Dünyanın en genç ülkeleri hakkında 20 ilginç bilgi Sözcü Gazetesi

Dünya tarihi, imparatorlukların çöküşü ve yeni ulus devletlerin doğuşuyla şekillendirilmiş devasa bir yapboz gibidir. Birçoğumuz haritaların yüzyıllardır aynı kaldığını düşünsek de, özellikle 1990'lardan günümüze kadar geçen süreç, onlarca yeni ülkenin doğumuna sahne oldu. İşte yakın tarihte bayraklarını ilk kez göndere çeken, kimisi barışçıl bir boşanmayla kimisi ise ağır iç savaşlarla kurulan dünyanın en genç ülkeleri:

Sovyetlerin çöküşüyle doğan yeni dünyalar

1991 yılının yazında Moskova'da komünist muhafazakarların başarısız darbe girişiminin hemen ardından, SSCB'ye bağlı cumhuriyetler peş peşe bağımsızlık zincirini kırdı.

Ukrayna, 24 Ağustos 1991'de geçici bağımsızlık bildirisini kabul etti; ancak halk, 1 Aralık 1991'deki referandumda sandıktan ezici bir "evet" çıkararak Leonid Kravchuk'u ilk başkanları olarak seçti. Hemen yanı başlarındaki Belarus ise sanılanın aksine en az milliyetçi cumhuriyet olmasına rağmen, fabrikalardaki genel grevlerin ve tek parti rejimine karşı yükselen öfkenin ardından 25 Babustos 1991'de bağımsızlığını ilan etti.

Aynı dönemde Moldova, Chișinău sokaklarında 200 bin kişinin katıldığı devasa kutlamalarla 27 Ağustos 1991'de özgürlüğüne kavuştu. Ancak bu sevinç, Transnistria bölgesindeki Rusça konuşan azınlıkla çıkan ve hükümeti olağanüstü hal ilan etmeye zorlayan kanlı çatışmalar nedeniyle yarım kaldı. Azerbaycan ise 30 Ağustos 1991'de bağımsızlık ateşini yakarken, aynı yıl Azerbaycan'ın egemenlik sınırları içerisinde yer alan Dağlık Karabağ'da yaşananlar onlarca yıl sürdü. 

Özbekistan katı bir yönetim aldında yönetildi

Orta Asya'da ise Kırgızistan ve Özbekistan, 31 Ağustos 1991'de bağımsızlıklarını dünyaya duyurdu. Kırgızistan, ilk lideri Askar Akayev'in 2005'teki Lale Devrimi ile kaçışına kadar sarsıntılı süreçler yaşarken; Özbekistan, ilk cumhurbaşkanı İslam Karimov'un 2016'daki ölümüne kadar muhalefete yer bırakmayan katı bir yönetim altında yönetildi. Tacikistan, 9 Eylül 1991'de egemenliğini ilan etse de hemen ardından patlak veren ve 1997'ye kadar süren iç savaşta 150 binden fazla vatandaşını kaybetti.

Ermenistan, 1988'deki depremin ardından 23 Eylül 1991'de bir referandum yaşadı.Türkmenistan, 27 Ekim 1991'de Saparmurat Niyazov önderliğinde bağımsız olurken; Kazakistan, Sovyet bloku tamamen dağıldıktan günler sonra, 16 Aralık 1991'de Nursultan Nazarbayev liderliğinde bağımsızlığını ilan eden son Orta Asya cumhuriyeti oldu.

Balkanların Kanlı Ayrılığı ve Kadife Boşanma

Yugoslavya'nın dağılma süreci de dünya tarihinin en dramatik kırılmalarından biriydi. Kuzey Makedonya, 8 Eylül 1991'de diğer Yugoslav cumhuriyetlerinin aksine tek bir damla kan dökülmeden bağımsız oldu. Ancak Yunanistan ile yaşanan ve on yıllar süren "isim krizi" ancak 2019'da çözülebildi.

Buna tezat olarak, Slovenya ve Hırvatistan'ın izinden giden Bosna-Hersek, 3 Mart 1992'de bağımsızlığını ilan ettiğinde Sırp azınlığın referandumu boykot etmesiyle insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri açıldı. Bir ay sonra patlak veren Bosna Savaşı, 1995'te Dayton Anlaşması ile bitene kadar çoğunluğu Boşnak olan 100 bin insanın hayatını kaybetmesiyle sonuçlandı.

Tarihin en medeni ayrılığı ise Çekoslovakya'da yaşandı. 1 Ocak 1993'te ülke, "Kadife Boşanma" olarak bilinen o kadar barışçıl bir süreçle ikiye bölündü ki, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya halklarının bir referandum yapmasına bile gerek kalmadı.

Okyanuslardan ve Afrika'dan Yükselen Genç Bayraklar

Doğu Afrika'da yer alan Eritre, 1952'den beri Etiyopya ile zoraki bir federasyon içindeydi ve 1962'de tamamen ilhak edilmişti. Bu durum, binlerce insanın öldüğü 30 yıllık devasa bir bağımsızlık savaşı doğurdu. En nihayetinde, 24 Mayıs 1993'te halkın %99.8'inin "evet" oyuyla Eritre resmen bağımsız bir devlet oldu. Pasifik'in küçük Mikronezya takımadası Palau ise yüzyıl boyunca Japonya ve ABD kontrolünde kaldıktan sonra, Amerikan dolarını resmi para birimi olarak tutma şartıyla 1 Ekim 1994'te özgürlüğünü ilan etti.

21. Yüzyılın En Taze Devletleri: Karadağ, Sırbistan, Kosova ve Güney Sudan

Yugoslavya'nın nihai ölüm fermanı 2006 yılında yazıldı. 3 Haziran 2006'da Karadağ'ın referandumla ayrılmasının hemen ardından, iki gün sonra 5 Şubat 2006'da Sırbistan kendi bağımsızlığını ilan etti ve böylece eski Yugoslavya haritadan tamamen silindi. Bu ayrılığın artçı depremi olarak, 90'lardaki kanlı çatışmaların merkezi olan Kosova, 17 Şubat 2008'de Sırbistan'dan tek taraflı olarak ayrıldı ve uluslararası toplum tarafından tanınan gencecik bir cumhuriyet oldu.

Dünyanın şu an için tescillenmiş en genç ülkesi unvanı ise Afrika kıtasında bulunuyor: Güney Sudan. Yıllarca kuzeydeki Arap Müslüman güçler ile güneydeki Hristiyan ve Animist halk arasında süren acımasız iç savaşların ardından, Ocak 2011'de yapılan tarihi referandumda halkın %98.8'i ayrılığa oy verdi. 9 Temmuz 2011'de Güney Sudan, Sudan'dan resmen koparak dünya sahnesinin en son ve en genç üyesi olarak tarihteki yerini aldı.