En fazla iş cinayetinin yaşandığı yıl 2025 oldu; her 4 saatte 1 işçi öldü

Yıl boyunca en az 2 bin 105 işçi yaşamını yitirirken, veriler uzun çalışma saatleri, güvencesizlik ve denetimsizliğin; sermaye lehine kurulan çalışma politikalarıyla birlikte iş cinayetlerini kalıcılaştırdığını ortaya koyuyor.

Pandemi koşullarının “olağanüstü” sayıldığı yıllar dışarıda tutulduğunda, Türkiye işçi sınıfı açısından en fazla iş cinayetinin yaşandığı yıl 2025 oldu. İSİG Meclisi'nin verilerine göre 2025 yılında en az 2 bin 105 işçi, çalışırken yaşamını yitirdi. Bu tablo, yıl boyunca her gün en az 6, her 4 saatte bir işçinin iş cinayetlerine kurban gittiğini gösteriyor.

Evrensel'den Murat Uysal'ın göre uzun mesailer, güvencesizlik, denetimsizlik, sendikasızlaştırma ve cezasızlık bir araya geldiğinde iş cinayetleri istisna olmaktan çıkıp bir yönetim tekniğine dönüşüyor.

“Büyüme”, “istihdam” ve “rekabet” başlıkları altında kurulan sermaye birikim modeli, işçilere daha fazla çalışmayı, daha az yaşamayı dayattı. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası çıkarıldı; ama patronların maliyet hesabı dokunulmaz kaldı. İşçi sağlığı bir hak olmaktan çıkarılıp, kâr kalemleri arasında eritildi.

2025 bu nedenle orta vadeli programın ve 12. Kalkınma Planı'nın emek rejiminin itiraf yılı oldu. Pandemide “Çarklar dönsün” diye ölüme sürülen işçilerden, deprem şehirlerinde denetimsiz şantiyelere; MESEM’lerde çocuk işçiliğinin meşrulaştırılmasından, taşımacılıkta “trafik kazası” diye örtülen ölümlere kadar uzanan tablo, Türkiye’de sermaye birikiminin işçi kanı üzerine kurulduğunu bir kez daha gösterdi.

AKP’li yılların bilançosu: En az 36 bin 480 işçi

AKP’nin iktidara geldiği 3 Kasım 2002’den bugüne, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren işçi sayısı en az 36 bin 480. Yıllara yayılan bu tablo, işçi ölümlerinin bir dönemsel sapma değil, süreklilik taşıyan bir devlet ve sermaye politikası olduğunu ortaya koyuyor.

2002’nin son iki ayında en az 146 işçi ölürken; 2003’te 811, 2004’te 843, 2005’te 1096, 2006’da 1601, 2007’de 1044, 2008’de 866, 2009’da 1171, 2010’da 1454, 2011’de 1710, 2012’de 878, 2013’te 1235, 2014’te 1886, 2015’te 1730, 2016’da 1970, 2017’de 2006, 2018’de 1923, 2019’da 1736 işçi çalışırken hayatını kaybetti.

Pandemi döneminde ise iş cinayetleri açık bir sıçrama gösterdi. 2020’de 2 bin 427, 2021’de 2 bin 170, 2022’de 1843 işçi öldü. Pandemi sonrası “normalleşme” söylemlerine rağmen tablo değişmedi: 2023’te 1932, 2024’te 1897 ve 2025’te 2 bin 105 işçi iş cinayetlerine kurban gitti.

Pandemi ‘istisna’ydı, ama ölüm düzeni kalıcı

İSİG Meclisi'ne göre pandemi dönemi, iş cinayetleri rejiminin geçici değil yapısal olduğunu bir kez daha gösterdi. “Çarklar dönsün” anlayışıyla işçiler izolasyon politikalarının dışında bırakıldı; uzun çalışma saatleri normalleştirildi. Kod-29 ile işten çıkarmalar yaygınlaştırıldı, bazı bölgelerde yasal çalışma süreleri valilik genelgeleriyle doğrudan patronların inisiyatifine bırakıldı.

Pandemi sonrası dönem ise servet transferleri, yoksullaştırma politikaları ve mülksüzleşme üzerinden işçileşmenin derinleştirildiği bir sürece dönüştü. Bu süreç en fazla çocukları, kadınları, yaşlıları ve göçmenleri vurdu.

Çocuk işçiliği kitleselleşti, ölümler arttı

2025 yılı aynı zamanda çocuk işçi ölümlerinin en çarpıcı biçimde arttığı yıl oldu. İSİG Meclisi kayıtlarına göre 2025’te 94 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti. Bu sayı, çocuk işçiliğinin artık istisnai değil kitlesel bir olgu haline geldiğini ortaya koydu.

Eğitim sisteminin çökertilmesi, MESEM’ler aracılığıyla çocukların sanayiye yönlendirilmesi, yoksulluk nedeniyle ailenin tüm üyelerinin çalışmak zorunda bırakılması çocuk işçiliğini yaygınlaştırdı. Tarım alanlarıyla sınırlı olduğu düşünülen çocuk emeği, artık OSB’lerde, kent merkezlerinde ve atölyelerde görünür hale geldi. Çocuk işçi ölümleri de bu nedenle artık “gizli” değil, göz göre göre yaşanıyor.

Hangi sektörlerde ölüm yoğunlaştı?

2025’te iş cinayetleri dört ana sektörde yoğunlaştı:

- Sanayi: 691 işçi

- İnşaat: 521 işçi

- Hizmet: 478 işçi

- Tarım: 415 işçi

Ölümlerin yüzde 56’sı, güvencesizliğin, uzun çalışma saatlerinin ve sendikasızlığın hakim olduğu inşaat, tarım ve taşımacılık iş kollarında yaşandı.

Deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri bu tabloyu daha da ağırlaştırdı. Son üç yılda deprem kentlerinde en az 289 inşaat işçisi hayatını kaybetti. Yüksekten düşme, göçük ve elektrik çarpması gibi nedenler, alınmayan basit ve ucuz önlemlerle bu ölümlerin engellenebileceğini bir kez daha ortaya koydu.

Trafikte ‘kaza’ değil iş cinayeti

2025’te en az 272 şoför ve muavin çalışırken hayatını kaybetti. Uzun ve dönüşümsüz mesailer, bakımsız araçlar, yol sorunları ve iş yetiştirme baskısı nedeniyle yaşanan bu ölümler, resmi kayıtlarda “trafik kazası” olarak geçse de İSİG Meclisine göre açıkça iş cinayeti.

Kadınlar, göçmenler, sendikasız işçiler

2025’te iş cinayetlerinde yaşamını yitiren işçilerin 1967’si erkek, 138’i kadın. Kadın işçi ölümleri ağırlıklı olarak tarım, gıda, kimya ve tekstil gibi kayıt dışılığın yaygın olduğu alanlarda yaşandı. Kocaeli Dilovası’daki Ravive Kozmetik’te meydana gelen patlama ve yangında ölen 7 işçiden 6’sının kadın olması, güvencesiz çalışmanın kadınlar açısından nasıl ölümcül sonuçlar doğurduğunu gözler önüne serdi.

Yıl boyunca 91 göçmen işçi çalışırken hayatını kaybetti. İş cinayetlerinde ölen işçilerin yüzde 97.6’sı sendikasızdı. Bu tablo, sendikal örgütlülüğün hayati önemini bir kez daha ortaya koyarken, aynı zamanda yalnızca sendika üyeliğinin değil, örgütlü işçi denetiminin belirleyici olduğunu gösterdi. (Alıntı)