Hayat kurtaran dokunuş

TÜRKİYE Kardiyoloji Derneği’nin açıkladığı verilere göre Türkiye’de her yıl 300 bin insan kalp krizi geçiriyor ve 125 bin kişi hayatını kaybediyor. Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, Hacettepe Üniversitesi ve ASELSAN işbirliği ile geliştirilip üretilen ve ilkyardımda önemli bir yeri olan elektroşok cihazının yerli olarak üretildiğinin müjdesini verdi. Bu cihaz Türkiye’de çok daha düşük bir maliyet ile yaygın bir biçimde kullanılabilecek. Birçok Avrupa ülkesinde ve ABD’de havalimanı, alışveriş merkezi gibi kalabalık alanlarda bulunan, hayat kurtarıcı bir cihaz olan, halk arasında elektroşok diye bilinen defibrilatör cihazı, ani kalp krizlerine hızlı müdahale edilmesini sağlıyor.

BİRÇOK YERE YERLEŞTİRİLDİ

Hacettepe Üniversitesi’nde ‘Güvenli Kampus Ağı’ projesi kapsamında kampusun çeşitli yerlerine Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) cihazları yerleştirildi. Cihazlar, kampus içinde acil durum müdahalelerinde önemli bir rol üstlenecek. 

Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Başhekimi ve Türkiye Acil Tıp Derneği Başkanı Doç. Dr. Bülent Erbil yeni geliştirilen cihazla ilgili olarak şunları söyledi:

“OED’ler, hastane dışı kalp ve solunum durmalarında insanlara müdahale edebilmek amacıyla kullanıma sunulan cihazlar. Otomatik şok cihazının Avrupa’da kullanımı yüzde 15 ile 40 seviyesinde. Ülkemizdeyse bu oran yüzde 0. Çünkü cihaz henüz halka açık ve toplu yaşamın bulunduğu noktalara yerleştirilmiş değil. Geçen hafta Sağlık Bakanlığı tarafından İstanbul, Ankara ve İzmir’de birçok noktaya OED yerleştirildi. 9 Aralık’ta Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik’le birlikte bu cihazların yaygınlaştırılması noktasındaki sürecin başladığını söylemek mümkün. ‘Hacettepe Üniversitesi Güvenli Kampus Ağı projesi’ ile bizler de OED’lerin yaygınlaştırılması ve topluma örnek olunması için tüm bu çabalara destek oluyoruz.

‘FARKINDALIK ARTIYOR’

Bu cihazların kampusa yerleştirilmesinin ardından farkındalık düzeyi çok ciddi bir şekilde arttı. Üniversitedeki tüm çalışanlarımız bu eğitimleri almak istiyor. Bununla ilgili yayınladığımız kısa eğitim videolarının yanı sıra uzaktan eğitim modülü videolarımız da hazırlanıyor. Video eğitiminin ardından kampusta belirlenen belli alanlarda kalp masajı yapımına dair pratik eğitimler verilecek.”

NASIL KULLANILIYOR

CİHAZIN kullanılması için tıbbi bilgi gerekmiyor. Açıldığı andan itibaren kullanıcıya tüm talimatları cihaz veriyor. Hastaya müdahale eden kullanıcı cihazın yönlendirmesiyle önce pedleri, ardından kabloyu takıyor. Bunlar hazır olduğunda, ‘çekilin ritim analiz ediliyor’ uyarısı geliyor. Bu komutun duyulduğu andan itibaren kalp ve solunumu duran kişiden uzaklaşılması gerekiyor. Ardından cihaz eğer şok öneriyorsa ‘şok düğmesine basınız’ diyor.

‘HEDEF 10 BİN KİŞİYE ULAŞMAK’

2026 yılında toplumun farklı kesimlerinden en az 10 bin kişiye ulaşarak OED farkındalığını artırmayı ve vatandaşların bu cihazı tanımasını sağlamayı hedeflediklerini söyleyen Türkiye Acil Tıp Vakfı Başkanı Prof. Dr. Şahin Çolak şu açıklamayı yaptı: “Türkiye’de hastane dışı ani kardiyak ölüm vakalarının yaklaşık 80 ila 100 bin arasında olduğu tahmin ediliyor. Otomatik Şok Cihazı’nın doğru zamanda uygulanması durumunda ölümlerin yaklaşık yüzde 70’inin önüne geçilebildiği bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Kalp ritmini otomatik analiz eden, yalnızca şoklanabilir ritim tespit ettiğinde elektroşok uygulayan ve yanlış şok vermeyi önleyen bu taşınabilir cihazlar, sesli ve görsel olarak adım adım yönlendirerek, vatandaşlara en doğru müdahaleyi en hızlı şekilde yapma imkânı sunuyor.

‘HAYATTA KALMA ORANI YÜKSELECEK’

Hastane dışı kalp durmalarında hayatta kalma oranı çok düşük. 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle birlikte, 2026 - 2028 yılları arasında havaalanları, AVM’ler, istasyonlar gibi insan yoğunluğunun fazla olduğu alanlarda OED cihazı bulundurulması kademeli olarak zorunlu hâle gelecek. Böylece toplumun bu hayati cihaza erişimini sistematik biçimde artacak. Bu sayede de hayatta kalma oranı yükselecek.”