Federal devlet eyalet ayrışması

Trump yönetimi göç politikalarından dış siyasete, ekonomik yeniden yapılanmadan iç yönetime uzanan geniş bir ajandayı hayata geçirdi

Bununla birlikte ABD artan federal güç kullanımı, derinleşen siyasi kutuplaşma ve büyüyen toplumsal gerilimlerin yaşandığı bir döneme giriyor.

Demokratik yönetimlerin olduğu bazı eyaletlerde federal güvenlik operasyonları arttı.

Bu sürecin merkezinde, yürütme yetkisinin sınırlarına dair son derece geniş bir bakış açısı yer alıyor.

Başkan Donald Trump, New York Times’a verdiği son röportajda, uluslararası hukuka tamamen bağlı olduğu fikrini reddederek kendisini esas olarak “kendi ahlakının” yönlendirdiğini vurguladı.

Bu açıklamalar, çok taraflı kurallar yerine ulusal gücü önceleyen bir yaklaşımın şimdiye kadarki en net ifadesi.

***

Bu dünya görüşü, en görünür biçimde göçmenlik uygulamalarında kendini gösteriyor.

Federal operasyonlar hızla genişletilirken, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) birçok eyalette daha sert ve agresif bir tutum benimsiyor.

Minneapolis’te 37 yaşındaki Renee Nicole Good’un bir ICE görevlisi tarafından vurularak öldürülmesi bir kırılma noktası haline geldi.

Olaya karışan görevli ICE Uygulama Operasyonları Görevlisi Jonathan Ross. olduğu belirtiliyor. 2007'de Sınır koruma gücüne 2015'te göçmenlik polis gücüne katılmış.

Daha önce Irak'ta görev yapmış ve yakın zamanda bir zanlı tarafından şiddete uğramış.

Arabada takip ettiği bir zanlı kendisini sürüklemiş.

Sicili temiz.

Federal bir ajanı Minnesota’da yargılamak hukuken karmaşık bir süreç.

Anayasa’daki Üstünlük (Supremacy) Maddesi uyarınca, federal görevliler resmî görevlerini yürütürken eyalet düzeyinde cezai kovuşturmadan muaf tutulabilir.

Bu madde federal hukuku “ülkenin en üstün hukuku” olarak kabul eder ve eyaletlerin federal kanuna müdahale etmesini sınırlamakta.

Uzmanlara göre, devletin, ICE ajanını suçlaması için, ajanın resmî görev yetkileri dışında hareket ettiğini açıkça kanıtlaması gerekir ki bu çok zor.

Özellikle FBI delillere eyalet erişimini engellerken…

Şu ana kadar, polise ne eyalet ne de federal düzeyde herhangi bir cezai suçlama yapılmış değil.

Sadece kurumsal soruşturma var.

Minnesota yetkilileri ise FBI’ın kendilerine, artık “dosya materyallerine, olay yeri delillerine ve soruşturma kapsamında yapılan mülakatlara” erişemeyeceklerini bildirdiğini açıkladı.

Bu karar, federal makamların şeffaflığı ve hesap verebilirliği konusunda ciddi eleştirilere neden oldu.

Ülkenin farklı şehirlerinden yerel yöneticiler sert tepkiler verdi.

Philadelphia Bölge Savcısı Larry Krasner, kentte suç işleyen herhangi bir federal ajanın yerel yasalar kapsamında tutuklanıp yargılanacağını söyledi.

Oregon’un Portland kentinde ise, bu hafta federal ajanların karıştığı ayrı bir silahlı olayda iki kişinin yaralanmasının ardından, şehir yetkilileri ICE operasyonlarının soruşturma tamamlanana kadar askıya alınması çağrısında bulundu.

Good ve gözlemci statüsü

Kent yetkilileri ve bazı yerel savunucular, Renee Nicole Good’un mahalledeki ICE faaliyetlerini izleyen bir “hukuki gözlemci” olarak hareket ettiğini söyledi.

Hukuki gözlemciler genellikle kolluk kuvvetleri ile siviller arasındaki etkileşimleri belgeleyen gönüllülerdir; ancak federal makamlar bu tanımı reddediyor.

Federal yetkililer, Good’un ICE operasyonlarına müdahale ettiğini ve aracını tehditkâr şekilde kullandığını öne sürüyor. Buna karşılık ailesi ve yerel liderler bu iddiaları reddediyor ve Good’u çatışmacı olmayan, şefkatli biri olarak tanımlıyor.

Eski eşine göre Good, olaydan kısa süre önce 6 yaşındaki çocuğunu okula bırakmış, partneriyle birlikte eve dönerken sokakta ICE ajanlarıyla karşılaştı. Ailesi ve yerel yetkililer, organize bir protestoya katılmadığını ve resmî bir görevde olmadığını vurguluyor.

“Hukuki gözlemci” ifadesi, tehditkâr olmayan ve müdahaleci olmayan bir niyet ima ettiği için federal makamların müdahale anlatısını sorgulatmakta ve bu yüzden tartışmalı.

Minnesota’da kamu fonu dolandırıcılık suçlamaları

Buna karşın Başkan Yardımcısı JD Vance, göçmenlik uygulamalarındaki sertleşmenin henüz başlangıç aşamasında olduğunu belirterek, “göçmenlik denetimlerinin daha yeni başladığını” söyledi.

Vance ayrıca, vergi mükelleflerinin paralarının kötüye kullanılmasına yönelik dolandırıcılıkla mücadele için ülke genelinde yetkiye sahip yeni bir Yardımcı Adalet Bakanı pozisyonu oluşturulduğunu duyurdu.

İlk aşamada Minnesota’da ortaya çıkarılan dolandırıcılık dosyalarına odaklanacak bu adım, siyasi açıdan hassas soruşturmalarda federal yetkinin daha da merkezileştirilmesi olarak yorumlanıyor.

Devletten para alıp açılan ve bir kısmı kapanmış okullara dair eski kayıtlar istenmekte.

kreşler, gıda programları ve sağlık klinikleri gibi görünen sahte yapılar üzerinden kurulan bir ağ aracılığıyla yaklaşık 9 milyar doların zimmete geçirildiği iddia ediliyor.

Bu își federal savcılar takip ediyor.

Kongrede Cumhuriyetçiler, söz konusu skandalda vergi mükelleflerine ait paranın akışını Kongre’nin kontrol ettiğini bir vurguladı ve eyaletin rolüne dair bilgi ve belgeleri istedi.

Dış Politikada Güç Gösterisi, Ekonomide Stratejik Hamleler

Yönetim, dış politikada da sert söylemi somut adımlarla destekliyor.

ABD’nin askeri müdahalesinin ardından Nicolás Maduro’nun iktidardan uzaklaştırıldığı Venezuela’da, Başkan Trump’ın Beyaz Saray’da petrol şirketlerinin yöneticileriyle bir araya geldi.

Venezuelada hem muhalefetin adayı Machado hem Maduro'nun yerine geçen yardımcısı Rodriguez Washington'a gelmek için can atıyor...

Amaç, ülkede yeni bir yönetim altında petrol altyapısının yeniden inşasında Amerikan şirketlerinin rol almasını sağlamak.

Bu yaklaşım, dış politika, askeri güç ve ekonomik çıkarların iç içe geçtiği bir stratejiyi yansıtıyor.

İçeride ise Beyaz Saray, gümrük tarifeleri ve vergi indirimlerini ekonomik başarının kanıtı olarak sunuyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent, son bir yılı “tarihi bir ekonomik dönüşüm” olarak nitelendirirken; daha güçlü büyüme, daralan ticaret açığı ve artan verimliliği örnek gösteriyor.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre ABD’nin mal ve hizmet ticaret açığı, 2009’dan bu yana en düşük seviyesine gerilemiş durumda.

Ancak tüm bu makroekonomik göstergelere rağmen, düşük ve orta gelirli Amerikalıların yaşam maliyetlerine dair endişeleri devam ediyor.

Bu tartışmalar sürerken, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Washington’da bugün açıklaması beklenen kararları arasında, Trump yönetiminin “acil durum” gerekçesiyle uygulamaya koyduğu gümrük tarifelerine ilişkin kritik bir hüküm de bekleniyor.

Karar, başkanın ekonomik yetkilerinin sınırları açısından emsal niteliği taşıyabilir.

Sosyal Politikalarda Merkezi yönetimle Çatışan Yaklaşımlar

Bu sert güvenlik ve güç odaklı tabloya karşılık, bazı eyalet ve yerel yönetimler bambaşka sosyal öncelikler izliyor.

New York’ta Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile Vali Kathy Hochul, iki yaşındaki çocuklar için ücretsiz ve evrensel çocuk bakımını hayata geçirecek ortak bir plan üzerinde çalış birlikte çalışıyor.

Bu girişim, aileler üzerindeki ekonomik baskıyı hafifletmeyi ve 2 yaş sonrası erken çocukluk desteğini genişletmeyi hedefliyor.

Böylece federal düzeyde güvenlik ve kontrol odaklı politikalar ile yerel düzeyde sosyal refahı önceleyen yaklaşımlar arasındaki fark daha da belirginleşiyor.

Şehirler, eyaletler ve sivil toplumdan gelen itirazlar da sertleşiyOR.

Bu durum yalnızca politika tercihlerine değil, aynı zamanda güç, hukuk ve hesap verebilirliğin sınırlarına dair daha derin bir tartışmayı ortaya koyuyor.

Federal güç ile yerel direniş; ulusal kudret ile demokratik denge arasındaki gerilim, Amerika’nın bugünkü siyasi ve toplumsal manzarasını şekillendirmeye devam ediyor.

***

Tek olumlu gelişme ise Trump yönetiminin 2025–2030 Beslenme Rehberi oldu.

Yeni federal beslenme politikası, işlenmiş gıdalar ve ilave şekerlerden uzak durmayı teşvik ederken, protein, meyve, sebze, sağlıklı yağlar ve tam tahılları “gerçek gıda” olarak ön plana çıkarıyor.

Uzmanlar, sağlık derneklerinin bu rehberlerin hazırlanmasında gıda devlerinin etkisinden uzak durması gerektiğini vurguluyor.