Enflasyona savaş ayarı

MERKEZ Bankası’nın (TCMB) yılın ikinci enflasyon raporu toplantısına, İran savaşının enerji maliyetleri üzerinden yarattığı enflasyonist etkiler damgasını vurdu. Dün, İstanbul Finans Merkezi’ndeki toplantıda konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, enflasyon tahminlerinde yukarı yönlü revizyona gittiklerini açıkladı. Banka bu kapsamda, üç temel değişikliğe gitti. Hatırlanacağı üzere, 2025’in üçüncü enflasyon raporu toplantısında ‘çerçeve değişikliğine’ giden ve enflasyon tahminlerinin yanında bir de ‘ara hedef’ açıklayacağını duyuran banka, ‘olağanüstü gelişmeler olmadığı sürece’ ara hedefin değiştirilmeyeceği vurgulamıştı.

Dünkü toplantıda ise hem Ortadoğu’daki savaşın petrol fiyatları üzerinden yarattığı etkilere hem de yurtiçinde artan gıda fiyatlarına işaret edildi ve 2026 yılı ara hedefi yüzde 16’dan 24’e, 2027 yılı ara hedefi yüzde 9’dan yüzde 15’e, 2028 yılı ara hedefi ise yüzde 8’den yüzde 9’a çıkarıldı. Bir diğer değişiklik de yıl sonu enflasyon tahminlerine yönelik oldu. Banka, 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 26 olarak belirledi. Üçüncü ve son değişiklik ise ‘yüksek belirsizlik döneminden geçildiği için’ enflasyonda tahmin aralığı iletişimine ara verilmesi oldu. Banka, bir önceki toplantıda 2026 yılı için enflasyon tahmin aralığını yüzde 15 ila yüzde 21 olarak belirlemişti.

GIDA TAHMİNİNDE BELİRGİN ARTIŞ

Banka ayrıca, enflasyonun 2027 yıl sonunda yüzde 15’e, 2028 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyor.

Enflasyon tahminlerindeki artışta İran savaşı kadar etkili olan bir diğer önemli sorun da gıda fiyatları. TÜİK verilerine göre, dört aylık enflasyon yüzde 14.6. Ancak bazı bankaların raporlarına göre, İran savaşı olmasaydı da yurtiçinde dört aylık enflasyonun yüzde 12’yi aşacağı hesaplanıyor. Bunun da ana nedenlerinden birini gıda oluşturuyor. Karahan da dünkü toplantıda yukarı yönlü revizyonlarının gerekçelerini anlatırken gıdaya ayrı bir
parantez açtı.

“İlk 4 ayda taze meyve sebze fiyatları yüzde 57 arttı” diyen Karahan, “Yılın ilk dört ayındaki fiyat artışlarına baktığımızda, geçen yıla kıyasla gıda ve enerjide yükseliş görüyoruz. Bu artış, hissedilen enflasyona ve hane halkının beklentilerine yansıdı. Beklentileri en çok bozulan kesimin hane halkı olması bu açıdan makul” dedi. Bu kapsamda Karahan, yıl sonu gıda enflasyonu tahminlerini de yüzde 19’dan yüzde 26.3’e çıkardıklarını açıkladı ve enflasyonist baskıların bir süre daha enerji fiyatları ve bir miktar da gıda kaynaklı devam edeceğini kaydetti.

‘DEZENFLASYONU TESİS EDECEĞİZ’

Öte yandan, enflasyon görünümündeki kritik risk unsurunun Ortadoğu’daki savaşın ne kadar süreceği olduğunun altını çizen Karahan, “Jeopolitik gelişmelerin olası ikincil etkileri önem taşımakta” vurgusu yaptı.

Karahan’ın bir diğer mesajı da ‘dezenflasyonun süreceğine’ yönelik değerlendirmesi oldu. ‘Yaşanan şokun ve yarattığı sisin’ dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini, ancak fiyat istikrarına ulaşma yolundaki kararlılıklarını sürdüreceklerini kaydeden Karahan, “Yılın geri kalanında dezenflasyonist görünümün korunacağını öngörüyoruz” dedi ve şöyle devam etti: “Orta vadedeki enflasyon görünümünün ne yönde şekilleneceği henüz çok net değil. Bir taraftan beklentiler bozulurken ve bu yukarı yönlü etki yapacakken, aktivitede iç ve dış taraftaki olası zayıflama aşağı yönlü çekebilir. Burada politika kararlarımızı alırken bu dengeyi de gözeteceğiz ve enflasyon görünümünün tekrar aşağı yöne evrilmesini sağlayacağız. Bu şekilde de dezenflasyonu tesis edeceğiz.”

‘TÜM SEÇENEKLER MASADA’ VURGUSU: ‘FAİZDE TEK BİR DEĞİŞKENE BAKMIYORUZ’

MERAK edilen konulardan biri de Merkez’in 11 Haziran’daki PPK’da ne yönde karar alacağı.

Dünkü toplantıda para politikasında ihtiyatlı duruşlarını sürdürdükleri vurgusunu yineleyen Karahan, “Para politikası kararlarını tek bir değişkene bakarak almıyoruz. Enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı durmamız, ihtiyatımızı korumamız gerekiyor” dedi.

Gelecek döneme baktıklarında iki temel belirsizlik gördüklerini söyleyen Karahan, şöyle devam etti: “Bunlar, savaşın gidişatına ve şiddetine yönelik belirsizlikler. Beklentilerin de bir taraftan enflasyon görünümünü yukarı çekme potansiyeli var. Diğeri de ekonomideki soğumanın enflasyon görünümüne yönelik etkileri. Burada net etkinin hangi yöne evirileceği oldukça önemli. Bu belirsizlik biraz daha azalana kadar mevcut duruşun isabetli olduğunu düşünüyoruz. Bundan sonraki kararlarımız konusunda tüm seçenekler masada. O dönemki enflasyon görünümüne, veri ve haber akışına göre karar vereceğiz.”

MERKEZ’İN PETROL TAHMİNİ 89.4 DOLAR

TCMB’nin dünkü toplan-tısına ilişkin merakla beklenen revizyonlardan biri de petrol fiyatlarına yönelik idi. Banka, bu yıl için ortalama 60.9 dolar olan petrol fiyatı tahminini 89.4 dolara çıkardı. “Son dönemde azalmakla birlikte petrol fiyatlarındaki oynaklık tarihsel ortalamasının üzerinde” diyen Karahan, “Sürecin seyrine ilişkin belirsizlik devam etmekle birlikte, petrol fiyatlarının yıl içinde kademeli olarak azalacağını varsaydık. Bu çerçevede, petrol fiyatlarıyla beraber ithalat fiyatlarına ilişkin varsayımımızı belirgin şekilde yukarı yönlü güncelledik” diye konuştu.