‘Glütensiz beslenme, tıbbi zorunluluk yoksa riskli olabilir’

Glütenin; buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda doğal olarak bulunan bir protein grubu olduğunu belirten Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi’nden Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, glütensiz beslenmenin kimler için ve nasıl uygulanması gerektiği konusunda bilgilendirmede bulundu.

HANGİ GIDALARDA GLÜTEN VAR

Glüten hassasiyetinin; çölyak ve buğday alerjisi olmamasına rağmen glütenli besinler tüketildiğinde karın ağrısı, şişkinlik, ishal, baş ağrısı, yorgunluk gibi belirtilerin ortaya çıkmasıyla tanımlandığını vurgulayan Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, “Tanı koymak için önce çölyak ve alerji testlerinin negatif olması gerekir. Tanı, çoğu zaman tıbbi gözetim altında yapılan eliminasyon ve yeniden yükleme süreciyle değerlendirilir” diye konuştu.

Glütenin; hamura elastikiyet kazandırdığını ve ekmeğin kabarmasını sağladığını dile getiren Diyetisyen Yetim, “Buğday unu, bulgur, irmik, makarna, ekmek, kek, bisküvi gibi birçok temel gıda glüten içerir. Ayrıca bazı soslar, işlenmiş et ürünleri ve hazır gıdalarda da ‘gizli glüten’ bulunabilir” ifadelerini kullandı.

‘HERKES İÇİN GEREKLİ DEĞİL’

Glütensiz beslenmenin kesin olarak çölyak hastaları için zorunlu olduğunu vurgulayan Diyetisyen Yetim, bunun dışında buğday alerjisi olan bireyler ve tıbbi değerlendirme sonrası tanı konmuş non-çölyak glüten hassasiyeti olan kişilerin glütensiz beslenmeden fayda görebileceğini ancak bu kararın mutlaka hekim ve diyetisyen değerlendirmesiyle verilmesi gerektiğini belirtti.

Glütensiz beslenmenin herkes için gerekli olmadığının altını çizen Diyetisyen Yetim, “Sağlıklı bireyler için glütenin tek başına zararlı olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Aksine, tam tahıllardan gelen glütenli besinler; posa, B grubu vitaminler ve bazı mineraller açısından önemli katkılar sağlar. Bu nedenle glütensiz beslenme, herkese önerilen bir yaklaşım değildir” diye konuştu.

‘GEREKSİZ GLÜTENSİZ BESLENME SAKINCALI OLABİLİR’

Tıbbi gereklilik olmadan glütensiz beslenmenin sakıncaları da olabileceğini söyleyen Diyetisyen Yetim, şu bilgileri paylaştı:

“Glütenli tam tahıllar; posa, demir, folat, B1, B2 ve B3 vitaminleri açısından önemli kaynaklardır. Gereksiz glütensiz beslenme, bu besin öğelerinin yetersiz alımına yol açabilir. Ayrıca birçok glütensiz ürün, lif açısından fakir ve rafine karbonhidrat içeriği yüksek olabilir.”

‘GLÜTENSİZ OLMASI, SAĞLIKLI OLDUĞUNU GÖSTERMEZ’

Glütensiz ürünlerin daha sağlıklı olduğu görüşünün toplumdaki yaygın bir yanılgı olduğuna dikkat çeken Diyetisyen Yetim, “Glütensiz etiketi, bir ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Bazı glütensiz ürünler; daha fazla şeker, yağ veya katkı maddesi içerebilir. Sağlıklı beslenmenin ölçütü glüten içerip içermemesi değil, besinin işlenmişlik düzeyi ve besin değeridir” dedi.

‘KİLO VERDİRİCİ ÖZEL BİR ETKİSİ YOK’

Diyetisyen Yetim, glütensiz beslenmenin kilo vermeye yardımcı olup olmadığın konusuna şu şözlerle açıklık getirdi:

“Glütensiz beslenmenin kilo verdirici özel bir etkisi yoktur. Kilo kaybı, toplam enerji alımının azalmasıyla ilişkilidir. Glütensiz beslenmeye geçen bazı bireyler, paketli ve yüksek kalorili ürünleri azalttığı için kilo verebilir; ancak bu durum glütensizliğe değil, genel beslenme değişikliğine bağlıdır.”

‘ÇOCUKLARDA TIBBİ TANI VARSA UYGULANABİLİR’

Çocuklarda glütensiz beslenmenin yalnızca tıbbi tanı varsa gerekli olduğunu vurgulayan Diyetisyen Yetim, “Gereksiz glütensiz diyetler, büyüme ve gelişme döneminde olan çocuklarda enerji, posa ve mikrobesin yetersizliklerine yol açabilir. Bu yüzden çocuklarda mutlaka hekim tanısı ve diyetisyen planlaması olmalıdır” dedi.

Uzun süre gereksiz glütensiz beslenmenin besin eksikliklerine yol açma riski olduğunu aktaran Diyetisyen Yetim, “Uzun vadede posa yetersizliği, kabızlık, B grubu vitamin eksiklikleri ve bazı minerallerin (özellikle demir ve çinko) yetersiz alımı görülebilir. Bu risk, plansız ve tek yönlü glütensiz beslenmelerde daha belirgindir” diye konuştu.

YAPILMASI GEREKEN TESTLER

Glütensiz beslenmeye başlamadan bazı testler yapılması gerektiğini çünkü glüten diyetten çıkarıldıktan sonra test sonuçlarının yanıltıcı olabileceğini sözlerine ekleyen Diyetisyen Yetim, “Genellikle Çölyak için kan testleri, gerekirse endoskopi ve biyopsi, alerji şüphesinde alerji testleri yapılır. Tüm sonuçlar hekim tarafından değerlendirilmelidir” diyerek açıklamalarını sonlandırdı.