Henüz 2 yaşında, sağlıklı bir bebekti... Aniden rahatsızlandı, doktor bademcik iltihabı dedi Küçük kızı 16 saat sonra hayattan koparan o hastalık neydi?

Lyla Story, nisan ayında ikinci yaş gününü kutlarken çok mutluydu. O ve abisi Jack, evlerine yakın bir çiftlikte yaşayan hayvanları beslerken kahkahalar atıyordu.

41 yaşındaki anne Emma Story, çocukların keçiler ellerini yaladıkça gıdıklandıklarını belirterek, "Kıkır kıkır gülüyorlardı. Kuzular ve atlar da vardı çiftlikte. Lyla hayvanlara deli olurdu, böcekleri bile severdi. Ailece harika bir gün geçirmiş, finali de Lyla'nın çok sevdiği dondurmacıda yapmıştık" diye anlattı o günü.

44 yaşındaki baba John Story ise eve dönerken, birkaç hafta sonra gidecekleri Girit tatiliyle ilgili hayaller kurduklarını belirterek, "Çocuklar uçağa binecekleri ve deniz kenarında oyunlar oynayacakları için çok heyecanlıydılar. Hepimiz tatili iple çekiyorduk" ifadelerini kullandı.

Ancak Lyla o tatile gidemedi. Doğum gününden üç hafta sonra aniden hastalanan küçük kız, kısa süre içinde yaşamını yitirdi. Ölüm sebebi ise kimsenin farkında olmadığı, doktorun bile belirtilerini göremediği bir hastalıktı.

Daily Mail'e konuşan baba John, "Lyla çok akıllı, bağımsız bir kız çocuğuydu. Sürekli trambolininde zıplardı. Neredeyse hiç hasta olmamıştı. Ama annesinin kendisini doktora götürmesinden 16 saat sonra hayatını kaybetti. Hastalığı nasıl fark edilmemiş olabilir? Sağlık sistemi kızımı yarı yolda bıraktı" dedi.

VÜCUT İNSÜLİN ÜRETMEYİ BIRAKIYOR

Lyla'yı hayattan koparan hastalık, tip 1 diyabetti.

Diyabet vücudun kan şekeri seviyelerini yönetmekte zorlandığı durumlarda ortaya çıkıyor ve vücudun glikozu kan şekerinden temizleyen hormon olan insülini üretmeyi bırakmasından ya da insüline yanıt vermemesinden kaynaklanıyor.

Tip 2 diyabet, vücudun insüline yanıt vermeyi bırakmasıyla ve çoğunlukla obezite gibi yaşam tarzı faktörlerine bağlı olarak ortaya çıkıyor. Tip 1 diyabet ise bağışıklık sisteminin bir hata sonucu, pankreastaki insülin üreten hücrelere saldırması nedeniyle vücudun aniden insülin üretmeyi bırakmasıyla yaşanıyor.

Tip 1 diyabet, tip 2 diyabete kıyasla daha nadir görülüyor ancak her yaşta ortaya çıkabiliyor. İngiltere'de bulunan Stockport Hastanesi'nden pediatri uzmanı Dr. Chris Cooper, "Semptomlar aniden ortaya çıkabilir ve hızla artabilir. Bağışıklık sisteminin hücrelere saldırması sonucu vücuttaki insülin miktarı hızla düştüğünden, hastaların durumu çok kısa sürede kötüleşebilir. Bu durum özellikle genç yaştaki hastalar için geçerlidir" dedi.

NEDEN BU KADAR HIZLI İLERLİYOR?

Exeter Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada, tip 1 diyabetin küçük çocuklarda neden bu kadar yıkıcı olduğuna bakıldı.

Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, çeşitli yaş gruplarından tip 1 diyabetli ve sağlıklı 250 kişinin pankreas örneklerini inceledi. Sonuçta ergenlik ve yetişkinlik döneminde teşhis alan bireylerde, birkaç öbek insülin üreten hücrenin korunduğu görüldü.

Ancak yedi yaş altındaki tip 1 diyabet hastalarında bu hücre öbekleri hiçbir şekilde bulunamadı. Araştırmacılar, küçük yaştaki çocukların henüz olgunlaşmamış olan hücrelerinin, bir bağışıklık sistemi saldırısına karşı direnemiyor olabileceği sonucuna vardı.

Dr. Cooper, "Tip 1 diyabet gelişen küçük bir çocuğun durumu çok kısa sürede ciddileşebilir" ifadelerini kullandı.

DOKTOR BADEMCİK İLTİHABI TEŞHİSİ KOYDU

Lyla'nın kötüleşme hızı ise uzmanları dahi şoke etti. John ve Emma, mayıs ayı başında yaşananların çok kısa bir süre içinde trajediye dönüştüğünü belirtti.

Haftanın başında Lyla'nın biraz burnu akıyordu ve yanakları kızarmıştı. İştahının da olmadığını gören anne ve babası bu durumu küçük kızın diş çıkarmasına yordu. Sonraki dört günde Lyla sürekli küçük tuvaletini yapmaya ve sık sık susamaya başladı. John, Lyla'nın sürekli yorgun ve uykulu göründüğünü de belirtti.

Ailenin dikkatini çeken bir diğer detay da Lyla'nın hızla kilo vermesi oldu; minik kızın adeta yanakları çökmüştü. Üstelik sürekli midesi de bulanıyordu.

Annesi Emma, Lyla'yı aile hekimine götürdü. Doktor kıza bademcik iltihabı teşhisi koydu ve antibiyotik reçete etti. John, "Doktor, eşime, '24 saat içinde iyileşmezse kızınızı acil servise götürün' dedi. Ama Lyla, 24 saat dayanamadı" diye konuştu.

MUAYENE OLDUĞU GÜNÜN GECESİNDE HAYATINI KAYBETTİ

O akşam Emma, Lyla'yı kendi yataklarına yatırdı, kendisi de yanına yattı. Emma, kızın rahat göründüğünü söyledi. Gece kanepede uyuyan John sabahın erken saatlerinde Lyla'yı kontrol etmek için yanına gittiğinde küçük kızın bedeninin buz gibi soğuk olduğunu fark etti.

"Dudakları grileşmişti, gözleri açıktı. Öldüğünü anladım" diyen John'un çığlığı Emma'yı uyandırdı. Emma hemen Lyla'yı yere yatırdı, 999'u aradı ve kalp masajı yapmaya başladı. Acılı anne, "Otomatik pilotta tepki verdim ama içten içe onun geri gelmeyeceğini biliyordum" diye konuştu.

Bu sırada John, gürültüden uyanan dört yaşındaki Jack'i olay yerinden uzaklaştırmak için aşağı kata indirdi.

Ambulans hızla geldi ama canlandırma çabaları sonuçsuz kaldı. Lyla'nın ölüm ilanı, 3 Mayıs sabahı saat 5.25'te hastanede verildi. Ölüm nedeni, teşhis edilmemiş tip 1 diyabetti.

KANINDAKİ ŞEKER NORMALİ İKİ KATINDAN FAZLAYDI

Ölüm sonrası yapılan kan testleri, Lyla'nın HbA1c seviyelerinin (kandaki şeker miktarı birimi) 89 mmol/mol olduğunu ortaya çıkardı. (Normal HbA1c değerinin 42'nin altında olması gerekiyor.)

Ek olarak Lyla'nın gastrointestinal kanama geçirdiği ve diyabetik ketoasidoz (DKA) geliştirdiği de tespit edildi.

DKA, vücudun yağları çok hızlı bir şekilde parçalamaya başladığı, ani başlangıçlı, yaşamı tehdit eden bir diyabet komplikasyonu olarak tanımlanıyor. DKA durumlarında, kana yüksek düzeyde asidik keton salınıyor. Bu da vücutta zehirlenmeye yol açıyor.

Story ailesi ilerleyen dönemde, aile hekimine bildirdikleri kusma, susuzluk, halsizlik, kilo kaybı gibi semptomların, tip 1 diyabet ve DKA'nın klasik belirtileri olduğunu öğrendi.

Dr. Cooper durumu, "İnsülin olmadan, şeker kanda birikir. Vücut, daha sık idrara çıkarak fazla şekeri atmaya çalışır, ancak bu su kaybına ve susuzluğa neden olur. Şeker vücudun gelecekteki enerji ihtiyacını karşılamak için depolanmadığından, kişi daha yorgun ve halsiz hale gelir. Vücut enerji takviyesi için hızla açlık moduna geçer, yağ ve kas yakmaya başlar, bu da kilo kaybına yol açar" sözleriyle anlattı ve bu durumun ilerlemesi halinde DKA'ya dönüşebileceğini belirtti.

EN YAYGIN DÖRT BELİRTİYE DİKKAT

İngiltere'de geçerli resmi yönergelere göre, sıklaşan tuvalet ihtiyacı, susuzluk, yorgunluk ve zayıflama belirtilerinin bir arada olması çocuklarda tip 1 diyabetin en önemli işaretleri arasında kabul ediliyor. Aile hekimlerinin bu belirtileri gösteren çocuklara kan testi yapması veya hastayı daha kapsamlı bir hastanenin pediatri birimine yollaması gerekiyor.

Dr. Cooper, "Ebeveynler, pratisyen hekimler ve halkın geri kalanı, bu semptomların tip 1 diyabet olabileceği ve küçük çocukları etkileyebileceği konusunda farkında olmalı. Bir çocukta bu belirtiler varsa, özellikle de hastalığın hızla ilerleyebileceği göz önüne alındığında, tip 1 diyabet ihtimalini akıldan çıkarmamak gerek" ifadelerini kullandı.

İngiltere merkezli bir hayır kurumu olan Breakthrough T1D'nin politika direktörü Hilary Nathan ise "Burada en önemli sorunlardan biri çocukların sıradan bir mide virüsü veya grip gibi birçok nedenden dolayı bu belirtilerle hasta olabilmeleri" dedi.

Dr. Cooper da aynı fikirde olduğunu belirterek, "Ebeveynler için yorgunluk ile çocuğun normal huysuzluğunu ayırt etmek veya bebeklerin normalden fazla çiş yaptığını fark etmek zor olabilir. Ancak küçük çocuklar durumlarının ciddiyetini ifade edemedikleri için, bir sorun olduğunu fark etmek için yetişkinlere güvenmek zorundadırlar" ifadelerini kullandı.

BAŞKA ÇOCUKLAR ÖLMESİN DİYE "LYLA YASASI" İSTİYORLAR

Dr. Cooper, İngiltere ve Galler'deki çocuklarda görülen tip 1 diyabet vakalarının yaklaşık yüzde 38'inin, DKA ile hastaneye yatırıldıktan sonra teşhis edildiğini söyledi.

John ise Lyla'nın ölümünden sonra yaşadığı trajediyi sosyal medyada paylaştığını ve benzer tip 1 diyabet vakaları yaşayan başka ebeveynlerin sayısının çokluğuna şaşırdığını belirterek, "Çocuklarına ancak yoğun bakımda DKA teşhisi konulan kişilerden 300'den fazla e-posta ve binlerce çevrimiçi yorum aldık. Bazılarının hikayesi bizimki gibi trajediyle sonuçlanmıştı. O zaman bir şeylerin değişmesi gerektiğini anladım" dedi.

Story çifti şimdilerde bebeklerin, küçük çocukların, çocukların ve ergenlerin yukarıda bahsi geçen semptomları sergilemeleri durumunda otomatik olarak diyabet için idrar ve/veya kan testleri yapılmasını öngören "Lyla Yasası"nın kabulü için bir kampanya yürütüyor. Aile ayrıca bunu yapmayan pratisyen hekimlerin farkındalık kurslarına gönderilmesini istiyor.

"Tip 1 diyabetin geç teşhisi nedeniyle daha fazla çocuğun hayatını kaybetmemesini istiyoruz" diyen John sözlerini, "Çok küçük çocuklar sorunlarını anlatamazlar, bu nedenle sistemin onları korumak için kusursuz olması gerekir" diye noktaladı.