Hamaney’i böyle vurmuşlar... CIA yer gösterdi İsrail bombaladı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları dünya gündeminin birinci sırasına yerleşirken, İran devlet medyası dün sabaha karşı ülkenin ruhani lideri Ali Hamaney’in de saldırılarda öldüğünü doğruladı. Hamaney’in konutunun da bulunduğu liderlik yerleşkesine düzenlenen saldırıda kızı, damadı, torunu ve gelinlerinden biri de hayatını kaybetti. Hamaney’in üst düzey isimler toplantı için yerleşkedeyken hedef alındığı; İran Genelkurmay Başkanı Abdulrahim Musavi ve İran Savunma Bakanı Aziz Nasırzade ve Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur’un da aynı saldırıda öldürüldüğü bildirildi. İsrail ordusu 40 İranlı üst düzey yöneticinin “bir dakika içinde” öldürüldüğünü iddia etti. ABD Başkanı Donald Trump ise Fox News’a yaptığı açıklamada, ABD saldırılarında 48 İranlı liderin öldüğünü söyledi. Saldırı, ABD’nin konum istihbaratı sağladığı, İsrail’in ise uçaklarla vurduğu bir operasyonla gerçekleşti.

AYLARCA TAKİP ETMİŞLER

Operasyonun arka planı aylar öncesine uzanıyor. New York Times’ın (NYT) aktardığına göre, CIA Hamaney’in konumunu uzun süredir takip ediyor, hareket alışkanlıklarını ve güvenlik düzenini adım adım analiz ediyordu. Wall Street Journal’a (WSJ) göre ABD ve İsrail istihbaratı, üst düzey İranlı siyasi ve askeri liderlerin aynı anda bir toplantıda bulunacağı nadir bir fırsat yakaladı. Sadece tek bir buluşma değil, üç ayrı toplantı tespit edildi. En kritik bilgi ise Hamaney’in o sabah liderlik yerleşkesinde olacağının kesinleşmesiydi. Amerikan istihbaratı saldırı öncesi son saatlerde Hamaney’in bulunduğu noktayı yüksek doğrulukla belirledi ve bu bilgiyi İsrail’e iletti.

UÇAKLAR İSRAİL’DEN KALKTI

İlk planın gece saldırısı olduğu, ancak CIA’in sağladığı toplantı bilgisi üzerine zamanlamanın değiştirildiği bildirildi. Operasyon İsrail saatiyle sabah 06.00’da başladı. İsrail ordusuna ait savaş uçakları üslerinden havalandı. Yaklaşık iki saat sonra, Tahran saatiyle 09.40 civarında uzun menzilli ve yüksek hassasiyetli mühimmat liderlik yerleşkesini vurdu. Aynı anda Tahran’ın farklı noktalarına da eş zamanlı saldırılar düzenlendi. Hedef alınan yerleşke, İran Cumhurbaşkanlığı ofisleri, dini liderin ofisi ve Ulusal Güvenlik Konseyi’nin bulunduğu kompleks olarak biliniyor. NYT’nin aktardığına göre saldırı anında üst düzey güvenlik yetkilileri bir binada toplanmıştı; Hamaney ise yerleşke içinde ayrı bir binadaydı.

‘BAŞSIZ BIRAKMA’ OPERASYONU

Reuters’a konuşan kıdemli bir İsrailli yetkili, Hamaney’in cesedine ulaşıldığını söyledi. İsrail’in Channel 12 televizyonu ise Hamaney’in cansız bedenine ait görüntülerin Başbakan Binyamin Netanyahu’ya gösterildiğini aktardı. Channel 12’ye göre Hamaney saldırı sırasındaa yer altında bulunuyordu; ancak yalnızca ABD yapımı özel mühimmatın nüfuz edebileceği en derin iki sığınakta değildi. WSJ’ye göre İsrail, ABD ile koordinasyon halinde liderlik yerleşkesine yaklaşık 30 bomba attı. WSJ ve İsrail kaynakları, yerleşkenin farklı noktalarının eş zamanlı vurulduğunu belirtti. İsrail ordusundan yapılan resmi açıklamada ABD’nin rolüne doğrudan yer verilmemesi dikkati çekti. İsrail ordusu açılış dalgasında 40 üst düzey İranlı askeri komutanın “bir dakika içinde” öldürüldüğünü ileri sürdü. İsrail tarafı bu hamleyi liderlik kadrosunu bir anda devre dışı bırakmayı amaçlayan bir “başsız bırakma” operasyonu olarak tanımladı.

12 GÜN SAVAŞI ÖĞRETİCİ OLDU

NYT’ye göre ABD, geçen yıl yaşanan 12 günlük savaş sırasında Hamaney’in kriz anlarında nasıl hareket ettiğini, Devrim Muhafızları’nın iletişim kalıplarını ve komuta zincirini ayrıntılı biçimde analiz etti. Amerikan istihbaratı bu süreçte elde ettiği verilerle Hamaney’in hareketlerini daha isabetli tahmin edebilir hale geldi, iletişim ağlarını çözümledi ve güvenlik zafiyetlerini belirledi. Gazeteye konuşan kaynaklar, savaş hazırlığına dair açık sinyallere rağmen İran liderliğinin yeterli güvenlik önlemi almadığını öne sürdü.

HAMANEY KİMDİR... 37 YIL DEMİR YUMRUKLA YÖNETTİ

 Seyid Ali Hamaney, 19 Nisan 1939’da Meşhed kentinde, aslen Tebrizli olan bir ailede dünyaya geldi. Baba tarafı İran Türklerinden (Azerbaycanlı olduğu da söyleniyor) olan Hamaney, Meşhed’de ve Irak’ın Necef kentinde din eğitimi aldı. İran’ın dini merkezi Kum kentinde, gelecekte İslam devrimine liderlik edecek Ayetullah Humeyni’yle tanıştı.

 Daha 13 yaşındayken Şah karşıtı olduğunu söyleyen Hamaney, siyasi, devrimci fikirler ve İslam hukuku alanında ‘İmam Humeyni’nin öğrencisiyim’ diyordu. 1970’li yıllarda Şah Pehlevi’ye karşı gizli faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle tutuklandı, işkence gördü, sürgüne yollandı.

 1979’da halk ayaklanmasıyla Şah devrilince Fransa’da sürgünde olan Humeyni, geniş çaplı destekle ülkeye geri döndü. Hamaney, İslam Devrim Konseyi’nde görev aldı, milletvekili ve savunma bakan yardımcısı oldu. 1981’de bir camide konuşma yaparken bir ses kayıt cihazına gizlenmiş bombanın patlamasıyla ağır yaralandı, sağ kolu felç oldu.

 1989 yılında Humeyni’nin ölümü üzerine İran Uzmanlar Meclisi, görev için kendini yetkin görmese de Hamaney’i yeni Yüksek Dini lider olarak atadı. 1991’de Körfez Savaşı, 2003’te ise Irak işgali başta olmak üzere düne kadar pek çok çatışma ve savaşa müdahil oldu. Hamaney’in döneminde İran’ın vekil güçleri Yemen’den Suriye’ye Lübnan’dan Irak’a geniş bir bölgede nüfuz sahibi oldu.

 Devrim Muhafızları, yargı ve muhafazakâr dini çevrelerle yakın bağlar kuran Hamaney ülkenin bir numaralı dini, siyasi otoritesi ve başkomutanıydı. Reform yanlısı kanatla sürekli güç mücadelesi içinde olan Hamaney’in iktidarı arada patlak veren gösterilerle sınandı. Son olarak aralık-ocak aylarında geçim sıkıntısına tepki olarak başlayan ancak rejim karşıtı bir hal alan gösteriler kanlı bir şekilde bastırılırken hem göstericilerden hem de güvenlik güçlerinden binlerce kişi hayatını kaybetti.