Dünyada zirvedeyiz: Milli servet duman oluyor haberimiz yok, bir yılda Türk insanının sigaraya harcadığı para 800 milyar lira Son Haberler

Türkiye’de sigara kullanımı ve tütün bağımlılığıyla mücadele sürerken tüketim oranlarına ilişkin açıklanan veriler dikkat çekti. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye’nin kişi başına düşen günlük ortalama sigara tüketiminde 17,1 adetle dünyada ilk sırada yer aldığını ifade etti. Özkaya, sigara kullanımının dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini, gelişmiş ülkelerde tüketim azalırken gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde ise artış görüldüğünü söyledi.

Türkiye’de tütün kullanımına karşı kapalı alan yasaklarından standart paket uygulamasına kadar birçok düzenleme hayata geçirilirken yeni önlemler de gündemde bulunuyor. Sigaranın yol açtığı sağlık sorunları, nikotin bağımlılığı ve bırakma sürecinde uygulanabilecek yöntemler de tütünle mücadelede öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

TÜRKİYE’DE GÜNLÜK ORTALAMA TÜKETİM 17,1 SİGARA

Prof. Dr. Şevket Özkaya, Dünya Sağlık Örgütü’nün sigarayı “dünyanın en hızlı yayılan ve en uzun süren salgını” olarak nitelendirdiğini belirterek Türkiye’deki tüketim oranlarının yüksek seviyede olduğunu söyledi. Toplumsal, ekonomik ve sosyokültürel etkenlerin nikotin bağımlılığının gelişmesinde etkili olabildiğini ifade eden Özkaya, Türkiye’nin sigara tüketiminde dünya sıralamasındaki konumuna dikkat çekti.

Özkaya, yapılan araştırmalarda Türkiye’de kişi başına düşen ortalama günlük sigara tüketiminin 17,1 adet olduğunu ve söz konusu rakamla Türkiye’nin ilk sırada bulunduğunu belirtti. Aynı verilerde Yunanistan’da günlük ortalamanın 15,7, İsrail’de 15,5, Japonya ve Avusturya’da ise 15,4 sigara olduğu bilgisini paylaştı.

HER İKİ ERKEKTEN BİRİ SİGARA KULLANIYOR

Türkiye’de sigara kullanımının cinsiyete göre dağılımına da değinen Prof. Dr. Özkaya, erkeklerdeki tüketim oranının yüksekliğine işaret etti. Özkaya’nın verdiği bilgilere göre Türkiye’de ortalama her iki erkekten biri sigara kullanıyor.

Kadınlardaki tüketim oranına ilişkin de bilgi veren Özkaya, 18 yaş üzerindeki her dört kadından birinin sigara içtiğini ifade etti. Söz konusu oranların Türkiye’de tütün kullanımının ulaştığı düzeyi ortaya koyduğunu belirten Özkaya, sigaranın sağlık üzerindeki etkilerinin yalnızca bireysel değil, toplumsal ölçekte de ele alınması gerektiğini dile getirdi.

GEÇEN YIL YAKLAŞIK 8 MİLYAR PAKET SİGARA SATILDI

Türkiye’deki toplam sigara tüketimine ilişkin rakamlara değinen Özkaya, Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan bir istatistiği hatırlatarak geçen yıl yaklaşık 8 milyar paket sigara satıldığını söyledi. Özkaya, söz konusu miktarı nüfus üzerinden örneklendirerek tüketimin ulaştığı büyüklüğü anlattı.

Yaklaşık 80 milyonluk nüfus üzerinden hesaplama yapan Özkaya, 8 milyar paketlik tüketimin kişi başına yaklaşık 100 pakete karşılık geldiğini ifade etti. Yeni doğan bebekler dahil tüm nüfus dikkate alındığında ortaya çıkan ortalamanın tüketimin boyutunu gösterdiğini söyledi.

SİGARA 20. YÜZYILDA YAKLAŞIK 100 MİLYON ERKEN ÖLÜMLE İLİŞKİLENDİRİLDİ

Prof. Dr. Özkaya, sigara kullanımının uzun yıllardır dünyanın en önemli sağlık sorunları arasında bulunduğunu ifade ederek 20. yüzyıl boyunca yaklaşık 100 milyon insanın sigara nedeniyle erken yaşam kaybına uğradığını belirtti. Söz konusu ölümlerin önemli bölümünün günümüzde yüksek gelirli olarak sınıflandırılan ülkelerde gerçekleştiğini aktardı.

Sigaranın sağlık üzerindeki yükünün zaman içerisinde yüksek gelirli ülkelerden düşük ve orta gelirli ülkelere doğru kaydığına dikkat çeken Özkaya, bazı tahminlerde 21. yüzyılda tütün kullanımına bağlı ölümlerin 1 milyar kişiye ulaşabileceğinin öne sürüldüğünü söyledi.

TÜTÜNLE MÜCADELEDE İLK BÜYÜK ADIM 2008’DE ATILDI

Türkiye’de tütün ürünlerine karşı uygulanan yasal düzenlemelerin önemli aşamalarından biri 19 Ocak 2008’de yayımlanan 5727 sayılı Kanun oldu. Düzenlemeyle evler hariç kapalı alanlarda tütün mamullerinin tüketilmesine yönelik yasak getirildi.

Kanunun Temmuz 2009’da tam olarak yürürlüğe girmesiyle Türkiye, dumansız hava sahası uygulamasına geçen üçüncü Avrupa ülkesi oldu. Tütün kullanımına yönelik sınırlamalar sonraki yıllarda farklı alanları kapsayacak şekilde genişletildi.

ARAÇLARDA SİGARA YASAĞI VE STANDART PAKET UYGULAMASI GELDİ

Türkiye’de 2013 yılında taşıtların içinde sigara tüketimi yasaklandı. Tütün ürünlerinin görünürlüğünün ve özendiriciliğinin azaltılmasına yönelik düzenlemeler sonraki yıllarda paket tasarımlarına da yansıdı.

Tütün mamullerinde düz ve standart paket uygulamasına 5 Aralık 2019 tarihinde geçildi. 5 Ocak 2020 itibarıyla piyasada yalnızca yeni standartlara uygun paketlerin satışının yapılmasına başlandı.

TÜTÜN ÜRÜNLERİNDE BAĞIMLILIĞIN TEMELİNDE NİKOTİN BULUNUYOR

Sigara, elektronik sigara, nargile, pipo ve ısıtılmış tütün ürünlerinin kullanılması veya dumanlarına maruz kalınması zaman içerisinde fiziksel ve psikolojik bağımlılığa yol açabiliyor. Tütün ürünlerinde bağımlılığa neden olan temel maddelerden biri nikotin olarak öne çıkıyor.

Tütün bağımlılığı, kişinin tekrar eden tütün kullanımını kontrol etmekte güçlük yaşamasına yol açan bir bağımlılık tablosu olarak değerlendiriliyor. Bağımlılığın fiziksel ve ruhsal sağlık üzerinde çeşitli sorunlara neden olabildiği belirtilirken tedavi ve profesyonel desteğin bırakma sürecinde önemli olduğu ifade ediliyor.

SİGARAYI BIRAKIRKEN FİZİKSEL VE PSİKOLOJİK BELİRTİLER GÖRÜLEBİLİYOR

Tütün kullanımının bırakılmasının ardından ilk günlerde çeşitli fiziksel ve psikolojik belirtiler ortaya çıkabiliyor. Baş ağrısı, ağız kuruluğu veya ağızda metalik tat hissi, bırakma döneminde görülebilen belirtiler arasında bulunuyor.

Kaygı, huzursuzluk, sinirlilik, kalp atım hızında azalma, odaklanma güçlüğü, iştah artışı, kilo alma, terleme, stres ve sigara içme isteği de bırakma döneminde yaşanabilecek durumlar arasında sıralanıyor. Söz konusu belirtilerin bırakma sürecinin bir parçası olarak ortaya çıkabileceği ve zaman içerisinde azalabileceği belirtiliyor.

SİGARAYI BIRAKMAK İÇİN KARAR VE PROFESYONEL DESTEK ÖNE ÇIKIYOR

Sigarayı bırakma sürecinin ilk aşamalarından birini bırakma konusunda karar vermek ve belirli bir tarih oluşturmak oluşturuyor. Kişinin sigarayı neden bırakmak istediğini belirlemesi, hedeflerini netleştirmesi ve sürece yönelik motivasyonunu koruması önerilen yöntemler arasında bulunuyor.

Destek gruplarından yararlanılması, doktor veya uzman desteği alınması da bırakma sürecinde başvurulabilecek yöntemler arasında yer alıyor. Nikotin sakızı, nikotin bandı ve nikotin spreyi gibi nikotin replasman ürünleri de sağlık profesyonellerinin yönlendirmesi doğrultusunda kullanılabilecek seçenekler arasında gösteriliyor.

İLAÇ TEDAVİLERİ DOKTOR KONTROLÜNDE UYGULANABİLİYOR

Sigarayı bırakmaya yönelik tedavilerde bazı reçeteli ilaçlardan da yararlanılabiliyor. Bupropion veya vareniklin gibi ilaçlar, uygun görülen kişilerde doktor değerlendirmesi ve takibiyle sigara bırakma sürecinde kullanılabiliyor.

Tedavi yönteminin kişinin sağlık durumu, bağımlılık düzeyi ve ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmesi gerekiyor. Reçeteli ilaçların doktor önerisi dışında kullanılmaması önem taşıyor.

SİGARA İÇME İSTEĞİNİ TETİKLEYEN DURUMLAR BELİRLENEBİLİR

Sigara içme davranışıyla bağlantılı ortamların, duyguların ve günlük alışkanlıkların belirlenmesi bırakma sürecindeki başlıklardan birini oluşturuyor. Sigara içme isteğini artıran tetikleyicilerin tespit edilmesi, kişinin söz konusu durumlara karşı farklı davranışlar geliştirmesine yardımcı olabiliyor.

Aile, arkadaşlar ve yakın çevreden alınacak sosyal destek de sürecin yönetilmesinde kullanılabilecek yöntemler arasında yer alıyor. Sigara içilmeyen ortamlarda daha fazla zaman geçirilmesi ve sigara kullanımını hatırlatan alışkanlıkların değiştirilmesi öneriler arasında bulunuyor.

EGZERSİZ VE STRES YÖNETİMİ BIRAKMA SÜRECİNİ DESTEKLEYEBİLİR

Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stres yönetimine yönelik uygulamalar sigara bırakma sürecinde destekleyici unsurlar arasında gösteriliyor. Yoga, meditasyon ve nefes egzersizleri gibi yöntemler de stresle başa çıkmaya yardımcı olabilecek seçenekler arasında sıralanıyor.

Sigarayı bırakma girişiminin her kişide ilk denemede sonuçlanmayabileceği belirtiliyor. Birden fazla bırakma girişimi yaşanabileceği için yeniden denemek, hedefleri sürdürmek ve gerektiğinde profesyonel destek almak sürecin önemli parçaları arasında bulunuyor.