FUNDA KARAYEL TDK oylamasındaki 2025 kelimeleri eksik mi?

TDK 2025 yılının kelimesi için oylama başlattı. Dijital vicdan, vicdani körlük, çorak, eylemsiz merhamet, tek tipleşme... Liste ilk bakışta güçlü ancak asıl mesele bu kelimeler yaşadığımız zamanı gerçekten anlatıyor mu, yoksa yalnızca semptomları mı tarif ediyor? TDK geçen yıl da aynı oylamayı yapmış, 'kalabalık yalnızlık' ifadesi yılın kelimesi/kavramı seçilmişti, neredeyse itirazsız biçimde kolektif ruh halimizi özetlemişti. 2025'i anlatan kelime üzgünüm ama bu yılın listesinde yok. Çünkü bu yılın asıl kavramı bana kalırsa meşruiyet ve kesinlikle 2025'in kelimesi olmaya adaydı.

ABD'nin Ankara büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack meşruiyet dediğinde Türk medyasında çok tartışıldı bu kelime. Tom Barrack, yanlış anlaşılmalara karşı meşruiyet ifadesiyle "siyasi bir bağlamı değil saygıyı kastettiğini" vurguladı. Meşruiyet kavramından kasıt saygıydı evet ama neydi bu meşruiyet bir anda hayatımıza girdi. Siyaset biliminde "siyasi düzenin kurum ve yöntemlerinin en uygun kurumlar olduğu yolundaki inanç ve güven" ifadesiyle de tanımlanır.

Türk Dil Kurumunun oylama süreci 28 Aralık yani yarın 17:30'da bitiyor. Ben oylamada payım olsun diyerek vicdani körlüğe oyumu kullandım ama gerçekten sonuç yarın ne çıkacak hep beraber bekleyip göreceğiz.
Ben neden vicdani körlüğü seçtim çünkü insanlar sanki ağır zulüm karşısında ahlaki duyarlılıklarını yitirerek kayıtsızlaştı. Görmek istemiyor, bilmek istemiyor, hissetmek istemiyor. Vicdan var ama gözleri kapalı. Körlük tam da burada başlıyor. Ancak dürüst olmak gerekirse, vicdani körlük de tek başına yetmiyor. Eylemsiz merhamet, bu körlüğün kardeşi gibi. Duygusal farkındalık var ama harekete dönüşmüyor.

Üzülüyor, paylaşıyor, lanetliyor ama sorumluluk almıyor. Merhamet, ahlaki bir pozisyon olmaktan çıkıp bir duygu gösterisine indirgeniyor. Vicdan rahatlatan ama dünyayı değiştirmeyen bir hal bu. Peki hangisi 2025'i en iyi şekilde anlatıyor? Bence hiçbiri ne vicdani körlük ne de eylemsiz merhamet çünkü ne desek bu yıla eksik kalır. TDK'nin önerdiği kavramlar, çağın fotoğrafını çekiyor ama negatiften pozitif bir açıklamaya geçemiyor. Belki de bu yüzden 2025'i tek bir kelimeyle anlatmak zor. Kalabalık yalnızlık bizi tanımlıyordu bu yıl ise bizi ayakta tutan anlam yapılarını kaybettiğimiz bir eşikteyiz. Vicdan var ama yönsüz. Merhamet var ama cesaretsiz. Sonuç ne olursa olsun, asıl mesele seçilen kelime değil seçemediğimiz kelimeler. Çünkü bazen bir kavramın yokluğu, varlığından daha çok şey anlatır.

SKANDAL KARŞISINDA KRİZ YÖNETİMİ NASIL OLMALI?
Son günlerde yaşananlar karşısında toplum olarak ortak bir duyguda buluşuyoruz: Şaşkınlık. Ne söylenenlere tam inanabiliyoruz ne de söylenmeyenleri yok sayabiliyoruz. Açıklamalar yapılıyor, metinler servis ediliyor, kelimeler titizlikle seçiliyor ama ortada ciddi bir sorun var: Kriz yönetimi yok, itibar yönetimi ise neredeyse sıfır. Kriz yönetimi, bir şey oldu, bir açıklama yapalım refleksi değildir. Kriz yönetimi; zamanlama, ton, sorumluluk alma biçimi ve en önemlisi gerçeklikle kurulan ilişki meselesidir.

Bugün yaşadığımız şaşkınlığın temel sebebi de tam olarak bu ilişki kopuşudur. Herkes konuşuyor ama kimse ikna etmiyor. Peki soralım: Her şeyi reddetmek gerçekten etkili bir itibar yönetimi stratejisi mi? Kurumsal kriz yönetimi, iletişim ve itibar çalışmalarında yıllardır aynı şey söyleniyor: Kör inkar güven vermez. Kaçmak şüpheyi büyütür. Sessizlik boşluğu dedikoduyla doldurur. Buna karşın kabul etmek, sorumluluk almak, pişmanlık göstermek elbette samimi olduğu ölçüde uzun vadede itibarın onarılmasını sağlar. Çünkü insanlar kusursuzluk değil, tutarlılık ve dürüstlük arar. "Skandallardan ders alma çağına hoş geldiniz" deniyor. Güzel cümle. Ama gerçekten ders mi alınılıyor, yoksa sadece yeni bir normal mi inşa ediyorlar? İtibar, inkarla korunmaz. Güven, bağırarak inşa edilmez. Kriz, yok sayılarak geçmez. Belki de artık şunu kabul etmeliyiz: Bu çağın en büyük sınavı skandallar değil; onlarla nasıl yüzleştiğiniz.