Havza Atatürk Evi, Milli Mücadele nin haberleşme hafızasını günümüze taşıyor

Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasının ardından 25 Mayıs 1919'da Havza'ya gitti. Atatürk'ün o dönem kaldığı Mesudiye Oteli binası, günümüzde Atatürk Evi Müzesi olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.

Samsun'daki haberleşmenin İngiliz denetiminde olması nedeniyle Havza'daki serbest telgrafhane, Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'daki komutanlar, yakın çalışma arkadaşları ve İstanbul hükümetiyle yürüttüğü yazışmalarda önemli rol üstlendi.

Müzede Atatürk'ün çalışma odasında Gazi Paşa'nın balmumu heykeli, kendi el yazısıyla kaleme alıp dönemin Havza Kaymakamı Fahri Bey'e verdiği yazı ve Havza Genelgesi'nin bildirildiği orijinal maniple cihazı sergileniyor.

Dönemin en önemli haberleşme araçlarından biri olan maniple cihazı, Havza'dan Anadolu'ya ulaştırılan Milli Mücadele çağrısının hafızasını yaşatıyor.

Mustafa Kemal Paşa'nın yatak odasının yanı sıra Havzalılara hediye ettiği Cumhurbaşkanlığı forsunun teşhir edildiği müzede, duvarlarda da Milli Mücadele sürecinde Havza'nın öneminin anlatıldığı bilgi notları yer alıyor.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, Havza'nın Milli Mücadele tarihinde ayrı bir önemi bulunduğunu söyledi.

Havza'nın küçük bir yerleşim yeri olmasına rağmen konumu ve haberleşme imkanı bakımından öne çıktığını belirten Çağlayan, şöyle konuştu:

"Havza'daki telgraf istasyonu serbesttir. Telgraf istasyonunun serbest olmasındaki kastımız, İngiliz denetimi yoktur. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun gibi bir şehirde 6 gün kalırken küçük bir yerleşim birimi olan Havza'da 18 gün kalmasının en önemli nedeni, telgraf makinesinin serbest olmasıdır. Telgraf makinesi o dönemin en modern haberleşme cihazıdır. Dolayısıyla telgraf hatları üzerine bir teşkilat kurma yoluna gitmiştir."

Mustafa Kemal Paşa'nın Havza'da bulunduğu sürede Anadolu'daki kolordu ve garnizon komutanları, yakın çalışma arkadaşları ve İstanbul hükümetiyle yoğun telgraf yazışmaları yürüttüğünü anlatan Çağlayan, "Mustafa Kemal Paşa, 18 günün çok büyük kısmını telgraf makinesi başında geçirmiştir. Onun için şunu diyebiliriz, ilk teşkilat telgraf hatları üzerinden Havza'da kurulmuştur." dedi.

Müze görevlisi Rukiye Bulut ise Havza Atatürk Evi Müzesi'nin Milli Mücadele'nin haberleşme sürecine tanıklık eden önemli mekanlardan biri olduğunu dile getirdi.

Otelin 1922'de kamulaştırılıp belediye binası olarak kullanıldığını bildiren Bulut, Atatürk'ün çalışma odasının ise "Gazi odası" olarak ziyarete açık tutulduğunu, 1994 yılında ise binanın tamamının müze haline getirildiğini kaydetti.

Müzenin iki katlı olduğunu ifade eden Bulut, "Birinci katta Paşa'nın çalışma odası, yatak odası ve Kurtuluş Yolu odası bulunmaktadır. Üst katta ise etnografya salonları vardır. Pazartesi günleri hariç müzemiz 08.00-17.00 saatleri arasında her gün ziyarete açıktır ve yılda 40 binin üzerinde ziyaretçimiz bulunmaktadır. Burası aslında bir haberleşme üssüdür. Çünkü genelgenin bildirildiği maniple cihazı da burada sergilenmektedir. Bu maniple cihazıyla 56 haberleşme yapılmıştır." diye konuştu.