EMA ve FDA, ilaç geliştirmede yapay zeka ilkeleri üzerinde anlaşmaya vardı Haberler Sağlık Haberleri

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansı (EMA), hastaları korurken inovasyonu hızlandırmayı amaçlayan, ilaç geliştirmede yapay zekanın güvenli ve sorumlu kullanımı için 10 ilke yayınladı.

İlkeler, erken araştırma ve klinik denemelerden üretim ve güvenlik izlemeye kadar bir ilacın tüm aşamalarında kanıt oluşturmak ve izlemek için yapay zeka kullanımına ilişkin geniş bir kılavuz sunacak.

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği'nin katkılarıyla düzenlenen Golden Pulse Health Summit'te EMA ve FDA'nin yeni kararını Habertürk'e değerlendiren İlaç Endüstrileri ve Dernekleri Federasyonu (IFPMA) AR-GE ve İnovasyon Başkanı Dr. Virginia Acha ve Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) Genel Sekreteri Dr. Ümit Dereli, Elon Musk’ın "Gelecekte robotlar ameliyat yapacak, tıp okumayın" açıklamalarına ilişkin, yapay zekanın sağlıkta insan faktörünü ortadan kaldırmayacağına vurgu yaptılar.

EMA VE FDA'DAN ORTAK YAKLAŞIM

Yapay zekanın ilaç geliştirme süresini 10 yılın altına çekme potansiyelinin güvenlik ve güvenilirlik tartışmalarını da beraberinde getirdiğine dikkat çeken Dr. Acha, bu noktada hasta güveninin merkezde tutulması gerektiğini söyledi.

Acha, bu yaklaşımın, Avrupa İlaç Ajansı ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin da ortak görüşü olduğunu belirtti.

ÜRÜNLERİN TÜM YAŞAM DÖNGÜSÜ BOYUNCA ŞEFFAFLIK TALEBİ

Dr. Acha, 14 Ocak’ta yayımlanan yeni kılavuzdaki ilkelerin, hasta odaklı ve risk temelli bir yapay zeka yaklaşımını benimsediğini hatırlatarak, "Bu kılavuzlar aynı zamanda, yapay zekaya yönelik toplumsal beklentilerin de sürecin bir parçası olması gerektiğini öngörüyor" diye konuştu.

Kılavuzların en dikkat çekici yönlerinden birinin ise ürünlerin tüm yaşam döngüsü boyunca şeffaflık talep etmesi olduğunu söyleyen Dr. Acha, bunun hastalar açısından kritik bir güven unsuru olduğunu vurguladı.

ELON MUSK'IN "TIP OKUMAYIN" AÇIKLAMASINA "KAĞITSIZ OFİS" BENZETMESİ

Elon Musk’ın "Gelecekte robotlar ameliyat yapacak, tıp okumayın" açıklaması sağlık dünyasında tartışma yaratırken, Dr. Virginia Acha, yapay zekanın doktorların ve araştırmacıların yerini almayacağını, aksine sağlık profesyonellerinin etkisini artıran güçlü bir araç olacağını söyledi.

Dr. Acha, yapay zekaya yönelik bu tür öngörülerin geçmişte teknoloji ve internet için yapılan "kağıtsız ofis" öngörülerini hatırlattığını belirterek, "Bugün hala kağıtsız ofislerde çalışmıyoruz. Aynı şekilde, doktorların ya da hemşirelerin yerini alacağı yönündeki tahminler bence çok yanlış, çok yanılıyor. İnsanların tıp okumayı bırakması gerektiğini bir an bile düşünmüyorum. Tam tersine, yapay zeka tıp eğitimini daha da etkili hale getirecek" ifadelerini kullandı.

SORUMLULUK KİMDE OLACAK?

Dr. Ümit Dereli ise Musk'ın tartışma yaratan açıklamasıyla ilgili, "FDA ve EMA, yapay zekanın ilaç sektöründe kullanımını ve uygulanmasını resmi olarak tanıdılar, bunlar çok önemli kilometre taşları. Öte yandan geleceği öngörmek çok zor. Dolayısıyla Elon Musk kadar iddialı konuşmak istemem. Geleceği öngörmek çok zor. Ancak yapay zeka doktorun yerini alırsa sorumluluk kimde olacak bu önemli bir soru. Yapay zekayla yetkilendirilmiş ve geliştirilmiş robotların en azından yakın ve orta gelecekte doktorun yerini alabileceğini düşünmüyorum" diye konuştu.

"İNSANLAR GÜVEN DUYMALI"

Yapay zeka teknolojileri hızla gelişirken, düzenleyici çerçevelerin bu hıza ayak uydurmakta zorlandığı sorusuna yanıt veren Dr. Acha, bu durumun düzenleyiciler açısından ciddi bir meydan okuma yarattığını söyledi. Acha, asıl kritik noktanın yapay zekanın neden gerekli olduğunun doğru anlaşılması ve kamuoyunda güven ortamının sağlanması olduğunu söyledi.

"İnsanların, yeni ilaçların ve tedavilerin nasıl geliştirildiğine güven duyması gerekiyor" diyen Acha, düzenleyicilerin hem yapay zekayı anlamaları hem de teknolojiyle birlikte evrilen, esnek ve şeffaf bir sistem kurmaları gerektiğini vurguladı. Bu sürecin yalnızca yenilikçiler için değil, hastaların da risk temelli bir yaklaşımla korunduğuna emin olabilmeleri açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ TIPTA MALİYET UMUDU

Kişiselleştirilmiş tedavilerin büyük bir potansiyel sunduğu ancak genellikle yüksek maliyetleri nedeniyle erişim sorunu yarattığı sourusuna açıklık getiren Dr. Acha, yapay zekanın bu alanda önemli bir fark yaratabileceğini söyledi.

Yapay zeka sayesinde, bir tedavinin neden bir hastada diğerine göre daha etkili olduğunun çok daha ayrıntılı anlaşılabileceğini ifade eden Acha, bunun geliştirme süreçlerini hızlandırarak erişilebilirliği artırabileceğini söyledi.

"EN PAHALI İLAÇ İŞE YARAMAYAN İLAÇTIR"

"En pahalı ilaç, işe yaramayan ilaçtır" diyen Acha, etkisiz tedavilerin hem hastalar hem de sağlık sistemleri için ciddi bir maliyet anlamına geldiğini söyledi. Yapay zeka destekli analizlerle hangi tedavi ve aşıların hangi hasta gruplarında etkili olacağının daha iyi anlaşılabileceğini belirten Acha, bunun sağlık hizmetlerini daha verimli ve maliyet etkin hale getireceğini ifade etti.

Dr. Virginia Acha’ya göre yapay zeka, doğru kullanıldığı takdirde, hem hastaların yaşam kalitesini artıracak hem de sağlık sistemlerinin uzun vadeli sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak güçlü bir araç olacak.

YAPAY ZEKA 10 YIL SONRA NASIL BİR KONUM ELDE EDECEK?

Yapay zekanın 10 yıl sonra nasıl bir konum elde edeceğini yorumlayan Dr. Ümit Dereli, "Yapay zeka öncelikle AR-GE süreçlerini hem çok hızlandıracak hem de ilaçtaki en büyük maliyet olan AR-GE maliyetlerini çok daha makul düzeylere indirecek. Klinik araştırma süreçleri muhtemelen çok hızlanacak. Özel hasta grupları çok daha doğru ve hızlı belirlenecek. Hastaların klinik araştırma süreçlerine dahil olması çok daha hızlanacak. Politik kararların verilme sürecinde de yapay zeka inanılmaz bir mümkün kılıcı çünkü sağlık kaynaklarının yönetimi noktasına geldiğimiz zaman artık o büyük sağlık verilerinden yorum yapabilmek, bilgi ve bilgilerden kanıt üretebilmek ve aslında tam o kanıta göre sağlık kaynaklarını konumlandırmak çok daha mümkün olacak" diye konuştu.