, ABD Başkanı Trump İran’la anlaşmanın yapılmasıyla birlikte boğazın tamamen açılacağını belirtti. Las Vegas’a giderken Beyaz Saray çıkışında basın mensuplarına yaptığı açıklamada Trump ayrıca şunları söyledi: “İran’ın nükleer silaha sahip olmaması son derece önemli ve onlar da bunu kabul ettiler. İran bunu kabul etti, üstelik çok kesin bir şekilde. Yer altında kalan nükleer kalıntıları bize iade etmeyi de kabul ettiler. Dolayısıyla İran’la pek çok konuda mutabakat sağladık.”

ALMANYA MAYIN TEMİZLEYEBİLİR

Öte yandan Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere liderlerinin bugün videokonferans yönetmiyle yapacakları Hürmüz toplantısında, bölgeye olası destek formüllerinin görüşüleceği belirtiliyor. Politico’nun haberine göre Alman hükümeti, Hürmüz’e mayın temizleme gemisi göndermeye sıcak bakıyor. Ancak Almanya Başbakanı Friedrich Merz dün yaptığı açıklamada, Berlin yönetiminin olası katkısının “tercihen” Birleşmiş Milletler tarafından onaylanmış bir uluslararası güvenlik misyon kapsamında gerçekleşeceğini ve Alman meclisinden onay alınacağını söyledi.

İSRAİL VE LÜBNAN ARASINDA 10 GÜNLÜK ATEŞKES

ABD’nin başkenti Washington’da salı günü Lübnan ve İsrail yetkililerinin “ateşkes ön görüşmeleri” için bir araya gelmesinin ardından Başkan Donald Trump dün Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İsrail ve Lübnan’ın 10 günlük ateşkeste anlaştığını duyurdu. Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, “Saygıdeğer Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile muhteşem görüşmeler gerçekleştirdim. İki lider, ülkeleri arasında barışın sağlanması amacıyla bugün 17.00’da (TSİ 00.00) yürürlüğe girecek 10 günlük bir ateşkes konusunda anlaşmaya vardı” dedi. Trump, Lübnan ve İsrail arasında kalıcı bir barış sağlanmasına yönelik çalışmalar için ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine’e talimat verdiğini bildirdi. Trump, “Dünya genelinde 9 savaşı sonlandırmaktan büyük şeref duydum, bu da 10.’su olacak” yorumunu da yaptı. Her iki lideri de yakın zamanda Beyaz Saray’a davet edeceğini belirten ABD Başkanı Trump, bu hafta Washington’da iki ülke temsilcileri arasında gerçekleştirilen müzakerelerin çok verimli geçtiğini kaydetti.

İsrail’de yayın yapan Kanal 12’nin haberine göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ın Lübnan’da ateşkese varıldığını ilan etmesinden sonra telefon üzerinden acil güvenlik kabinesi toplantısı yaptığı, bakanlara, “Trump’ın talebine uyduk, ateşkes sırasında Lübnan’da kalacağız” dediğini öne sürdü.

İsrail’in ateşkesin uygulanacağının duyurulmasının ardından düzenlediği saldırıda Lübnan’ın güneyinde 9 kişi hayatını kaybetti. Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail ordusunun 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği saldırılarda yaşamını yitirenlerin sayısının 2 bin 196’ya yükseldiğini bildirmişti.