‘Hedefe bağlanıp kanser hücresine güçlü bir ilaç taşıyor’

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Küresel ölçekte her yıl meme kanseri vakaları artıyor. Ülkemizde de geçen yıl 32 bin kadında bu hastalığa rastlandı. Bir yandan da tanı ve tedavilerde yenilikler yaşanıyor. Acıbadem Üniversitesi tıbbi onkoloji öğretim üyesi ve Acıbadem Maslak Hastanesi tıbbi onkoloji uzmanı Profesör Dr. Yeşim Eralp ve Koç Üniversitesi Hastanesi medikal onkoloji uzmanı Prof. Dr. Fatih Selçukbiricik’ten gelişmeleri dinledik.

İSTATİSTİKLER

‘Kadın kanserleri arasında birinci’

◊ 2024’te tüm dünyada yaklaşık 2,4 milyon kadına meme kanseri teşhisi kondu. ABD’de 2026 yılında yaklaşık 321 bin meme kanseri tanısı öngörülüyor. Türkiye’deyse 2025’te 32 bin kadında meme kanserine rastlandı. Aralarında Türkiye’nin de olduğu 184 ülkenin 164’ünde, kadın kanserleri içinde meme kanseri yine birinci sırada. Özellikle 50 yaş altında daha belirgin olmak üzere de son 10 yılda hasta sayısı giderek arttı. (Yeşim Eralp)

◊ Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser. Küresel ölçekte vaka sayıları artıyor; ancak erken tanı ve etkili tedaviler sayesinde birçok ülkede meme kanserine bağlı ölüm oranları azalıyor. Nüfusun büyümesi ve yaşlanması, obezite, hareketsizlik, alkol kullanımı ve üreme alışkanlıklarındaki değişiklikler bu tabloyu etkiliyor. (Fatih Selçukbiricik)

TARAMA YÖNTEMLERİ

‘40 yaş ve üzerine mamografi’

◊ Geçen ay kandan tespit edilebilecek genetik ayak izleriyle kanseri erken saptayabilecek bir test için Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından olumlu görüş verildi. Ancak bu testin detaylarına baktığımızda meme kanserinde yanılma payı olduğunu görüyoruz. Halen mamografi ve meme ultrasonu temel tarama yöntemi kabul ediliyor. Gerekli bireylerde meme MR’ı da bize değerli bilgiler sağlayabiliyor. 40 yaş ve üzerine yıllık aralarla mamografi öneriliyor. Ancak her bireyin yaşına, aile hikâyesine ve kendi geçmişine göre farklı bir tarama programı uygulanmalı.  (Yeşim Eralp)

KEMOTERAPİ

‘Genetik testlerle ayırt edebiliyoruz’

◊ Giderek daha erken evrelerde teşhis yapılabildiği ve hastaların yüzde 65-70’i hormona duyarlı olduğu için hormonal tedaviler artık daha çok kullanılıyor. Yani aslında kemoterapi en sık kullanılan yöntem değil. Hastalarda kemoterapi gerekip gerekmediğini tümörlü dokuda yapılabilen genetik testlerle daha doğru ayırt edebiliyoruz. Yaklaşık yüzde 10-15 hastada üçlü negatif (östrojen ve progesteron reseptörleriyle HER2 proteinine rastlanmayan tür), yüzde 20 hastada HER2 pozitif (kanser hücrelerinde büyümeyi teşvik eden HER2 proteininin normalden fazla oluşu) kanser saptanıyor. Bu gruplarda tümör küçük olsa bile kemoterapi gerekiyor. Tümörün genetik özelliklerini analiz eden testler bize patolojik incelemelerin de ötesinde önemli ipuçları verebiliyor. Kemoterapi kararını yüzde 30-40 oranında azaltabiliyor. Bu testlere Türkiye’de ulaşılabiliyor ancak geri ödeme olmadığı için herkese önermemiz mümkün olmuyor. (Yeşim Eralp)

AKILLI İLAÇLAR

‘İleri evreyle sınırlı kalmıyor’

◊ HER2 reseptör proteinini hücreye büyüme sinyali gönderen bir anten gibi düşünebiliriz. Bazı meme kanserlerinde bu antenlerden çok fazla var. Bu, geçmişte daha saldırgan bir hastalıkla ilişkilendirilirdi ama aynı özellik etkili ilaçlarla hedefleyebildiğimiz bir noktaya dönüştü. Akıllı ilaçlarla büyük ilerleme sağladık. Ardından hedefe bağlanıp kanser hücresine güçlü bir ilaç taşıyan ‘antikor-ilaç konjugatları’ geldi. Kullanımı yalnızca ileri evreyle sınırlı kalmıyor. 2026’da belirli erken evre HER2 pozitif durumlar için de ABD onayları alındı. (Fatih Selçukbiricik)

mRNA TEKNOLOJİSİ VE AŞILAR

‘Umut verici sonuçlar bildirildi’

◊ mRNA’yı bağışıklık sistemine kanser hücresini nasıl tanıyacağını anlatan geçici bir talimat gibi düşünebilirsiniz. Bazı çalışmalarda hastanın tümörü inceleniyor, ona özgü işaretler belirleniyor ve bu işaretleri bağışıklık sistemine tanıtacak kişisel bir aşı hazırlanıyor.

◊ 2026’da yayımlanan üçlü negatif meme kanserindeki küçük bir erken aşama çalışma uzun süre devam eden bağışıklık yanıtları gösterdi. 

◊ Rutin kullanım için onaylanmış bir aşı yok. Araştırmaların çoğu tanı almış hastada bağışıklık yanıtını güçlendirmeyi veya hastalığın geri gelmesini önlemeyi amaçlıyor. Sağlıklı kişileri kanserden korumayı hedefleyen çalışmalar da var.

◊ Üçlü negatif meme kanserine yönelik bir aşı çalışmasının erken aşamasında, uygulanabilirlik ve bağışıklık yanıtı açısından umut verici sonuçlar bildirildi. Fakat klinik yararını sonraki çalışmalar belirleyecek. (Fatih Selçukbiricik)

RADYOTERAPİ

‘Bazı durumlarda hormon tedavisi de mümkün’

◊ Meme koruyucu ameliyattan sonra genellikle radyoterapi öneriyoruz. Memenin tamamı alınmışsa karar lenf bezi tutulumu, tümörün büyüklüğü, cerrahi sınırlar ve diğer risk özelliklerine bağlı oluyor. İleri yaşta, küçük, hormon duyarlı ve düşük riskli tümörü olan bazı hastalarda hormon tedavisi almak koşuluyla radyoterapiyi atlamak konuşulabiliyor. (Fatih Selçukbiricik)

İMMÜNOTERAPİ

‘Ameliyat öncesinde başlanıyor’

◊ Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasını ve onlara karşı çalışmasını kolaylaştıran bir yöntem immünoterapi. Özellikle üçlü negatif dediğimiz alt grupta kullanılıyor. Yüksek riskli erken evre hastalarda kemoterapiyle birlikte ameliyat öncesinde başlanıp ameliyat sonrasında sürdürülebiliyor. 2026’da uygun PD-L1 (kanser hücrelerinin yüzeyindeki bir protein) pozitif hastalarda immünoterapinin kanser hücresinin içine doğrudan ilaç taşıyan bir tür antikor-ilaçla birlikte ilk tedavide kullanılması ABD’de onaylandı. (Fatih Selçukbiricik)

KORUNMAK MÜMKÜN MÜ?

‘Kilo kontrolü çok önemlidir’

◊ Meme kanseri hareketsizlik ve şişmanlıkla çok ilişkili. Yapmamız gereken, kilomuzu kontrol etmek ve egzersiz. Bu hastalıktan korunmak için mucizevi bir diyet yok; yağı ve şekeri azaltılmış iyi bir Akdeniz diyeti yeterli olur. Özel bir vitamin ve takviye gıda da önermiyoruz çünkü bu konuda bilimsel bir kanıt yok. Elimizde bir çalışma var:
Tanı öncesinde ve tedavi sırasında eksik olmadığı halde alınan yüksek doz A, C, E, B12 vitaminleri; demir ve koenzim Q10 kanserin nüks riskini artırabilir. Dolayısıyla zararlı da olabilir. Kanserden korunmada genel olarak tütün kullanımının azaltılması, iyi uyku alınması, yaşam tarzının düzeltilmesi önemlidir. (Yeşim Eralp)