Hem kazandırdı hem kaybettirdi! Tarihe geçen halka arzda büyük çöküş Sözcü Gazetesi

Teknoloji ve uzay endüstrisinin lider ismi Elon Musk, şirketler grubunun nakit ihtiyacını karşılamak ve maliyetleri dengelemek adına devasa bir finansal yeniden yapılandırmaya imza attı. Salı günü gerçekleştirilen 25 milyar dolarlık yatırım yapılabilir seviyedeki tahvil satışı, Musk’ın daha önce X (Twitter) ve yapay zekâ girişimi xAI için kullandığı yüksek faizli borçları daha avantajlı koşullarla ikame etmesini sağladı.

Elon Musk’ın kurucusu olduğu SpaceX’in hisseleri, işlem görmeye başladığı ilk üç günde yüzde 67’ye kadar değer kazanarak 16 Haziran’da 225,64 dolarla rekor seviyeye çıktı. Ancak bu hızlı yükselişin ardından hisseler yön değiştirerek sonraki üç seansta elde ettiği kazançların büyük bölümünü geri verdi ve sert bir düzeltme sürecine girdi.

SpaceX hisseleri pazartesi günü %16 oranında değer kaybederek 156,11 dolara geriledi ve şirketin borsadaki ilk işlem gününden bu yana en düşük seviyesini gördü. Bu düşüşle birlikte üç günlük kaybı %23’e ulaşan havacılık ve uzay devinin piyasa değerinden, söz konusu dönemde 600 milyar dolardan fazla para silindi. Şirketin toplam piyasa değeri ise şu sıralar 2 trilyon dolar sınırının hemen üzerinde seyrediyor. Hisse sert yükseldiğinde satanlar servet sahibi olurken çıkmayıp bekleyen büyük kaybetti.

Finansal piyasalarda büyük yankı uyandıran bu operasyon gerçekleşmeseydi; X ve xAI şirketleri, bu yıl toplam 17,5 milyar dolarlık mevcut borçları için yaklaşık 1,8 milyar dolar faiz ödemesi yapacaktı. Gerçekleştirilen yeni tahvil ihracı sayesinde SpaceX, 25 milyar dolarlık yeni borç stoku için yıllık faiz ödemesini 1,5 milyar dolar seviyesine çekmeyi başardı.

Musk, bu ayın başlarında gerçekleşen tarihi 75 milyar dolarlık ilk halka arz (IPO) öncesinde, henüz kârlılığa ulaşmamış şirketlerini yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği holding çatısı altında topladı. Starlink’in uydu interneti satışları ve SpaceX’in ABD hükümetiyle yaptığı roket sözleşmelerinden elde edilen güçlü nakit akışı, geçtiğimiz yıl 3,2 milyar dolar gelir elde etmesine rağmen 6,4 milyar dolar faaliyet zararı açıklayan xAI’ın yüksek harcamalarını sübvanse etmek için kullanılıyor.

Yapay zekâ sektöründe OpenAI ve Anthropic gibi devlerle rekabet eden xAI için yatırım yapılabilir seviyedeki tahvil piyasasına erişmek kritik bir virajdı. Şirket, daha önceki yüksek riskli kredi profili nedeniyle yalnızca maliyeti yüksek olan kaldıraçlı krediler ve "çöp tahviller" (junk bonds) ihraç edebiliyordu. Ancak SpaceX’in Şubat ayında xAI’ı satın alması ve ardından kredi derecelendirme kuruluşlarından yatırım yapılabilir notu alması, yaklaşık 8 trilyon dolar büyüklüğe sahip ABD yüksek dereceli tahvil piyasasının kapılarını açtı.

Piyasa analistleri, yapay zekâ altyapısı ve veri merkezleri inşa etme yarışının trilyonlarca dolara mal olacağını, bu ölçekteki borç yüklerinin çöp tahvil piyasasında fonlanamayacağını belirtiyor. Nitekim tahvil ihracına gelen 89 milyar dolarlık rekor talep, SpaceX hisselerinin borsada son dönemde yaşadığı değer kayıplarına rağmen yatırımcıların bu uzun vadeli büyüme stratejisine olan güvenini ortaya koydu.

Milyar dolarlık bu borç zincirinin kökeni, Musk’ın Nisan 2022’de Twitter’ı 44 milyar dolara satın alma kararına kadar uzanıyor. O dönemde küresel faiz artışları nedeniyle bankaların elinde kalan ve Wall Street tarihinin en büyük finansal yüklerinden biri haline gelen 13 milyar dolarlık taahhüt, zaman içinde karmaşık operasyonlarla devredildi.

2025 yılı başında borçların yatırımcılara transfer edilmesinin ardından xAI, önce X'i satın aldı, ardından kendisi de SpaceX bünyesine katıldı. SpaceX’in bankalardan sağladığı 20 milyar dolarlık kısa vadeli köprü kredisi, Salı günü ihraç edilen %5,35 ile %6,65 faiz aralığındaki uzun vadeli tahvillerle tamamen refinanse edilmiş oldu. SpaceX yetkilileri konuya ilişkin sessizliğini korurken, piyasalar şimdi bu devasa holding yapısının yapay zekâ harcamalarını nasıl sürdürülebilir bir kazanca dönüştüreceğini takip ediyor.