‘Hasar danışmanlığı’ değil dolandırıcılık: Arabuluculuk kisvesinin ardında ne var? Ankara Haberleri

Trafik ve iş kazası geçiren vatandaşların hassas bilgilerini illegal yollarla ele geçirip vekalet peşinde koşan "hasar danışmanlık" şirketleri ve yetkisiz kişiler mercek altına alındı. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, suç teşkil eden bu organize faaliyetlerin önüne geçmek amacıyla bir ilke kararı aldı. İlke kararı doğrultusunda ilgili ‘danışmanlık şirketleri’ için yasal süreç başlatılacak.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, son dönemde fahiş bir artış gösteren ve vatandaşların acı günlerinden haksız kazanç devşirmeyi amaçlayan "hasar danışmanlık" adı altındaki illegal şebekelere karşı emsal niteliğinde bir ilke kararı aldı. Kuruma intikal eden çok sayıda şikâyet ve ihbarı titizlikle inceleyen Kurul, kaza geçiren vatandaşların anayasal koruma altındaki kişisel verilerinin kanunsuz yollarla ele geçirildiğini ortaya çıkardı. Bunu engellemek amacıyla da bir ilke kararına imza attı. Kararla birlikte, kaza tutanaklarına usulsüz şekilde ulaşıp mağdurları ısrarla rahatsız eden bu organizasyonlara karşı yargı yolu sonuna kadar açıldı.

KORKUTMA VE ISRARLI ARAMALARLA VEKÂLET TOPLUYORLARDI

İhbarlar sonrası, hasar danışmanlık şirketlerinin, avukatlar ya da baro kaydı bulunmadığı halde kendisini avukat olarak tanıtan yetkisiz şahıslar ile birlikte çalıştığı ortaya çıktı.

Bu kişiler, iş ve trafik kazası mağdurlarının rızası dışında doğrudan iletişim kuruyor. Ağır travma veya tedavi sürecindeki kazazedelere yüksek tazminat vaatlerinde bulunarak vekâletname talep ediliyor. Ayrıca bu kişiler, mağdurlar tarafından yöneltilen "Kaza bilgilerimizi ve telefonumuzu nereden buldunuz?" sorusuna hiçbir tatmin edici yanıt da veremiyor.

KORKU VE ŞANTAJ ŞEBEKESİ

Kimi durumlarda "hak kaybı yaşarsınız" tehditleriyle ısrarlı aramalar gerçekleştiriliyor. Kimi zaman mağdurlar korkutuluyordu. Kimi durumlarda ise bu yapı, kazazedelerin hiçbir izni, bilgisi ya da talimatı olmamasına rağmen adlarına gizlice resmi iş ve işlemler yürütüyor. Yapılan ihbarlar neticesinde bu durum, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun radarına takıldı. Yapılan teknik ve hukuki incelemeler, bu şahısların kaza sonrası süreçte kimlik, iletişim bilgileri ile kaza tespit tutanağı gibi resmi evraklara farklı yasa dışı kanallar üzerinden organize şekilde erişebildiklerini açıkça ortaya koydu.

ARACILIK FAALİYETİ "HÜKÜMSÜZ"

Oysa Avukatlık Kanunu uyarınca yalnız avukatlar tarafından yürütülebilecek işlerin sınırları belli. İlgili kanunun ilgili maddeleri aracılık faaliyetini kesin bir dille yasaklıyor. Ayrıca cezai yaptırıma da bağlıyor. Aynı şekilde, Sigortacılık Kanunu uyarınca da ‘tazminat alacakları’ sadece hak sahibine ya da doğrudan avukatına ödenebiliyor. Bu hakların başka kişi veya danışmanlık firmalarına devri hukuken imkânsız. Kanunlara aykırı olarak yapılan her türlü sözleşme ise “Türk Borçlar Kanunu” uyarınca kesin olarak hükümsüz kabul edilmekte.

SAVCILIKLARA SUÇ DUYURUSU

Kanuna göre, hasar danışmanlık şirketi veya benzeri isimlerle faaliyet gösteren oluşumlar, ancak doğrudan ya da dolaylı olarak gerçek avukatlar eliyle yasal sınırlar dahilinde çalışabiliyor. İhbarlara konu olan aksi yöndeki tüm uygulamalar ise açıkça kanundışı.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, kaza mağdurlarının verilerini yetkisizce işleyen bu yapıların eylemlerinin, "Verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme" suçunun "nitelikli hali" olarak nitelendirileceğine işaret etti. Bu kapsamda, mevzuata aykırı şekilde veri işleme faaliyeti yürüten şahıslar ve şirketler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.

İdari yönden ise konunun ilgili Bakanlıklara ve baro başkanlıklarına ivedilikle intikal ettirilecek. Ayrıca yetki sınırlarını aşan sigorta eksperlerinin veya avukatlık ortaklıklarının tespiti halinde vatandaşlar Kurul'a doğrudan şikâyette bulunabilecek.

SİGORTA EKSPERLERİNE SIKI TAKİP

Sigorta eksperlerinin veri işleme süreçlerine de sıkı bir ayar getirildi. Eksperler, sadece hasar tespiti ve raporlama gibi yasal görev sınırları içinde veri işleyebilecek. Sır saklama yükümlülüğünü ihlal ederek bu verileri üçüncü kişilere aktarmaları durumunda ise cezai sorumluluk altına girecekler.

TÜM VERİLER MERCEK ALTINDA

Sağlık kuruluşları, emniyet birimleri, sigorta şirketleri ve oto onarım merkezleri gibi kaza mağdurlarının verilerini sistemlerinde barındıran tüm "veri sorumlularına" ciddi yükümlülükler getirildi. Veri sorumluluğu bulunan bu kuruluşların çalışanlarına yönelik düzenli eğitimler vermesi, verilere erişimde "asgari yetki prensibini" uygulayarak rol tabanlı kontroller ve dijital takip mekanizmaları kurması zorunlu kılındı.

AĞIR YAPTIRIMLAR YOLDA

Kişisel Verileri Koruma Kurulunca oy birliğiyle alınan karar çerçevesinde, bu önlemleri almayarak kişisel verilerin sızmasına zemin hazırlayan ve ilke kararına aykırı hareket eden kurumlar hakkında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde en ağır idari yaptırımlar uygulanacak.