Hristiyan dünyası Türkiye de buluşuyor: Papa XIV. Leo neden İznik e geliyor? Dış Haberler

18 Mayıs tarihinde, Papa Francis'in ölümünün ardından Papa seçilen Amerikalı din adamı Leo, ilk yurt dışı seyahatini Türkiye'ye yapıyor.

Papa XIV. Leo'nun ilk ziyaretini Türkiye'ye yapmasının en önemli sebebi, Hristiyan dünyası için tarihi önem taşıyan I. İznik Konsili'nin 1700. yıldönümü olması.

I. İznik Konsili neden önemli?

M.S 325 yılında gerçekleşen İznik Konsili, Hristiyan kilisesinin ilk ekümenik konsili olma özelliği taşıyor.

Konsil, Doğu Roma İmparatoru I. Konstantin tarafından çağrılırken İmparator, açılış oturumuna başkanlık ediyor ve tartışmalara katılıyor. İmparator, kilisenin genel konsilinin, İskenderiyeli Arius tarafından ilk kez ortaya atılan ve Mesih'in ilahi değil, yaratılmış bir varlık olduğunu savunan Arianizm'in Doğu kilisesinde yarattığı sorunu çözeceğini umuyor. Papa I. Sylvester konsile katılmıyor ancak temsilcilerini gönderiyor.

Arius, İskenderiye bölgesindeki bir Hristiyan topluluğunun lideri. Yeni Platonizm'i, Tanrı'nın mutlak tekliğini en yüksek mükemmellik olarak vurgulayan mesajıyla, Yeni Ahit metinlerine rasyonel bir yaklaşımla birleştirerek geniş bir takipçi kitlesi edindi. Bu da erken dönem Hristiyanlık'ta bir ayrım, bir kriz yarattı.

I. İznik Konsili, büyük ölçüde, Üçlü Birliğin (Teslis: Baba, oğul, kutsal ruh) kişileri arasındaki ilişki konusundaki tartışmayı çözmek için toplandı. Konsil, Mesih'in Tanrı ile aynı ilahi doğaya sahip olduğunu belirten inanç formülünü imzalamayı reddeden Arius'u kafir ilan etti. Konstantin Arius'u sürgüne gönderdi.

İlan edilen İznik İnanç Beyanı'yla, Hz. İsa'nın “Baba ile aynı özden, gerçek Tanrı” olduğu ilkesini resmen kabul edildi.

Konsil ayrıca takvimsel konularda düzenlemeler yaptı: Hristiyanların en büyük bayramlarından olan Paskalya (Easter) tarihi için birlik sağlandı. Paskalya, Yahudi takvimine bağlı olmaktan çıkarıldı ve ilkbaharda ilk dolunay sonrası gelen pazar olarak belirlendi.

Konsil döneminin ilk “kanon yasaları”, yani kilise kuralları/hukukunu oluşturdu. Yaklaşık 20 karar (kanon) kabul edildi.

I. İznik Konsili, Hristiyan dünyasında “birlik” ve “ortak inanç” sağlamak için yapılan ilk büyük, evrensel nitelikli meclis olarak öne çıkıyor. Bu yönüyle kilise tarihinde bir dönüm noktası.

Konsil; Katolik, Ortodoks, birçok Protestan ve Doğu Kiliseleri tarafından ortak kabul gördü. Yani farklı coğrafya ve geleneklere yayılmış Hristiyan toplulukları için ortak bir iman beyanı oldu.

Aynı zamanda, imparatorluk yönetimi ile kilise arasında daha güçlü bir birleşim başladı: İmparatorun çağrısı ve kilise meselelerine müdahil olması, sonraki dönemlerde devlet-kilise ilişkilerini de şekillendirdi.

Türkiye'yi ziyaret eden Papa'lar

Türkiye ve Vatikan Devleti'nin resmi ilişkisi 1960 yılında başlıyor. Genel olarak bakıldığında tüm Papa'ların Türkiye ziyaretlerindeki temel motivasyon Ortodoks Kilisesi'yle daha güçlü diyaloglar kurmak ve Müslüman dünyasıyla Katolikler arasındaki bağı Türkiye üzerinden inşa etmek.

Bunun yanında Türkiye'nin Katolikleri için birçok kutsal mabede ev sahipliği yapması da Papa ziyaretlerinin bir diğer nedeni.

İlk ziyaret, Papa VI. Pavlus - 1967

Türkiye'yi ilk ziyaret eden Papa, VI. Pavlus oldu. 25-26 Temmuz 1967 tarihlerinde Türkiye'ye gelen Papa VI. Pavlus, İstanbul’daki Kutsal Ruh Katedrali’nde bir kutlamaya katıldıktan sonra, Ortodoks Başepiskoposu Ekümenik Patrik I. Athenagoras ile birlikte Aziz George Ortodoks Patriklik Kilisesi’ni ziyaret etti.

Kutsal Ruh Katedrali, Saint Esprit Kilisesi. İstanbul'da, Şişli'de, Cumhuriyet Caddesi üzerindeki Notre Dame de Sion Fransız Lisesi avlusunda bulunan kilise.

VI: Pavlus ayrıca Ermeni Patriği, Müslüman ve Yahudi cemaatlerinin liderleri ve ziyaretini sıcak ve samimi bir şekilde karşılayan Türk yetkililerle de bir araya geldi. Dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ile de bir araya gelerek Orta Doğu ve Kıbrıs’taki sorunları ele aldı. Sunay, Papa’nın barış lehindeki çabalarının altını çizdi.

İstanbul’daki Aziz Antuan Bazilikası’nda ayin yaptıktan sonra yolculuğu İzmir’e devam etmiş, Efes’e geçerek Meryem Ana’nın evini ziyaret etmiştir. VI. Pavlus'un gezisine damga vuran olay ise Ayasoyfa Müzesi'nde dua etmesi oldu.

Papa II. John Paul - 1979

Türkiye'yi ziyaret eden ikinci isim, Papa II. John Paul oldu. Papa II. John Paul, Türk kamuoyunun en iyi bildiği isimlerden biri. 28-30 Kasım 1979 yılında Türkiye'yi ziyaret eden Papa, 1981 yılında Mehmet Ali Ağca tarafından suikaste uğradı.

Papa II. John Paul, başkent Ankara'yı ziyaret eden ilk Papa olarak da öne çıkıyor.

Ziyarete karar verilen zaman dilimi hem Ortadoğu hem de Türkiye için zor ve karışık siyasi olayların yaşandığı bir dönem. Bu nedenle Papa'nın ziyaret kararı Vatikan çevresinde eleştirilere konu oluyor ancak kendisinin yurtdışındaki dördüncü gezisi olan Türkiye ziyaretinin en önemli amacı, neredeyse 1000 yıldır çatışan Roma Katolik ve Ortodoks kiliselerini yeniden birleştirme çabalarını devam ettirmek.

Ve ayrıca, İran'daki rehine krizi de ziyaretin bir diğer sebebiydi. Papa II. Jean Paul, seyahatini Tahran'da nüfuzunu hissettirmek ve oradaki Amerikalı rehinelerin kaderini hafifletmek veya genel olarak İslam dünyasında daha sakin bir hava yaratmak için kullanabileceği düşüncesiyle Türkiye'ye geldi.

Doğu Ortodoks Kilisesi'nin ruhani lideriyle İstanbul'da yaptığı görüşme, iki kilise arasındaki ilişkilerde bir başka sıcak adım olsa da, Müslümanlar ve Hristiyanlar arasındaki gerginlik yüksekti.

Papa Benedict - 2006

Papa XVI. Benedictus, 28 Kasım'da başlayan üç günlük bir Türkiye ziyareti gerçekleştirdi.

Papa XVI. Benedictus'un Türkiye'ye yapacağı ziyaret, geleneksel kalıpların dışında. Türkiye'de, Roma Katolikleri bir yana, Hıristiyanların sayısı çok az. Ziyaret, İslam'ın 1,3 milyar takipçisi ile Hristiyanlık arasındaki gerginliğin arttığı bir dönemde gerçekleşti. Bu gerginliğin en temel sebebi Irak Savaşı'ydı.

Papa XVI. Benedictus, Ayasofya Müzesi'ne giderek Altın Ziyaretçi Defteri'ni imzaladı. Daha sonra hemen karşısındaki Sultanahmet Camii'ne gitti, ayakkabılarını çıkararak içeri girdi, kıbleye dönerek dua etti. Bu ziyaret, Papa'nın İslamiyet'i şiddetle özdeşleştirdiği bir konuşmasından 2 ay sonra gerçekleştiği için Papa ile Müslüman dünyasının arası da gergindi.

Hristiyan teolojisi veya dini çoğulculuk konusunda herhangi bir yumuşamaya karşı sert duruşu nedeniyle daha önce "Panzerkardinal" olarak adlandırılan Papa XVI. Benedictus, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve Başbakan Erdoğan'la görüştü.

Papa, Türkiye'nin uzun süredir askıda kalan Avrupa Birliği üyelik sürecine desteğini dile getirdi.

Papa Meryem Ana türbesini ziyaret etti, İstanbul'daki Ortodoks Kilisesi ile ilişkileri düzeltme, Patrik I. Bartholomeos ile görüşme ve Rum Ortodoks Patrikhanesi'nde bir ayin düzenleme planlarını gerçekleştirdi.

Papa Francis - 2014

Papa Francis, 2014 yılında Türkiye'yi ziyaret etti. Bu ziyaret, İslam ile köprüler kurmayı ve Orta Doğu'daki Hristiyan azınlıkları desteklemeyi amaçlıyordu. Papa Francis, 2006'da Papa Benedict, 1979'da Papa II. Jean Paul ve 1967'de Papa VI. Paul'den sonra Türkiye'yi ziyaret eden dördüncü Papa oldu. Türkiye ziyareti, Papa Francis'in 6. yurt dışı gezisi oldu.

Üç günlük ziyareti sırasında Papa Francis, Atatürk'ün ebedi istirahatgahı Anıtkabir'i ziyaret etti.

Papa Francis, İstanbul'da Sultanahmet Camii'nde Diyanet İşleri Başkanı'yla beraber ibadet etti. Papa, camiinin muazzam büyüklüğüne hayran kaldığını söyledi.

Papa Francis ayrıca, yaklaşık 1000 yıldır Ortodoksluğun en önemli katedrali olan ve 2014'te müze statüsünde bulunan Ayasofya'yı da ziyaret etti.

Türkiye'yi ziyaret eden diğer Papa'lar gibi Papa Francis de Saint Espirit Kilisesi'ni ziyaret ederken, bir sonraki durağı İstanbul'daki beşinci Patriklik kilisesi olan ve 15. yüzyıldan beri Ekümenik Patrikhane'ye ev sahipliği yapan St. George Ortodoks Patriklik Kilisesi'ydi.

Papa Francis, Papa VI. Paul, Papa II. Jean Paul ve Papa XVI. Benedict'in aksine Efes'teki Meryem Ana Evi'ni ziyaret etmedi.

Daha önce Türkiye’yi ziyaret eden diğer 3 papadan ikisi, VI. Pavlus ve XVI. Benedictus da, Francesco gibi ziyaretlerini, Patrikhane’nin kuruluş günü sayılan 30 Kasım’daki Aziz Andreas Yortusu’na denk gelecek şekilde organize etmişlerdi.