Dünyayı bekleyen büyük tehlike: Savaş biraz daha uzarsa yakıtta karne dönemi başlayacak

Tarihin en büyük enerji arz şoku birinci ayını geride bırakırken, Asya’da başlayan yakıt kıtlığı ve fiyat artışları Avrupa ve ABD’ye doğru yayılmaya başladı. Uzmanlar, dünyanın henüz krizin ciddiyetini tam olarak kavrayamadığını belirterek daha ağır senaryoların kapıda olduğu uyarısında bulunuyor.

ASYA’DA YAKIT KITLIĞI BAŞ GÖSTERDİ

Küresel petrol arzında yaşanan daralma, fiyatların sert yükselmesine neden olurken, büyüme beklentileri de aşağı yönlü revize ediliyor. Tayland’dan Pakistan’a kadar birçok Asya ülkesinde ciddi yakıt kıtlıkları yaşanırken, enerji sektörü temsilcileri krizin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ifade ediyor.

UZMANLAR: DÜNYA DURUMUN FARKINDA DEĞİL

Bloomberg’in petrol ve gaz sektöründen 30’dan fazla isimle yaptığı görüşmelerde ortak görüş, küresel ölçekte krizin boyutunun yeterince anlaşılmadığı yönünde oldu. Birçok uzman, mevcut tabloyu 1970’li yıllardaki petrol krizine benzeterek, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının çok daha büyük bir sistemik krize yol açabileceğini belirtiyor.

PETROLDE 200 DOLAR SENARYOSU

Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 11 milyon varillik bir düşüş anlamına geliyor. Piyasada oluşan 9 milyon varillik açık ise Avrupa’nın büyük ekonomilerinin toplam tüketimini aşan bir seviyeye ulaştı. TotalEnergies CEO’su Patrick Pouyanne, krizin 3-4 aydan fazla sürmesi halinde küresel sistem açısından ciddi risk oluşturacağını belirtti. Wall Street analistleri ve ABD’li yetkililer ise petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara çıkma ihtimalini gündeme aldı.

DOĞAL GAZDA DURUM DAHA KRİTİK

Petrolde acil durum stokları sınırlı bir tampon oluştururken, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tarafında alternatif rota bulunmaması krizi daha da derinleştiriyor. Küresel LNG arzının önemli bir kısmı Hürmüz Boğazı’ndan geçerken, Katar’daki büyük bir LNG tesisinin zarar görmesi ve onarım süresinin yıllar alacağının açıklanması endişeleri artırdı.

AVRUPA VE ABD İÇİN RİSK BÜYÜYOR

Krizin merkezinden görece uzak olan ABD’de bile akaryakıt fiyatları yükselişe geçti. Bloomberg Economics verilerine göre ABD’de enflasyon, akaryakıt fiyatlarının etkisiyle kısa sürede yükseldi. Analizlere göre petrol fiyatlarının 110 dolara çıkması Euro Bölgesi’nde enflasyonu artırırken büyümeyi yavaşlatıyor. 170 dolar seviyesinde ise küresel ölçekte stagflasyon riski gündeme geliyor.

HÜKÜMETLERDEN RADİKAL ADIMLAR

Krizin etkilerini azaltmak için bazı ülkeler şimdiden önlem almaya başladı. Filipinler haftada 4 gün çalışma sistemine geçerken, Uluslararası Enerji Ajansı uzaktan çalışma ve toplu taşıma kullanımının artırılması çağrısında bulundu. Carlyle Group Strateji Başkanı Jeff Currie ise enerji dönüşümünün kaçınılmaz olduğunu belirterek, bu sürecin hızlı ve sancılı olacağına dikkat çekti.