Dünyanın en yaşlı ağacı bilime kurban gitti: Tam 5 bin yıl yaşındaydı Sözcü Gazetesi

ABD’nin Nevada eyaletindeki Wheeler Peak yamaçlarında binlerce yıl doğa koşullarına direnen "Büyük Havza" dikenli çamı, insanlık tarihinin başlangıcına tanıklık eden nadir canlılardan biriydi. Ancak 5 bin yıla yakın bir geçmişe sahip olan bu dev organizma, iklim geçmişini araştıran bir yüksek lisans öğrencisinin çalışması sırasında kesilerek tarihten silindi. Olayın ardından yapılan incelemeler, ağacın antik uygarlıkların kuruluşundan çok önce filizlendiğini kanıtladı.

BİN YILLIK AĞAÇ KESİLDİ

Kuzey Karolina Üniversitesi öğrencisi Donald Rusk Currey, 1964 yılında ağaç halkalarını incelemek amacıyla bölgede çalışma yapıyordu. Currey, ağacın yaşını belirlemek için kullanılan "artım burgusu" cihazının gövde içinde kırılması veya yeterli örnek alınamaması üzerine, ABD Orman Servisi’nden izin alarak ağacın tamamen kesilmesine karar verdi. Kesim sonrası yapılan halka sayımında, ağacın tam 4 bin 844 yaşında olduğu, eksik halkalarla birlikte bu yaşın 5 bini bulabileceği saptandı.

PİRAMİTLER İNŞA EDİLMEDEN ÖNCE FİLİZLENMİŞTİ

Prometheus filizlendiği dönemde, Antik Mısır’da piramitler henüz inşa edilmemiş, Mezopotamya uygarlıkları ise yeni şekilleniyordu. Binlerce yıl boyunca kuraklık, dondurucu soğuk ve sert iklim koşullarına meydan okuyan bu ağaç, tek bir yanlış kararla dakikalar içinde devrildi. Araştırmacı Currey, daha sonra yaptığı açıklamalarda ağacın yaşlı olduğunu tahmin ettiğini ancak bu denli eski bir tarihe sahip olacağını öngöremediğini belirtti.

BİLİMSEL ETİK TARTIŞMASI BAŞLADI

Prometheus’un kesilmesi, bilim dünyasında "araştırma merakı" ile "doğa koruma sorumluluğu" arasındaki sınırın yeniden çizilmesine neden oldu. Bu trajik olayın ardından ABD genelinde yaşlı ve nadir ağaçların korunmasına yönelik yasalar ve denetimler en üst seviyeye çıkarıldı. Günümüzde bu türden çok yaşlı ağaçların (örneğin Kaliforniya’daki Methuselah ağacı) tam koordinatları, benzer saldırı veya hatalardan korumak amacıyla kamuoyuyla paylaşılmıyor.