Eşel mobil sistemi sonlandırılıyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgiye göre Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu uyarınca, akaryakıt ve akaryakıt harici petrol ürünleri ile alkollü içecekler ve tütün mamullerinin ÖTV tutarları, 6 ayda bir ocak ve temmuz aylarında TÜİK tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksine (Yİ-ÜFE) göre güncelleniyor.

Söz konusu malların ÖTV oranlarında ve tutarlarında kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde günün sosyal, ekonomik ve mali ihtiyaçlarına göre Cumhurbaşkanınca belirlemeler yapılabiliyor.

Yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi. Kararla sistemin kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılması hedefleniyor.

Karara göre ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alan benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz ile benzeri malların ÖTV tutarlarının, kamuoyunda bilinen adıyla eşel mobil sistemi kapsamında tespit edilmesine yönelik yurt içi rafineri fiyatlarındaki artış ve azalışların ÖTV ve piyasa fiyatına yansımasını belirleyen yüzde 75-yüzde 25'lik mevcut oranlar yeniden düzenlendi.

Yurt içi rafineri fiyatlarında artış olması halinde, bu artışın 31 Temmuz'a kadar yüzde 50'si, 1 Ağustos'tan 30 Eylül'e kadar da yüzde 25'i kadar ÖTV tutarlarında indirim yapılacak.

Yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması halinde ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış olacak şekilde yeniden belirlenecek. Ayrıca bu sistem diğer koşullara bakılmadan 1 Ekim itibarıyla yürürlükten kaldırılacak.

Bunun yanı sıra ÖTV Kanunu uyarınca yapılması gereken Yİ-ÜFE güncellemesinin, ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alan tüm mallar için bu yıl temmuz-aralık dönemi için uygulanmaması sağlanacak.

​​​​​​​Böylece, 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile uygulamaya başlanan eşel mobil sisteminin, 4 aylık sürecin sonunda dezenflasyonla mücadeleye önemli katkı sağladığı değerlendirildi.

ABD/İsrail-İran savaşının etkilerinin dengelenmeye başladığı, uluslararası petrol fiyatlarının da bu etkiyle düşme eğiliminde olduğu dikkate alınarak, eşel mobil sisteminin en geç üç ay içinde kademeli sonlandırılmasının enflasyona olumsuz etkisinin olmayacağı öngörüldü. Bu suretle sistemin bütçeye olumsuz etkilerinin de sonlandırılması sağlanacak.

Resmi Gazete'de yayımlanan bir diğer Cumhurbaşkanı Kararı ile sigaradaki maktu ve asgari maktu vergi tutarları da yeniden belirlendi.

Sigaranın vergilendirilmesi, her yıl ocak ve temmuz aylarında asgari maktu ve maktu ÖTV tutarları 6 aylık açıklanan Yİ-ÜFE oranında güncelleniyor ancak oransal ÖTV değişmiyor.

Bu kapsamda, 6 aylık Yİ-ÜFE oranında maktu vergilerde artış için üreticilerin bu vergi artışını telafi edebilecekleri bir fiyat belirlemesi gerekiyor.

Kararla sigaralara uygulanan vergi oranı yüzde 42, asgari maktu vergi tutarı 2,2953 lira, maktu vergi tutarı 23,7404 lira olarak belirlendi.

Ayrıca, bu mallar bakımından bu yıl temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE güncellenmesinin uygulanmaması kararlaştırıldı.

Düzenlemeyle sigaraya uygulanan ÖTV oranı yüzde 45'ten yüzde 42'ye düşürülerek, üreticilerin 1 lira fiyat artışına gidebilmesi için nihai ürün fiyatındaki minimum zorunlu artış 3,19 liradan 2,91 liraya indirilmiş oldu. Nispi vergi oranının düşürülmesi nedeniyle oluşması muhtemel vergi kaybı ise paket başına alınan maktu vergi tutarındaki artışla karşılanmış olacak.

Böylece hem sigaradaki fiyat değişimlerinin daha dengeli olması hem de vergide gelir kaybının önlenmesi amaçlanıyor.

Sigara dışında kalan tütün mamullerinde ise bu yılın temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE oranında güncelleme yapılacak.

Öte yandan, alkollü içecekler bakımından da yine temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE oranında güncellemeye gidilecek.