Elektrikli araçlar için hurda teşviki önerisi Otomobil Haberleri

Otomotiv sektöründeki elektrikli araç dönüşümü artık geri dönüşü olmayan bir yola girmişken, yollardaki araçların elektrifikasyonu konusunda dikkat çeken bir öneri geldi.

Öyle ki, en son 2019 yılında uygulanan hurda araç teşvikini yeniden gündeme taşıyan Ovolt & Sharz.net Genel Müdürü Hakan Koca, HT Spor'un otomotiv sektörü ve motor sporlarını buluşturan programı OtoSpor'da yaptığı açıklamada, söz konusu teşvikin elektrikli araç dönüşümünü destekler nitelikte yeniden yürürlüğe girmesini önerdi.

Hakan Koca, "Yaşlanan araç pazarı için bir tedbir alınması gerekiyor. Eskiden hurdaya ayırmak ve araç teşviki vardı. Eski araçları gelişmekte olan başka ülkelere ihraç ederek elektrikli araçlara alan açılabilir" dedi.

OtoSpor programında Yiğitcan Yıldız'a özel açıklamalarda bulunan Ovolt & Sharz.net Genel Müdürü Hakan Koca, yeni bir hurda araç teşvikinin elektrikli araç alımını destekler nitelikte olması gerektiğine işaret ederek, "Teşvik ile alınacak yeni araçlar mutlaka elektrikli olmalı. Eski araçları hurdaya ayırıp ya da 30 yaşın üstündeki araçları başka ülkelere ihraç ederek ÖTV iadesi alınabilir, bunu da elektrikli araçta kullandırabiliriz. Böylece elektrikli araçlar daha çok desteklenebilir" ifadelerini kullandı.

İLK KEZ 2003'TE UYGULANDI

Türkiye'de ilk defa 2003 yılında uygulanan hurda teşviki politikası, yıllar içinde şekil değiştirerek farklı aralıklarla uygulanmaya devam etti.

Otomobiller için ilk hurda teşviki 12 Ağustos 2003 ile 31 Aralık 2004 tarihleri arasında uygulandı. İlk hurda teşviki, hem belirli bir yaşın üzerindeki araçların piyasadan çekilmesine hem de otomotiv sektöründeki satışların artmasına katkı sağladı.

2004 sonunda sona eren uygulama, 2010 yılında tekrar gündeme geldi ve 4 Ekim 2010'dan 31 Aralık 2011'e kadar ikinci hurda teşviki yürürlükte kaldı.

İlk hurda teşvikinden farklı olarak ikinci teşvikte kapsama alınan motorlu araç türü sınırlandırıldı ve ağırlığı 3.5 tondan fazla olan yük ile yolcu taşımacılığına hizmet eden araçlar kapsama alındı.

2010 yılındaki teşvikte, kapsama alınan motorlu araçlar için taşıtların ağırlığı model yılları baz alınarak belirlenen kilogram fiyatı üzerinden nakdi destek sağlandı.

2011 yılı sonuna kadar uygulanmaya devam eden hurda teşviki, toplam kaydı silinen araçlar içerisinde hurdaya ayrılan araç sayısını ise bir önceki yıla göre yüzde 73.9 oranında artırdı.

Dolayısı ile, 2010 ve 2011'de nakdi destek şeklinde sağlanan hurda teşvikinin, belirlenen motorlu araçların ve toplam hurdaya ayrılan araç sayısında önemli bir artış sağladığı görülüyor. Ayrıca, 2010 yılında toplam pazarın yüzde 38, 2011'de ise pazarın yüzde 14 oranında artmasında da verilen hurda teşvikinin etkisi olduğu anlaşılıyor.

2012'DE TEŞVİKLER 2'YE AYRILDI

2012 yılında ise, farklı içerik ve kapsama sahip iki ayrı hurda teşviki kararı uygulandı.

Bunlardan ilki, sadece kilogram fiyatları yükseltilerek 2011 yılında uygulanan nakdi destek uygulamasının 31 Aralık 2013 tarihine kadar uygulanmasına karar verilmesi şeklinde oldu.

17 Aralık 2012 tarihinden itibaren geçerli olan bu teşvik, 2012 sonuna kadar kalan 13 gün boyunca söz konusu yılın Aralık ayı içerisinde hurdaya ayrılan araç sayısını bir önceki aya göre yüzde 49.11 oranında artırmıştı.

2013'te ise, toplam kaydı silinen araç sayısı yüzde 80 ve hurdaya ayrılan araç sayısı yüzde 114 oranında artış yaşadı.

Bu dönemde uygulanan bir diğer hurda teşviki ise 04 Ağustos 2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirli bir model yılına ait olan motorlu araçların 31 Aralık 2014 tarihine kadar hurdaya ayrılması halinde, belirlenen tarihe kadar tahakkuk etmiş fakat ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ait faiz, ceza, gecikme zammı ve faizi ile idari para cezalarının terkin edilmesi şeklindeydi.

2014 yılında vergisel yüklerin terkin edilmesi şeklinde uygulanan teşvik, toplam kaydı silinen araçlar içerisinde yer alan hurda araç sayısını bir önceki yıla göre yüzde 38 oranında azaltmıştı.

2019 SONUNA KADAR YÜRÜRLÜKTE KALDI

Son hurda teşviki ise 2017, 2018 ve 2019 yıllarında yürürlükte kaldı.

Belirli bir yaşın üzerindeki araçların trafikten çekilmesi ve geri dönüştürülebilir aksam ve parçalara sahip olması nedeniyle belirli araçların hurdaya ayrılmasını kolaylaştırmak amacı ile 20 Temmuz 2017 ile 31 Aralık 2018 tarihleri arasında uygulanan hurda teşviki, 2017'de hedefine ulaşamamış ve hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre yüzde 14 oranında bir azalmıştı.

2018 yılında ise, vergisel yükümlülükler ve idari cezaların terkin edilmesi şeklinde hurda teşvik uygulaması devam ederken, ilgili yılın ikinci çeyreğinde otomotiv sektöründe yaşanan daralmanın olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla farklı içerikte hurda teşviki kararı alındı.

Bu karar kapsamında, 11 Haziran 2018 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında, belirlenen şartları taşıyan motorlu araçların hurdaya çıkarılması halinde aynı cinsten yeni bir aracın satın alınmasında tahsil edilecek ÖTV miktarından belirlenen tutar kadar indirim sağlanması öngörüldü.

Bu uygulama kapsamında, 2018 yılı içerisinde hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre yüzde 152 oranında arttı.

2018'de pazarın yüzde 35 oranında daraldığı göz önüne alındığında, hurda araç teşvikinin pazardaki daralmanın derinleşmesini önlediği de söylenebilir.

Yapılan düzenlemeler sonucunda, 2019 yılı sonunda da hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre yüzde 56 oranında arttı.

KAÇ ARAÇ HURDAYA AYRILDI?

Herhangi bir hurda teşvikinin yürürlükte olmadığı yıllarda ise, hurdaya ayrılan araç sayısında azalma meydana geliyor.

Örneğin, 2023 yılı sonunda, trafikten kaydı silinen araç sayısının bir önceki yıla göre yüzde 11 azalması dikkat çekiyor.

TÜİK verilerine göre, 2022 sonunda yaklaşık 36 bine yakın araç hurdaya ayrılırken, bu sayı 2023 sonunda ise 31 bin adetlere geriledi.

Öte yandan, 2024 yılında ise trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 15.6 oranında artarak 36 bin 657 adet oldu. Böylece Ocak-Aralık döneminde trafikteki toplam taşıt sayısında 2 milyon 562 bin 159 adet artış gerçekleşti.