Google Chrome kullanıcılardan habersiz 4 GB’lık yapay zeka modeli indiriyor

Yapay zekâ teknolojileri hayatımızı kolaylaştırırken, bu hızlı ilerleme kullanıcı gizliliği, cihaz performansı ve veri güvenliği konusunda ciddi kaygıları da beraberinde getiriyor. Kolaylık vaadiyle sunulan AI özellikleri, kullanıcıların bilgisi dışında büyük kaynaklar tüketebiliyor. İşte bu tartışmalara yeni ve oldukça ses getirecek bir örnek Google Chrome’dan geldi. Ünlü güvenlik araştırmacısı Alexander Hanff (The Privacy Guy), dünyanın en popüler web tarayıcısının kullanıcı onayı olmadan yaklaşık 4 GB’lık bir yapay zekâ modelini cihazlara indirdiğini ortaya çıkardı.

ARAŞTIRMACIDAN GOOGLE VE ANTHROPIC ELEŞTİRİSİ

Alexander Hanff, daha önce Anthropic’in Claude Desktop uygulamasının Chromium tabanlı tarayıcılarda sessizce entegrasyon dosyaları yüklediğini ve bunları kaldırılsa bile yeniden kurduğunu belgelerle ortaya koymuştu. Araştırmacı, bu tür uygulamaların kullanıcı beklentilerini hiçe saydığını ve özellikle Avrupa Birliği gizlilik düzenlemelerini ihlal edebileceğini savunuyor.

Hanff’in son incelemesi ise Google Chrome’u hedef alıyor. Araştırmacıya göre Chrome, “weights.bin” adlı dosyayı OptGuideOnDeviceModel klasörüne kaydediyor. Bu dosya, Google’ın hafifletilmiş Gemini Nano modelinin parçası ve yaklaşık 4 GB yer kaplıyor. Belirli donanım özelliklerine sahip sistemlerde model otomatik olarak indiriliyor.

Gemini Nano, Google’ın güçlü Gemini modellerinin daha hafif versiyonu olarak cihaz üzerinde (on-device) çalışmak üzere tasarlandı. İnternet bağlantısı gerektirmeden şu özellikleri destekliyor:

İnternet bağlantısı gerektirmeden şu özellikleri destekliyor:

Metin yazma yardımı Web sayfası özetleme Dolandırıcılık (scam) tespiti Sekme organizasyonu

Kullanıcılar bu özelliklere “katıl” (opt-in) seçeneğiyle erişebiliyor ancak modelin indirilme süreci son derece şeffaf değil. Chrome 147 ve sonraki sürümlerde model, net bir uyarı veya onay ekranı olmadan arka planda yükleniyor. Kullanıcılar dosyayı silseler bile ilgili AI özellikleri açık kaldığı sürece dosya yeniden indiriliyor.

Buna karşın rapora göre, cihazda geniş yer kaplayan bu yerel model, tarayıcıdaki tüm yapay zekâ işlevlerinde aktif olarak kullanılmıyor. Chrome'un adres çubuğunda bulunan "AI Mode" gibi özelliklerin büyük oranda bulut tabanlı sunucular üzerinden çalıştığı, bu durumun da cihaza indirilen yerel modelin gerekliliği konusunda soru işaretleri yarattığı kaydediliyor.

DEPOLAMA VE ENERJİ TÜKETİMİ SORUNU

Yaklaşık 4 GB’lık bir dosyanın sessizce indirilmesi, özellikle depolama alanı sınırlı cihazlarda önemli sorun yaratıyor. Araştırmacı, bu uygulamanın binlerce kilowatt saat enerji israfına yol açabileceğini belirtiyor. Ayrıca modelin cihazda kalıcı olarak bulunması, gizlilik açısından da soru işaretleri doğuruyor.

MODEL NASIL KALDIRILIR?

Chrome’daki on-device AI modelini devre dışı bırakmak ve depolama alanınızı geri kazanmak aslında oldukça basit ancak gizlice ve izniniz olmadan cihazınıza bir şeylerin indirilmiş olmasının yarattığı soru işaretlerini geri almak o kadar kolay değil:

Chrome’u açın ve Ayarlar’a girin. Sol menüden Sistem sekmesini seçin. Cihaz Üzeri Yapay Zekâ (On-device AI) seçeneğini kapatın. Bu ayarı kapattığınızda modelin yeniden indirilmesinin önüne geçiliyor. Daha ileri düzeyde kontrol için chrome://flags adresinden ilgili deneysel özellikleri de yönetebilirsiniz.

BÜYÜK TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNDE SESSİZ AI DAĞITIMI TARTIŞMASI

Gelişmeler, büyük teknoloji şirketlerinin AI özelliklerini hızla yayma stratejisinin yarattığı şeffaflık sorununu bir kez daha gündeme taşıyor. Hem Google hem Anthropic örnekleri, kullanıcı rızası ve bilgilendirme mekanizmalarının yetersiz kaldığını gösteriyor. Kullanıcılar artık tarayıcı performansının yanı sıra arka planda gerçekleşen büyük dosya indirmelerini de sorgular hale geldi.

Google tarafındansa konuya ilişkin resmi bir açıklama henüz yapılmadı. Ancak bu olay, Google için önemli baş ağrıları yaratabilir. Özellikle Avrupa Birliği’nde GDPR başta olmak üzere katı gizlilik yasaları göz önüne alındığında, kullanıcı rızası alınmadan büyük ölçekli veri ve dosya indirme işlemi şirketi yasal yaptırımlarla karşı karşıya bırakabilir. Daha önce benzer şeffaflık eksiklikleri nedeniyle milyonlarca euro para cezası alan Google, bu yeni vakada da hem regülatörlerin hem de kullanıcıların yoğun tepkisiyle karşılaşabilir.

Ayrıca milyonlarca kullanıcının depolama alanı ve pil ömründen habersizce feragat etmesi, Google’ın “kullanıcı odaklı” imajına ciddi darbe vurabilir. Artan farkındalıkla birlikte toplu şikayetler, dava dalgaları ve negatif basın, şirketin AI stratejisini gözden geçirmesini zorunlu kılabilir. Uzmanlar, Google’ın bu tür “sessiz dağıtım” politikalarından vazgeçmesi gerektiğini, aksi takdirde hem rekabet otoriteleri hem de tüketicilerden uzun süreli güven kaybı yaşayabileceğini vurguluyor.