Hangi gıdalar daha riskli? İstanbul da üç can alan zehirlenme faciası sonrası uzmanlardan uyarı: İşte hayat kurtaran 5 altın kural Sağlık Haberleri

İstanbul’un Fatih ilçesinde bir otelde konaklayan aile, Ortaköy’de tükettikleri yemek sonrasında fenalaşarak hastaneye kaldırıldı. Gıda zehirlenmesi şüphesiyle tedavi altına alınan aile fertlerinden çocuklar Kadir Muhammet ve Masal B. dün yaşamını yitirirken, anne Çiğdem B.’nin de bugün hayatını kaybettiği öğrenildi. Baba Servet B.’nin ise entübe edildiği bildirildi. Ailenin yemek yediği tespit edilen restoranın mühürlendiği, Başsavcılık tarafından başlatılan soruşturma kapsamında lokum, kumpir ve midye satıcısının gözaltına alındığı belirtildi. Yaşanan trajik olay, “Gıdalar ne zaman zehirli olur, böyle bir durumda nasıl hareket edilmeli?” gibi soruları da gündeme taşıdı. İşte detaylar.

Olay, 12 Kasım’da Fatih’te bulunan bir otelde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, Almanya’dan İstanbul’a gelen Servet ve Çiğdem B. çifti, çocukları Kadir Muhammet B. ve Masal B. ile birlikte Fatih’teki bir otelde konaklamaya başladı. Gece saatlerinde mide bulantısı ve kusma şikayeti olan aile, otel görevlilerinin çağırdığı sağlık ekibi tarafından hastaneye kaldırıldı. Tedavileri tamamlanan ailenin daha sonra kaldıkları otele geri döndüğü iddia edildi.

İSTANBUL'DA GIDA FACİASI

Ortaköy'de yedikleri yemekten zehirlendiği öne sürülen ailenin çocukları Kadir Muhammet (6) ve Masal B. (3) dün hayatını kaybederken, anne Çiğdem B.'nin de bugün hayatını kaybettiği öğrenildi. Baba Servet B.'nin ise tedavisi sürüyor. Öte yandan ailenin yemek yedikleri belirlenen restoranın mühürlendiği öğrenildi.

Bu trajik olay, “Gıdalar ne zaman zehirli olur?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Gıdalar nasıl zehirli hale geliyor?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), temiz olmayan su veya kontamine gıda tüketimiyle oluşan hastalıkları “gıda kaynaklı hastalıklar” olarak adlandırıyor ve bu hastalıkların 200’den fazla çeşidi bulunduğunu hatırlatıyor. Gıda zehirlenmesi; zararlı bakteri, virüs veya parazitlerle bulaşmış yiyeceklerin tüketilmesiyle ortaya çıkıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıdaların özellikle şu durumlarda riskli hale geldiğini vurguluyor:

Yeterince pişirilmediğinde veya tekrar tekrar ısıtıldığında

Hijyen kurallarına uyulmadan hazırlandığında

Uygun sıcaklıkta saklanmadığında

Hayvan ya da böcek teması olduğunda

“Son tüketim” tarihinin geçmesinden sonra tüketildiğinde

Uzmanlara göre her gıda, hazırlama ve saklama koşulları güvenilir değilse zehirlenmeye neden olabilir.

EFSA, vakaların önemli bölümünün çiğ gıdalardan pişmiş gıdalara taşınan bakteriler nedeniyle meydana geldiğini belirtiyor.

En sık karşılaşılan bakteriler ve virüsler

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bilgilendirme notlarında Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter jejuni, E. coli O157:H7 ve Staphylococcus aureus gibi patojenler öne çıkıyor.

Uzmanlar bu mikroorganizmaların neden olabileceği riskleri şöyle sıralıyor:

Kampilobakter: Daha çok çiğ veya az pişmiş etlerde ve pastörize edilmemiş sütlerde bulunuyor. Belirtiler genellikle 2–5 günde ortaya çıkıyor.

Listeria monocytogenes: Paketli sandviçler, dilimlenmiş et ürünleri ve bazı yumuşak peynirlerde görülebiliyor. Özellikle hamileler, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişiler için ölümcül olabiliyor.

Salmonella: En çok yumurta, tavuk ve hindi etiyle ilişkilendiriliyor. Ateş, ishal ve karın ağrısıyla kendini gösteriyor.

E. coli: Az pişmiş kıyma ürünleri ve pastörize edilmemiş süt ile bulaşabiliyor.

Shigella: Kontamine suyla hazırlanan tüm yiyeceklerde görülebiliyor.

Norovirüs: En yaygın viral zehirlenme nedeni. Özellikle çiğ kabuklu deniz ürünlerinde risk yüksek.

Belirtiler neler?

Gıda zehirlenmesi çoğu zaman:

İshal

Bulantı–kusma

Şiddetli karın ağrısı

Kramplar

Ateş

gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. Bazı vakalarda halsizlik, baş ağrısı, bulanık görme ve uzuvlarda uyuşma da görülebiliyor.

Belirtiler kontamine yiyecek tüketildikten saatler sonra başlayabileceği gibi bazı bakteri türlerinde birkaç gün sonra ortaya çıkabiliyor.

Hangi gıdalar daha riskli?

Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), “Her tür gıda zehirlenmeye yol açabilir” uyarısını yaparken, uzmanlar bazı gıdaların daha sık zehirlenme ile ilişkilendirildiğini belirtiyor. Reading Üniversitesi’nden Dr. Kimon Andreas Karatzas’ın tespitlerine göre:

Tavuk ürünleri

Kabuklu deniz ürünleri

riskli grupların başında geliyor.

Dr. Karatzas, beklenmedik bir gıdaya daha dikkat çekiyor:

“Salatalar besin değeri yüksek olsa da gıda zehirlenmesi vakalarında başlıca sorumlulardan biri olabiliyor. Mikroplar da besleyici gıdaları seviyor.”

Ayrıca yaz aylarında sıcaklığın artmasıyla bakterilerin daha hızlı ürediği biliniyor. İngiltere Gıda Standartları Kurumu (FSA), yaz döneminde mangal yiyeceklerinde ve pişmemiş ürünlerde çapraz bulaşmaya daha sık rastlandığını bildiriyor. Ayrıca Türkiye’de vatandaşlar e-Devlet üzerinden “Gıda Kaynaklı Enfeksiyon ve Zehirlenme Şikâyeti” oluşturabiliyor.

Zehirlenmeden korunmak için neler yapılmalı?

EFSA’nın tavsiyeleri şöyle:

Kırmızı–beyaz et ve yumurtayı iyice pişirin

Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutun

Her gıda türüne ayrı kesme tahtası ve temiz ekipman kullanın

Gıdaya dokunmadan önce elleri mutlaka yıkayın

Bozulabilir yiyecekleri 5°C altında saklayın

Zehirlenme halinde ne yapılmalı?

Gıda zehirlenmelerinde, bol su, yağsız sıvı alımı ve oral rehidratasyon sıvıları ile vücudun kaybettiği suyu telafi etmek, muz, patates püresi ve pirinç pilavı gibi hafif yiyeceklar, bitki çayları, istirahat ve kusma şikayetlerini azaltmak için bulantı önleyici ilaçlar gıda zehirlenmelerine iyi gelir.

Gıda zehirlenmesi durumunda rahatlamak için uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

Bol su başta olmak üzere yağsız sıvı alımı

Muz, pirinç, elma püresi ve tost gibi hafif yiyecekler

Probiyotik takviyesi

Zencefil ve nane çayı

Limon

Vücudu ve mideyi dinlendirmek