Herkesin gün içinde yaptığı o hareketin gerçek etkisi 60 yıllık deneyle kanıtlandı Sözcü Gazetesi

Gün içinde neredeyse bir refleks gibi yaptığımız parmak çıtlatma alışkanlığı, tıp dünyasının en sıra dışı ve uzun soluklu deneylerinden birine konu oldu. "Parmaklarını çıtlatma, yaşlanınca ellerin titrer, kireçlenme olur" uyarısını çocukken hemen hemen hepimiz duymuşuzdur. Peki, kulaktan kulağa yayılan bu iddia ne kadar gerçek? Bir doktorun tam 60 yıl boyunca kendi üzerinde yürüttüğü o meşhur deney ve eklemlerimizden çıkan o sesin arkasındaki bilimsel gerçekler, tüm bu soru işaretlerini ortadan kaldırıyor.

EKLEMLERDEN ÇIKAN SESİN NE OLDUĞU AÇIKLANDI

Sosyal medyada son dönemde viral olan MR görüntüleri, parmak çıtlatma anında eklemlerde tam olarak neler yaşandığını gözler önüne serdi. Eklemlerimizin arasında sürtünmeyi önleyen ve adeta bir motor yağı görevi gören, sinovyal sıvı adında kayganlaştırıcı bir madde bulunur. Bu sıvı, başta karbondioksit olmak üzere çözünmüş gazlar içerir.

Parmağınızı büktüğünüzde veya çektiğinizde eklem içindeki basınç aniden düşer. Bu basınç değişikliği gazların bir araya gelerek minik baloncuklar oluşturmasına, hemen ardından da bu baloncukların hızla çökmesine yani patlamasına yol açar. İşte duyduğumuz o "çıt" sesi, aslında bu gaz hareketinden başka bir şey değildir. Bu durum, hızla ayağa kalktığınızda dizlerinizden gelen sesten tamamen farklıdır; çünkü o ses genellikle gergin tendon veya kasların kemik çıkıntılarının üzerinden kayıp yerine oturmasıyla oluşur.

60 YIL BOYUNCA SADECE TEK ELİNİ ÇITLATTI

Bu konudaki en büyük şehir efsanesini çürüten isim ise Dr. Donald Unger oldu. Unger, parmak çıtlatmanın kireçlenmeye yol açıp açmayacağını bilimsel olarak kanıtlamak için adeta ömrünü adadı. Tam 60 yıl boyunca her gün sadece sol elinin parmaklarını çıtlattı, sağ elini ise hiç çıtlatmadı.

Yarım asırdan fazla süren bu deneyin sonunda her iki el arasında hiçbir fark görülmedi. Sol elinde de sağ elinde de en ufak bir kireçlenme veya eklem rahatsızlığı gelişmedi. Bu azimli çalışma, doktora tıp dünyasının eğlenceli Nobel'i olarak bilinen Ig Nobel Ödülü’nü kazandırdı ve modern araştırmalar da bu bulguyu doğruladı.

PARMAK ÇITLATMAK TAMAMEN ZARARSIZ MI?

Tıp literatürü parmak çıtlatmanın doğrudan kireçlenmeye yol açmadığını net bir şekilde doğrulasa da, uzmanların küçük bir uyarısı var. Eklemleri çok sert, zorlayarak veya sürekli olarak çıtlatmak, zamanla eklem bağlarının gevşemesine ve elin kavrama gücünün azalmasına neden olabilir.

Bunun yanı sıra, fiziksel bir zarar vermese de çıkardığı ses çevrenizdeki insanlar için ciddi bir huzursuzluk kaynağı yaratabilir. Özetle, parmaklarınızı ara sıra çıtlatıyorsanız kireçlenme konusunda endişelenmenize gerek yok; ancak hem eklem bağlarınızı korumak hem de etrafınızdakileri rahatsız etmemek adına bu durumu bir takıntı haline getirmemekte fayda var.