El Niño geri dönüyor: Küresel ekonomiye trilyonlarca dolarlık tehdit Sözcü Gazetesi

Petrol fiyatlarının İran'daki savaşın başlangıcından bu yana görülmeyen seviyelere doğru toparlandığı bir dönemde, New York merkezli yatırım bankası Citigroup'tan piyasaları endişelendiren bir rapor geldi. Nathan Sheets liderliğindeki banka ekonomistlerinin yayımladığı bilgi notunda, "Bir arz şoku hafiflerken, bir diğeri kapıda bekliyor olabilir" ifadelerine yer verilerek küresel piyasaların yeni bir tehditle karşı karşıya olduğu vurgulandı.

TARIM, ALTYAPI VE VERİMLİLİK TEHLİKEDE

Citigroup'un analizine göre El Niño hava fenomeni; tarım, altyapı ve iş gücü üretkenliğinde yaratacağı ciddi aksamalar nedeniyle küresel ekonomi üzerinde "yıllarca sürecek yıkıcı etkilere" yol açabilir.

Tropikal Pasifik Okyanusu'ndaki El Niño-Güneydoğu Salınımı (ENSO) hava modelinin sıcak evresi olarak bilinen bu iklim olayı; Kuzey ve Güney Amerika, Asya, Afrika ve Avustralya'nın büyük bölümünde hava sıcaklıklarının ekstrem seviyelere çıkmasına, şiddetli yağışlara ve buna bağlı olarak kuraklık riskinin artmasına neden oluyor.

TARİHİN EN YIKICI HAVA OLAYI GERİ DÖNÜYOR

Geçmişteki döngülerin her zaman ciddi ekonomik kayıplarla sonuçlandığını hatırlatan ekonomistler, akademisyenlerin verilerine dayanarak 1997-1998 yıllarında yaşanan El Niño dalgasının dünyaya yaklaşık 5,7 trilyon dolara mal olduğunu ve "kayıtlara geçen en yıkıcı" hava olayı olduğunu belirtti.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) tarafından paylaşılan güncel tahminler de tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor. NOAA verilerine göre, bu yılın ikinci çeyreğinde başlayıp önümüzdeki yılın mart ayına kadar sürecek bir El Niño olasılığı yüzde 95'in üzerinde. Ayrıca 2026 yılının sonuna kadar "çok güçlü" bir El Niño evresinin yaşanma ihtimali ise yüzde 63 olarak öngörülüyor.

KÜRESEL EKONOMİYE FATURASI 7 TRİLYON DOLAR

Citigroup ekonomistleri, baz senaryolarında güçlü bir El Niño dalgasının beş yıllık bir süreçte küresel GSYİH'nin yaklaşık yüzde 2,7 ila yüzde 3,2'sine denk gelen, 3 trilyon ile 5 trilyon dolar arasında bir kayba yol açacağını tahmin ediyor. Ancak iklim krizinin tetikleyebileceği bir "Süper El Niño" senaryosunda bu zararın 7 trilyon dolara kadar çıkabileceği ve küresel hasılanın yüzde 6,4'ünü yok edebileceği uyarısı yapılıyor.

ORTA DOĞU RİSKLERİ AZALIRKEN YENİ BİR CEPHE AÇILIYOR

Raporda, küresel ekonominin zaten gümrük vergisi politikaları, yaşlanan nüfus ve yavaşlayan verimlilik büyümesi gibi kronik sorunlarla mücadele ettiği hatırlatıldı. Bununla birlikte, Orta Doğu'daki çatışmalar sırasında Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasından kaynaklanan son enerji şokunun hafifleme sinyalleri vermesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi.

Piyasalardaki son durumu yorumlayan ekonomistler, "Riskli varlıkların ve enerji piyasalarının son günlerdeki performansı, Orta Doğu'daki çatışmalarda bir dönüm noktasına işaret ediyor" değerlendirmesinde bulundu. ABD ile İran arasında 60 günlük bir müzakere sürecini başlatan ön mutabakat zaptı sayesinde, küresel ekonominin geleceğinin artık yalnızca ani fiyat dalgalanmalarına bağımlı olmadığı ifade edildi.

Banka, Brent petrolün varil fiyatının yılın ikinci yarısında savaş öncesi beklentilerin 15 dolar üzerinde, yani ortalama 75 dolar seviyesinde seyredeceğini öngörse de mevcut diplomatik çerçevenin Tahran'ın petrol ihracatını önemli ölçüde artırmasına olanak tanıdığına dikkat çekti. Ancak jeopolitik risklerin azaldığı bu süreçte, doğa olaylarının ya