‘Geleceğin meslekleri bugünden şekilleniyor’

Birçok öğrencinin uzman isimlere danıştığı meslek seçimleriyle ilgili değerlendirmelerde bulunan Bahçeşehir Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yavuz Samur, yapay zeka, dijitalleşme, iklim değişikliği ve demografik dönüşümle çalışma hayatını yeniden şekillendirirken, geleceğin mesleklerinin de bugünden ortaya çıkmaya başladığını söyledi. Gelecekte farklı disiplinleri bir araya getiren mesleklerin öne çıkacağını belirten Samur, üniversite tercihi yapacak gençlerin yalnızca bölüm isimlerine değil, edinecekleri yetkinliklere odaklanmaları gerektiğine dikkat çekti.

Prof. Dr. Yavuz Samur, Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 tarihli Future of Jobs raporuna göre, 2030 yılına kadar dünya genelinde 170 milyon yeni işin ortaya çıkacağını, 92 milyon işin ise mevcut biçimiyle ortadan kalkmasının beklendiğini söyledi. Yaklaşık 78 milyonluk net istihdam artışı öngörüldüğünü belirten Samur, bu durumla, çalışanların bugün sahip olduğu becerilerin yaklaşık yüzde 39’unun 2030’a kadar değişmesi veya geçerliliğini kısmen kaybetmesi beklendiğini dile getirerek “Karşımızda yalnızca bir ‘iş kaybı’ değil, kapsamlı bir mesleki dönüşüm bulunuyor” dedi.

Gelecekte yaşanacak değişimlere en dayanıklı meslekleri de dile getiren Samur, “Teknoloji alanında bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, yapay zeka, veri bilimi ve siber güvenlik güçlü seçenekler arasında bulunuyor. Elektrik-elektronik, mekatronik, kontrol ve otomasyon gibi mühendislik alanları da robotlar, akıllı fabrikalar, otonom sistemler ve enerji teknolojileriyle birlikte önemini koruyacak. Ancak öğrencilerin bu bölümleri yalnızca ‘teknoloji popüler’ düşüncesiyle değil; matematik, problem çözme ve sürekli öğrenmeye gerçekten ilgi duyuyorlarsa tercih etmeleri gerekiyor. Sağlık alanının da önemini kaybetmesi beklenmiyor. Tıp, hemşirelik, fizyoterapi, beslenme, özel eğitim, psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet ve yaşlı bakımı gibi alanlar doğrudan insan ilişkisine ve mesleki sorumluluğa dayanıyor. Yaşlanan nüfus, sağlık ve bakım hizmetlerine duyulan ihtiyacı artırırken biyomedikal mühendisliği, biyoinformatik, moleküler biyoloji ve genetik gibi alanlar da sağlık ile teknolojiyi bir araya getiriyor. Bununla birlikte bazı bilim alanlarında lisans diplomasının tek başına yeterli olmayabileceği, lisansüstü eğitim ve araştırma deneyiminin önem taşıdığı unutulmamalı” ifadelerini kullandı.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, YEŞİL DÖNÜŞÜM

Prof. Dr. Samur, iklim değişikliği ve yeşil dönüşüm de yeni çalışma alanları oluşturduğunu söyleyerek, çevre, enerji sistemleri, inşaat, şehir ve bölge planlama, ziraat, gıda ve malzeme mühendislikleri; sürdürülebilir şehirler, yenilenebilir enerji, su yönetimi, akıllı tarım ve karbon azaltımı gibi konularla birlikte yeniden değer kazanacağını belirterek Dünya Ekonomik Forumu’nun yenilenebilir enerji mühendisliği, çevre mühendisliği ve elektrikli-otonom araç uzmanlıklarını hızlı büyüyen alanlar arasında gösterdiğini söyledi.

GELECEKTEKİ MESLEKLERİ SIRALADI

Prof. Dr. Samur gelecekte, “İnsan-Yapay Zeka Ekip Yöneticisi, Algoritma Denetim Uzmanı, Dijital İkiz Mühendisi, Kişiselleştirilmiş Genetik ve Sağlık Danışmanı, Otonom Araç ve Dron Trafik Yöneticisi, Kuantum Yazılım Mühendisi, Karbon Yönetimi Uzmanı, Siber Risk Öngörü Uzmanı ve Yaşlı Bakım Teknolojileri Tasarımcısı” gibi mesleklerle daha sık karşılaşılabileceğini söyledi. Bu mesleklerin bazıları bugün zaten sınırlı ölçüde bulunduğunu, bazılarının ise mevcut uzmanlıkların genişlemesiyle bağımsız mesleklere dönüşebileceğine dikkat çeken Samur, bu örneklerin ortak özelliğinin ise tek bir disipline dayanmamaları olduğuna dikkat çekti. Samur “Algoritma denetim uzmanının teknoloji kadar hukuk ve etik, kişiselleştirilmiş sağlık danışmanının tıp kadar veri bilimi, yaşlı bakım teknolojileri tasarımcısının ise mühendislik kadar insan ihtiyaçları hakkında bilgi sahibi olması gerekecek. Geleceğin meslekleri büyük ölçüde melez, yani farklı alanları bir araya getiren meslekler olacak” diye konuştu.

Risk altındaki mesleklerle ilgilide değerlendirme yapan Samur, ‘Şu bölüm kesinlikle bitecek’ denilemeyeceğini ancak veri girişi, rutin büro hizmetleri, standart raporlama, tekrara dayalı muhasebe işlemleri ve basit içerik üretimi gibi görevlerin otomasyondan daha fazla etkilenmesinin beklendiğini söyledi.

Samur, “Dünya Ekonomik Forumu; veri giriş personeli, banka gişe görevlileri, kasiyerler ve bazı büro-sekretarya rollerinin sayısal olarak gerilemesini öngörüyor. Bu, işletme, iletişim, muhasebe veya benzeri bölümlerin tamamen işlevsiz hale geleceği anlamına gelmiyor.Alanını teknoloji, analiz, strateji, yaratıcılık ve insan ilişkileriyle birleştiren mezunların hareket alanı daha geniş olacak” dedi.