Edebiyatın dijital çırakları Türk Edebiyatı nın ustalarını geçti mi?

Yapay zekâ kod yazmanın ötesinde artık ruhu olan hikayeler de yazabilir mi? Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde Prof. Dr. Gökhan Tunç tarafından kaleme alınan “Öykü Yazarı Olarak Yapay Zekâ: ChatGPT Örneğinde Yapay Zekânın Öykü Yazma Kabiliyeti” başlıklı bilimsel çalışmanın sonuçları, edebiyat dünyasında kartların yeniden karılacağını gösteriyor. 160 lisans ve lisansüstü öğrencisinin katıldığı “edebî kör tadım” testinde, ChatGPT 4.5’in performansı usta yazarlardan ayırt edilemedi.

Türk Dili ve Edebiyatı Öğrencileri Bile Yanıldı: “Bu Hikâyeyi Bir İnsan Yazmış Olmalı”

Araştırma kapsamında katılımcılara, modern Türk öykücülüğünde iki farklı üsluba sahip Sait Faik Abasıyanık ve Ferit Edgü’nün orijinal öyküleri ile yapay zekânın bu yazarların üslubuyla kaleme aldığı metinler sunuldu. Sonuçlar ise literatürde eşine az rastlanır türden:

Ferit Edgü Vakası: Katılımcıların %40,6’sı bizzat Edgü tarafından yazılan öyküyü “yapay zekâ ürünü” sanırken; yapay zekanın Edgü stilinde yazdığı öyküyü doğru teşhis edebilenlerin oranı %29,4'te kaldı.

Sait Faik Sürprizi: Sait Faik’in insancıl ve sıcak anlatımı bile yapay zekâ tarafından o kadar başarıyla taklit edildi ki, uzmanların önemli bir kısmı yapay zekanın yazdığı metni “daha insani” bularak asıl ustayı eledi.

Yusuf Atılgan ve Oğuz Atay Üslubu da “Dijital Pençede”

Çalışmanın bir diğer aşamasında, yapay zekâya Yusuf Atılgan ve Oğuz Atay tarzında öyküler yazdırıldı. İki metnin de yapay zekaya ait olduğunu bilenlerin oranı sadece %11,9’da kalırken, katılımcıların büyük çoğunluğu bu metinlerin kanlı canlı birer yazar tarafından yazıldığına ikna oldu.

Neden Yapay Zekâyı Daha Çok Seviyoruz?

Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise “beğeni” ile “insan olma” algısı arasındaki ilişki oldu. Verilere göre bir metnin bir insan tarafından yazıldığına inanmak, o metne verilen puanı doğrudan artırıyor. Ancak asıl şaşırtıcı olan; özgünlük, kurgu, dil ve üslup gibi kriterler söz konusu olduğunda yapay zekanın puanlarının, usta yazarların puanlarını geride bırakması.

Araştırmanın Çarpıcı Sonucu: Katılımcılar, yapay zekanın daha “okunabilir” ve “anlaşılır” buldukları metinlerini, usta yazarların kompleks ve katmanlı anlatımlarına tercih etme eğilimi gösteriyor.

Edebiyatın Geleceği Tehlikede mi?

Çalışma, yapay zekânın sadece minimalist (Edgü) değil, duygusal ve betimleyici (Sait Faik) tarzları da başarıyla taklit edebildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, yapay zekânın edebi üretim kapasitesinin belirli bir tarzla sınırlı olmadığını, aksine her türlü üsluba bukalemun gibi uyum sağlayabildiğini kanıtlıyor.

Okur artık yalnızca metne bakarak yazarın insan mı yoksa makine mi olduğunu anlamakta zorlanıyor. Bu da yapay zekânın edebi alandaki etkisinin önümüzdeki yıllarda daha da artacağının güçlü bir göstergesi.