Hücre yenilenmesi nasıl desteklenir? Sözcü Gazetesi

Günlük olarak yaşlanma, yaralanma ve hücrelerin doğal yaşam (büyüme, olgunlaşma ve ölme) döngüsü çerçevesinde milyarlarca hücre ölümü gerçekleşir.

Vücut da ölü hücrelerin yerine milyonlarca yeni hücre üretir. Bu süreç genel sağlığımız için hayati önem taşır… Çünkü tüm yaşamsal organlar ve sistemler bu sayede fonksiyonlarını sürdürebilir. Ancak yenilenen hücrelerin kalitesi, yapı malzemelerine bağlıdır… Yapı malzemelerinin ise doğru ve dengeli beslenmeden düzenli uykuya kadar sağlıklı bir yaşam tarzını kapsadığını belirten Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ela Temeloğlu, hücre yenilenmesini destekleme yollarını şöyle anlattı:

Prof. Dr. Ela Temeloğlu

Sağlığın temelidir

Hücre, vücudun en küçük ama en temel yapı taşıdır. Tüm hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular birleşerek organları, organlar da sistemleri meydana getirir. Değişik sistemler bir araya gelerek ise canlı organizmayı oluşturur. Bir organın sağlıklı olması, hücrelerin sağlıklı olmasıyla başlar. Yani sağlığın temeli hücre düzeyinde atılır.

Doğru şekilde beslenmeleri gerekir

Hücrelerin içinde yaşamı sürdüren pek çok önemli yapı bulunur. Bu yapılara doğru şekilde besin, oksijen taşınması, onlardan atık maddelerin uzaklaştırılması gerekir. Bu maddelerin dengede olması, hücrenin sağlam ve dayanıklı kalabilmesi açısından büyük önem taşır. 

40’tan sonra kontrollerinizi aksatmayın

40 yaşından itibaren her yetişkinin düzenli olarak kan tahlilleri, biyokimya testleri ve kalp kontrolleri gibi taramaları yaptırmalıdır. Çünkü bu dönemden itibaren kronik hastalıkların görülme sıklığı artar.

Rutin kontroller, hastalıkları erken aşamada tespit eder ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlar. Kronik hastalığı olanlar kontrollerini aksatmamalıdır.

Doğru şekilde beslenmeleri gerekir

Hücrelerin içinde yaşamı sürdüren pek çok önemli yapı bulunur. Bu yapılara doğru şekilde besin, oksijen taşınması, onlardan atık maddelerin uzaklaştırılması gerekir. Bu maddelerin dengede olması, hücrenin sağlam ve dayanıklı kalabilmesi açısından büyük önem taşır.

Nasıl anlaşılır? 

Hücrelerdeki yıpranma zamanla vücutta fizyolojik değişiklikler olarak kendini gösterir. Kas dokusu zayıflar, vücut direnci düşer, cilt eski parlaklığını ve canlılığını kaybeder, saç ve tırnak sağlığı da olumsuz etkilenebilir. Enerji seviyelerinde düşüş, yorgunluk ve halsizlik de sık karşılaşılan belirtiler arasında yer alır.

Zayıflarsa bağışıklığı da zayıflatır

Hücre sağlığı bozulduğunda bağışıklık sistemi de ciddi şekilde zayıflar. Vücut enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı daha savunmasız hâle gelir, kronik rahatsızlıklara yatkınlık artar, vücutta tümör oluşumu tetiklenebilir ve dolayısıyla genel sağlık olumsuz etkilenir. Bu durum aynı zamanda yaşlanma sürecini de hızlandırır.

En büyük düşmanları 

- Hazır, işlenmiş gıdalar sağlıksızdır. Uzak durmak gerekir; çünkü bunlar hücreleri yıpratır. Sebze-meyve ve hayvansal gıdalardaki pestisit kalıntıları (tarım ilaçları), GDO’lar da (genetiği değiştirilmiş gıdalar) hücrelere zarar verir.

- Sigara, alkol ve aşırı kafein hücreleri olumsuz etkiler. Özellikle sigara ve alkol, oksijen kullanımını bozar ve zararlı maddelerin hücrelere girmesine neden olur.

- Hareketsizlik hücrelere ciddi zarar verir, çünkü hücrelerin enerji üretmesi için oksijenin doğru şekilde ulaşması gerekir. Kas oranı sağlıklı olduğunda oksijen taşınması daha etkili olur ve hücreler daha dayanıklı kalır.

- Stres, kortizol artışıyla hormon dengesini bozarak hücrelerin besin kullanımı ve enerji dengesini olumsuz etkiler.

- Uykusuzluk hücreleri zayıflatır.

- Aşırı güneş ışığı hücresel dengeyi bozabilir;

- Uzun süreli ekran kullanımı biyolojik ritmi dolayısıyla hücreleri olumsuz etkiler.

HÜCRESEL SAĞLIK A vitamini

A vitamini; havuç, tatlı patates, kabak, ıspanak ve yumurta sarısı gibi besinlerde bulunur ve hücre yenilenmesini destekler. 

E vitamini

Badem, fındık, ay çekirdeği, zeytinyağı ve avokado gibi besinlerde bulunur. Hücre zarını koruyarak oksidatif hasara karşı savunma sağlar.

C Vitamini

Portakal, mandalina, kivi, çilek, kırmızıbiber ve brokoli gibi besinler bol C vitamini içerir. Bu vitamin hem bağ dokusunun güçlenmesinde hem de hücreler arasındaki bağlantıların korunmasında önemli rol oynar. 

Çinko

Kırmızı et, hindi eti, yumurta, kabak çekirdeği, nohut ve mercimek gibi besinler çinko yönünden zengindir. Hücre içinde protein üretiminde görev alır ve bağışıklık sistemini destekler. 

Omega-3

Somon, sardalya, uskumru, ceviz, chia tohumu ve keten tohumu gibi Omega-3 açısından zengin olan sağlıklı yağlar da hücre yapısının korunmasına katkı sağlar. 

GÜÇLENDİRME YOLLARI

Hücrelerin dayanıklılığı ve yenilenme kapasitesi, beslenme, hareket, uyku gibi günlük yaşam alışkanlıklarıyla doğrudan ilgilidir...

- Hücrelerimizin etrafını saran zar, proteinler ve özel yağlardan oluşur ve hücrenin kendini korumasını sağlar. Bu nedenle protein ve yağ dengesini korumak önemlidir. Proteinler hücre yenilenmesine yardımcı olur.           Sağlıklı yağlar da hücre yapısını korur.

- Hücre sağlığı için özellikle antioksidan vitaminlerin yeterli düzeyde alınması gerekir. A, C ve E vitaminleri ile çinko bu açıdan çok önemlidir.

Bunlar, hücre içinde oluşan ve hücreye zarar verebilen serbest radikallerin etkisini azaltır ve hücreleri güçlendirir.

Ne zaman takviye gerekir? 

Bu vitamin ve yağların, beslenme yoluyla yeterli miktarda alınamadığı durumlarda, takviye olarak dışarıdan desteklenmesi gerekebilir.

Bunları yapın 

- Su hücrelerin yaşamını devam ettirmesi gereken temel bileşenlerden biridir. Günde en az 2,5 litre su içmek hücrelerin yenilenmesine yardımcı olur.

- Protein alımı da kritiktir. Örneğin günde bir yumurta, bir kase (200 gr) yoğurt, tavuk göğsü (100 gr) günlük protein ihtiyacına katkı sağlar.

- Mümkün olduğunca doğal gıdaları tercih edin. Sebze (brokoli, ıspanak, turpgiller), meyve (portakal, elma, nar), bakliyat (kuru fasulye, mercimek, nohut), yağlı tohum (keten, chia) ve kuruyemiş (ceviz, badem) gibi lifli gıdalarla beslenmek genel hücre sağlığını destekler.

Kaslarınızı koruyun

- Düzenli egzersiz yapmak ve yeterli protein almak kas yapısını güçlendirir, böylece hücrelerin enerji üretimi ve dayanıklılığı artar. Yaşlanmasını yavaşlar ve ömrü uzar.

Özetle hareketli yaşam yalnızca kasları değil, hücreleri de korur. Haftada en az üç gün, 45–50 dakika hafif tempo egzersiz yapmak kasları korur ve hücrelerin enerji üretimini destekler.

- Kaliteli uyku (günde en az 7–9 saat uyumak) hücrelerin yenilenme ve onarımını destekler.

- Her gün sabah saatlerinde 15-30 dakikalık kontrollü güneşlenme yeterlidir.

- Ekran süresi günde 2-4 saatle sınırlanmalı ve uzun kullanımda düzenli molalar verilmelidir.

- Hücre hasarına karşı stres yönetimi de önemlidir.

Kalıcı fayda için devamlılık şart

Hücreleri zararlı etkenlerden korumak için; sağlıklı beslenmek, düzenli hareket etmek ve kötü alışkanlıklardan uzak durmak temel unsurlardır. Bunlar düzenli olarak sağlandığında vücut kendi kendini onarma sürecini başlatır.

Sürekliliği olmayan yöntemlerle ve devamlı dışarıdan takviye alarak kalıcı bir düzelme sağlamak mümkün değildir.