Fakirlikten ya da cimrilikten değilmiş: Restoranda önce fiyata bakanların çocukluk sırrı Sözcü Gazetesi

İspanyol medyasında yer alan uzman değerlendirmelerine göre, masada paranız ve imkanınız olduğu halde kendinizi o çok istediğiniz yemekten mahrum bırakmanız bir cimrilik göstergesi değil. Psikologlar ve sosyologlar, bu alışkanlığın temellerinin çocukluk döneminde öğrenilen davranış kaliplarında yattığını vurguluyor.

"KITLIK ZİHNİYETİ" YETİŞKİNLİKTE DE PEŞİNİZİ BIRAKMIYOR

Çocukluk yıllarında her kuruşun hesabının yapıldığı, mali zorlukların sıklıkla konuşulduğu evlerde büyüyen bireyler, yetişkinlik döneminde finansal özgürlüklerini kazansalar bile çocuklukta edindikleri refleksleri kolay kolay terk edemiyor.

Araştırmalar, bu kişilerin paralarının yettiğini bildikleri halde kendilerine küçük jestler yaptıklarında bile içten içe bir "suçluluk duygusu" hissettiklerini ortaya koyuyor. Psikolojide "kıtlık zihniyeti" olarak adlandırılan bu durum, bireyin aslında imkanı olmasına rağmen zihninde sürekli bir "hesap yapma" mekanizması çalıştırmasına yol açıyor.

ZİHNİNİZDEKİ HESAP MAKİNESİ

Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’nün ortaya koyduğu "Habitus" kavramı, bu durumu açıklayan en önemli kuramlardan biri. Habitus; bir bireyin yetiştiği sosyal çevrede edindiği düşünme, hareket etme ve karar verme kalıplarının bütünü olarak tanımlanıyor.

Restorana gittiğinde menüdeki fiyatı görür görmez zihninde "Bu paraya dışarıda 12 tane istiridye yiyeceğime marketten kaç haftalık alışveriş yaparım" kıyaslaması yapan bireyler, aslında sadece çocukluklarında şifrelenen bu "mantıklı olma" kodlarını yeniden üretiyor.

SENDROM DEĞİL, SADECE "AŞİNALIK" EKSİKLİĞİ

Uzmanlar, lüks bir restoranda ya da dışarıda yemek yerken çekingen davranmanın veya fiyat odaklı hareket etmenin mutlaka bir yetersizlik sendromu anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Bir mekana, onun yazılı olmayan kurallarına veya kodlarına yeterince aşina olmamak da kişide bu tür bir refleks oluşturabiliyor.

Kısacası, restoranda en pahalı yemeği sipariş ederken duraksamanız cimri olduğunuz için değil; zihninizin size çocukluğunuzdan kalan "Ayağını yorganına göre uzat" kuralını fısıldamasından kaynaklanıyor.