Elektrik üretiminde yenilenebilir enerjinin payı hız kesmeden artıyor

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) tarafından hazırlanan 2026 Yenilenebilir Enerji İstatistikleri raporuna göre, bu dönemde yenilenemeyen kaynaklardan elektrik üretimi ise yalnızca yüzde 1,4 arttı.

Yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 2024'te bir önceki yıla göre yüzde 9,8 artış kaydetti. Bu artış 2023'te kaydedilen büyüme hızının önemli ölçüde üzerinde gerçekleşti.

Böylece yenilenebilir enerji kaynakları 2024'te 9 bin 836 teravatsaat elektrik üreterek küresel elektrik üretiminin yüzde 31,7'sini oluşturdu.

Yeni yayımlanan elektrik üretim verileri, bu hedefe ulaşılabilmesi için yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payının 2024'teki yüzde 31,7 seviyesinden 2035'e kadar yüzde 78'e çıkarılması, yani bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına yükselmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Veriler, güneş ve rüzgar enerjisinin yenilenebilir elektrik üretimindeki belirleyici rolünü de doğruluyor. Mutlak üretim miktarı açısından Asya, 2024'te 4 bin 589 teravatsaat yenilenebilir elektrik üreterek dünyada ilk sırada yer aldı. Bölgede üretim geçen yıla göre yüzde 14,3 artarken, büyüme özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde güçlü oldu.

Avrupa, güneş ve hidroelektrik üretimindeki artışın etkisiyle 1758 teravatsaat yenilenebilir elektrik üreterek üretimini yüzde 7,2 artırdı.

Kuzey Amerika 1535 teravatsaat ile yüzde 5,8, Güney Amerika ise 1047 teravatsaatle yüzde 2,9 büyüme kaydetti. Güney Amerika'daki artış tüm yenilenebilir teknolojilere yayıldı.

Avrasya 411 teravatsaat üretimle yüzde 11,9, Afrika ise jeotermal enerji dışındaki tüm kaynaklardaki artış sayesinde 227 teravatsaat üretimle yüzde 5,7 büyüme gösterdi.

Okyanusya 138 teravatsaat üretimle yüzde 3,4, Orta Doğu ise 76 teravatsaat üretimle bölgeler arasında yüzde 17,3 ile en yüksek büyüme oranını kaydetti. Orta Amerika ve Karayipler ise 55 teravatsaat yenilenebilir elektrik üreterek yüzde 5,8 büyüme gerçekleştirdi.

Raporda veri setini değerlendiren IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, dünyanın, enerji dönüşümünün temel unsurlarından biri olarak elektrifikasyon etrafında birleştiğini ve bu dönüşümün itici gücünün yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik olduğunu kaydetti.

Küresel elektrifikasyona yönelik artan desteğin, temiz elektriğin enerji güvenliğini, dayanıklılığını ve rekabet gücünü artırdığı yönündeki ortak anlayışı yansıttığını belirten La Camera, "Bunun gerçekleşebilmesi için önümüzdeki on yılda yenilenebilir elektrik üretiminin bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına ulaşacak benzeri görülmemiş bir hızla artması gerekiyor. Teknolojiler hazır, ekonomik gerekçeler güçlü. Artık binalarda, ulaştırmada ve sanayide fosil yakıtlardan temiz elektriğe hızla geçiş yapmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell de COP30'da tüm ülkelerin oy birliğiyle küresel enerji dönüşümünün artık "geri döndürülemez" olduğu konusunda uzlaştığını ve açıklanan verilerin bunun güçlü bir kanıtını sunduğunu belirtti.

IRENA'nın geçen yıla ilişkin verilerindeki güncellemeye göre, son 25 yılda yıllık yenilenebilir enerji kurulu güç artışları önemli ölçüde yükselerek 2025'te 693 gigavat ile tarihi zirveye ulaştı.

Geçen yıl sonunda küresel yenilenebilir enerji kurulu gücü 5,2 teravata (TW) ulaşırken, bu kapasite toplam küresel kurulu gücün yüzde 49,5'ini oluşturdu.

Bu dönemde toplam kurulu güç artışının yüzde 85,7'si yenilenebilir enerji kaynaklarından geldi. Bu oran 2024'te yüzde 92,7 seviyesindeydi.

Yenilenebilir enerjinin toplam kapasite artışındaki payı bir miktar gerilemiş olsa da, kurulu güçteki genel eğilim, yenilenebilir enerji yatırımlarının yenilenemeyen kaynaklara kıyasla daha hızlı büyümeye devam ettiğini gösteriyor.