Ekonomi yönetimine çağrı: Hedefler daha yılın başında çöktü, yeni program şart Sözcü Gazetesi

Ekonomi yönetiminin 'programımız dış şoklara karşı dayanıklı' söylemi daha yılın ilk aylarında işlevini yitirdi. Orta Doğu'daki gerilimler Türkiye'deki akaryakıt, lojistik ve gıda fiyatlarını uçurdu. Programdaki enflasyon hedefinin ise fiyat artışlarından dolayı tutmayacağı öngörülüyor.

Ekonomist Deniz Eresen, özellikle enflasyon tarafında yaşanan gelişmelerin mevcut hedeflerle uyumsuz olduğunu vurguladı:

“Yıl sonu enflasyon hedefi teknik olarak hala masada olabilir ama piyasa açısından artık bir çıpa değil. Hedefler ile gerçekleşmeler arasındaki makas açıldığında, beklenti yönetimi de zayıflar. Bugün yaşanan tam olarak bu. Ocak ve şubat enflasyonu toplamda 7,95 seviyesinde. Bilhassa petrol fiyatlarının enerji başta olmak üzere bir çok mal ve hizmet gruplarında yukarı yönlü baskı oluşturdu. Kaçınılmaz olarak Mart-Haziran periyodunu da yüksek enflasyonla geçireceğiz. İlk altı aylık enflasyonun 18’in altında gelmesi çok zor görünüyor, bu hal vaziyete ise yeni bir enflasyon programını zorunlu kılıyor.”

Eresen’e göre fiyatlama davranışlarında kalıcılık oluşurken, aylık enflasyon patikası hedeflerle örtüşmüyor.

Cari denge tarafında da tabloya dikkat çeken Eresen, enerji fiyatları ve dış ticaret dinamiklerinin risk oluşturduğunu belirtti:

“Küresel gelişmeler, özellikle enerji fiyatları ve jeopolitik riskler, cari açık üzerinde yukarı yönlü baskı yaratıyor. Bu koşullarda mevcut cari açık hedeflerinin korunması oldukça zor. Ekonomi yönetimi açısından belki de en iyi giden parametre cari açıktı ancak yıl sonu itibariyle 50 milyar dolar üzerinde bir açık öngörüsü hakim. Zaten bu riski biz CDS tarafından da görüyoruz. 200 seviyelerinden 275’lere gelmesi ve görünümün yukarı yönlü olması de alarmın kırmızı olduğunu gösteriyor.”

Eresen, Türkiye’nin dış finansman ihtiyacının da bu süreçte daha hassas hale geldiğini ifade etti.

Bütçe tarafında da benzer bir tablo olduğunu belirten Eresen, gelir ve gider dengesine dikkat çekti:

“Enflasyon yüksek kaldıkça harcama kalemleri büyüyor. Aynı zamanda ekonomik aktivitedeki yavaşlama vergi gelirlerini sınırlıyor. Bu iki etki birleştiğinde bütçe hedeflerinin sapması kaçınılmaz hale geliyor.”

Eresen’e göre mevcut tablo, sadece teknik bir revizyon değil, daha kapsamlı bir yaklaşımı zorunlu kılıyor:

“Ekonomi yönetimi artık ‘hedef güncellemesi’ yapmakla yetinemez. Daha gerçekçi, piyasa ile uyumlu ve güven veren yeni bir program ortaya koymalı. Aksi halde hedefler açıklanır ama kimse inanmaz.”

Ekonomide en kritik unsurun güven olduğunu belirten Eresen, sözlerini şöyle tamamladı:

“Rakamlar değiştirilebilir ama güven kolay inşa edilmez. Gerçekçi hedefler, şeffaf iletişim ve tutarlı politikalar olmadan ekonomik istikrar sağlanamaz.”