FUNDA KARAYEL Dünyanın en tuhaf öfke kontrol metotları

Öfke kontrolü, kültürden kültüre değişen ilginç yöntemlerle ele alınıyor. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde insanlar streslerini 'yastık savaşları'yla atarken, Türkiye'de öfke odaları popüler hale geldi; bu odalarda katılımcılar televizyon ve cam eşyaları kırarak rahatlıyor. Asya ülkelerinde ise sessiz terapiler öne çıkıyor. Avrupa'da, özellikle Almanya'da bazı psikoloji merkezleri 'Emotion Lab' adı verilen özel laboratuvarlar kurdu; burada bireyler sanal gerçeklik gözlükleriyle öfke uyandıran senaryoları yeniden deneyimliyor ve sakin kalma pratikleri yapıyor.
Kadıköy'de yeni açılan bir 'öfke odası' son günlerde ilginç bir tartışma başlattı. İnsanlar belli bir ücret karşılığında odaya girip tabak, televizyon, hatta bilgisayar monitörü kırıyor. Camlar parçalanıyor, eşyalar fırlatılıyor, ses yankılanıyor ve sonunda herkes rahatladığını söylüyor. Fakat asıl soru şu: Gerçekten öfke böyle geçiyor mu? Bu tarz mekanlar yalnızca İstanbul'da değil, dünyanın pek çok yerinde yükselen bir trende dönüşmüş durumda. 'Rage room' adıyla bilinen bu odalar, bastırılmış öfkenin güvenli bir şekilde dışa vurulması için tasarlanıyor.

Modern şehir insanı için neredeyse bir terapi biçimi. Fakat öfke, sadece kırarak ya da bağırarak mı geçiyor? Bazı terapistler doğada yapılan 'bağırma seanslarını' öneriyor. Katılımcılar şehirden uzak bir noktaya gidip, nefes teknikleri eşliğinde içlerindeki gerginliği haykırarak dışa atıyor. Kimisi ağlıyor, kimisi sadece sessizce yere oturup dinleniyor. Bu yöntem, doğayla temas kurarak duyguları dönüştürmeyi hedefliyor. Yani öfke, sadece patlama değil; bir tür duygusal arınma fırsatı. Ama tüm bu yöntemlerin yaygınlaşmasına rağmen, şehirde kavga eksilmiyor. Trafikte, markette, sosyal medyada… Hep bir öfke dolaşıyor aramızda.
Belki de sorun, öfkenin dışa vurulma biçiminde değil, kaynağında. Çünkü kırılan tabak değil bizi rahatlatacak olan; belki de mesele duyulmayan bir cümlenin, anlaşılmayan bir hissin yankısıdır. Dünyada öfke kontrol metodları nedir diye araştırdığımda ilginç yöntemler buldum. Örneğin ABD'de popülerleşen bir yöntem 'yastık dövme terapisi'. Katılımcılar terapist eşliğinde, sembolik olarak öfke duydukları kişiye ya da olaya yastıkla vurarak tepki veriyor. Hindistan'da bazı yoga okulları gülme terapisini öfkenin panzehiri olarak görüyor. Her kültürün öfke kontrol yöntemi farklı ama ortak amaç aynı: Öfkeye yeni bir dil kazandırmak. Öfkeyi bastırmak, serbest bırakmak tek başına çözüm değil. Asıl denge, onu tanımakta. Öfke insanın doğasında var, ama ona ne yaptığımız bizi tanımlıyor. Gelin şimdi hep birlikte öfkenin coğrafyasına inelim ve tuhaf öfke kontrol yöntemlerini bölgeler üzerinden mercek altına alalım.

ABD: YASTIKLAR VE BALTALAR
ABD'de öfkeyi dışa vurmanın yolları neredeyse teatral bir hâl alıyor. 'Pillow therapy' yani yastık terapisi, bastırılmış duyguların güvenli şekilde dışa çıkmasını sağlıyor.
Katılımcılar öfke duydukları kişiyi temsil eden bir yastığa bağırıyor, vuruyor. Farklı bir versiyonu 'axe throwing' baltayla hedef tahtasına atış yapmak. Bu etkinlik, stresin fiziksel enerjisini güvenli biçimde yönlendirmeyi amaçlıyor. Başka bir eğilim de 'anger art' atölyeleri. Katılımcılar öfkelerini renge dönüştürüyor. Öfke, üretken enerjiye çevriliyor.

ASYA: SESSİZLİK, NEFES VE RİTÜEL
Asya ülkelerinde öfke kontrolü içe dönük yöntemlerle ele alınıyor. Japonya'da 'nemawashi' geleneği, öfkenin patlamadan önce konuşularak çözülmesini öğütlüyor; insanlar duygularını dolaylı yollarla ifade ediyor.
Hindistan'da 'laughing yoga' yani gülme yogası, öfkenin en doğal panzehiri olarak görülüyor. Gülmek, bedendeki stres hormonlarını azaltıyor. Tayland ve Kore'de bazı tapınaklarda 'gong seansları' yapılıyor; katılımcılar gözlerini kapatıp nefeslerine odaklanıyor.

AVRUPA: BİLİMSEL BAKIŞ
Avrupa'da öfke genellikle bilimsel merakla inceleniyor. İsveç ve Norveç'te 'sessizlik inzivaları' öfke yönetiminin bir parçası. Katılımcılar birkaç gün boyunca konuşmadan, doğada yürüyerek zaman geçiriyor.
Almanya'da bazı psikoloji merkezleri 'emotion lab' adı verilen özel odalar kurdu; burada insanlar sanal gerçeklik gözlükleriyle öfke uyandıran durumları yeniden deneyimliyor ve sakin kalma pratikleri yapıyor.
Fransa'da ise 'scream cab' isimli bir taksi projesi var: İnsanlar arabaya binip bağırıyor, konuşuyor, anlatıyor şoför sadece dinliyor.