Hantavirüs için kritik uyarı: Belirtileri bulaş yöntemleri ve riskli gruplar açıklandı Hayat Haberleri

Atlantik Okyanusu’nda seyreden bir yolcu gemisinde görülen şüpheli hantavirüs vakaları sonrası gözler, virüsün daha önce tespit edildiği ülkelere çevrildi. Ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen hantavirüse ilişkin gelişmeler yakından izlenirken, kamuoyunda "Hantavirüs nasıl bulaşır?", “Hantavirüs belirtileri nelerdir?” ve “Kimler risk altında bulunuyor?” soruları gündeme geldi.

MV Hondius adlı yolcu gemisinde tespit edilen şüpheli vakalar sonrası iki kişinin karantinaya alınması, sağlık yetkililerini harekete geçirdi. Yaşanan gelişmelerin ardından hantavirüsle ilgili araştırmalar hız kazandı.

Hantavirüs nedir?

Hantavirüs enfeksiyonu, özellikle fare ve sıçan gibi kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan, nadir görülmesine rağmen ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen viral hastalıklar arasında yer alıyor. Uzmanlara göre virüs, genellikle insandan insana bulaşmıyor. En yaygın bulaş yolunun ise enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı ve salya parçacıklarının kuruyarak havaya karışması ve solunum yoluyla vücuda alınması olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, hantavirüsün başlıca iki farklı hastalık tablosuna yol açtığını belirtiyor. Bunlardan ilki olan

Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS)

, daha çok Amerika kıtasında görülüyor ve

akciğerleri etkileyerek ciddi solunum yetmezliğine neden olabiliyor.

Avrupa ve Asya’da daha yaygın görülen

Hemorajik Ateş ve Böbrek Sendromu (HFRS) ise böbrekleri etkileyerek kanama eğilimiyle seyrediyor.

Hantavirüs nasıl bulaşır?

Uzmanlara göre hantavirüs, enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğü aracılığıyla çevreye yayılıyor. Söz konusu atıkların kurumasıyla birlikte virüsün toz parçacıklarına tutunarak havaya karışabildiği belirtiliyor. Özellikle depo, tavan arası ve ahır gibi kapalı alanların süpürülmesi ya da hareketlendirilmesi sırasında virüs taşıyan tozların havaya kalktığı ifade edilirken, bu durumun

“aerosolizasyon”

olarak tanımlandığı kaydedildi.

Uzmanlar, enfekte tozun solunması halinde virüsün doğrudan akciğerlere ulaşabildiğini ve vakaların büyük bölümünde bulaşın bu yolla gerçekleştiğini vurguluyor.

Uzmanlar, hantavirüsün doğrudan temas yoluyla da bulaşabileceğine dikkat çekiyor. Virüsün bulunduğu yüzeylere temas edilmesinin bulaş riskini artırdığı belirtilirken, özellikle toplu kullanım alanlarında hijyen kurallarının önem taşıdığı vurgulanıyor. Uçak, tren, otobüs ve gemi gibi kalabalık ulaşım araçlarında uzun süre bulunulmasının risk oluşturabileceği ifade edilirken, enfekte yüzeyler ya da hijyenik olmayan gıdalar aracılığıyla virüsün yayılabileceği kaydedildi. Uzmanlara göre,

kemirgen salgılarıyla kirlenmiş nesnelere temas ettikten sonra eller yıkanmadan ağız, burun veya gözlere dokunulması virüsün vücuda girişine neden olabiliyor. Ayrıca enfekte kemirgenlerin idrarı veya dışkısıyla temas etmiş gıdaların tüketilmesinin de önemli bir risk faktörü olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, hantavirüsün kemirgen ısırığı yoluyla bulaşmasının oldukça nadir görüldüğünü belirtiyor. Ancak virüs taşıyan bir farenin insanı ısırması halinde, virüsün tükürük aracılığıyla doğrudan kana geçebileceği ifade ediliyor. Öte yandan uzmanlara göre

hantavirüs vakalarında insandan insana bulaş riski genel olarak düşük seviyede bulunuyor.

Virüsün büyük ölçüde kemirgen kaynaklı yollarla yayıldığı belirtilirken, bulaş zincirinin çoğunlukla enfekte hayvanlarla temas sonucu oluştuğu kaydediliyor.

Hantavirüslerin genel olarak insandan insana bulaşmadığı belirtiliyor. Virüsün büyük ölçüde kemirgenler aracılığıyla yayıldığı ifade edilirken, insanlar arasında doğrudan bulaşın son derece nadir görüldüğü kaydediliyor. Yalnızca Güney Amerika’da rastlanan “Andes virüsü” adı verilen hantavirüs türünde, yakın aile içi temaslar yoluyla sınırlı insandan insana bulaş vakalarının bildirildiği belirtiliyor. Ancak uzmanlar, Türkiye ile Avrupa ve Asya’da görülen hantavirüs türlerinde böyle bir bulaş riskinin bulunmadığını vurguluyor.

Hantavirüs için dikkat çeken liste: Risk altındaki gruplar

Hantavirüsün daha çok

“mesleki ve çevresel maruziyet”

kaynaklı bir hastalık olarak öne çıkıyor. Risk grubunda özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar,

çiftçiler, kapalı ve uzun süre kullanılmamış alanlarda çalışan temizlik ve restorasyon görevlileri

yer alıyor. Tarım alanları, samanlıklar, bodrumlar, depolar ve tavan araları gibi kemirgenlerin yoğun bulunduğu ortamlarda çalışan kişilerin virüse maruz kalma riskinin arttığı ifade ediliyor.

Doğa sporlarıyla ilgilenenler, kampçılar, mağara keşfi yapanlar ile ormanlık alanlarda konaklayanların

da risk altında bulunduğu belirtilirken,

inşaat ve tesisat işçilerinin

yanı sıra saha görevlerinde bulunan

askeri personelin

de dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.

Öte yandan uzmanlar, hantavirüsün yayılımının rastgele gerçekleşmediğine dikkat çekiyor. İklim değişiklikleri, aşırı yağış ve kuraklık gibi doğa olaylarının kemirgenleri yiyecek arayışıyla insan yerleşimlerine yönlendirebildiği belirtiliyor. Kemirgen popülasyonundaki artışın da virüsün çevreye yayılma riskini yükselttiği ifade ediliyor.

Hastalıkta mevsimsel hareketliliğin de etkili olduğuna işaret eden uzmanlar, vakaların özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında artış gösterebildiğini kaydediyor. Bu dönemlerde hem kemirgen hareketliliğinin arttığı hem de insanların bahar temizliği, hasat ve kırsal faaliyetler nedeniyle riskli alanlarla daha fazla temas ettiği belirtiliyor.

Hantavirüs belirtileri nelerdir?

Hantavirüs enfeksiyonunda belirtilerin genellikle iki evreli bir seyir izlediği belirtiliyor. Uzmanlara göre hastalığın erken döneminde ortaya çıkan bulgular, çoğu zaman

grip ya da ağır bir soğuk algınlığı

ile karıştırılabiliyor. Kuluçka sürecinin ardından ilk

1 ila 5 gün içinde yüksek ateş ve titreme, şiddetli kas ağrıları, halsizlik ve belirgin bitkinlik

gibi şikâyetler öne çıkıyor. Bu dönemde bazı hastalarda

bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal gibi mide-bağırsak sistemi

belirtilerinin de görülebildiği ifade ediliyor.

Hastalığın ilerlemesiyle birlikte ise klinik tablonun ağırlaştığı bildiriliyor.

Akciğer formunda (HPS) şiddetli öksürük, nefes darlığı, göğüste baskı hissi ve tansiyon düşüklüğü gibi bulgular ortaya çıkarken, böbrek formunda (HFRS) ise böbrek ve bel ağrısı, gözlerde kızarıklık, ciltte küçük kanama odakları ve idrarda aşırı azalma veya idrarda kan görülmesi gibi belirtiler gelişebiliyor.