Dünyada ilk kez görüldü: Uçan yılan o mağarada yıllardır saklanıyormuş Sözcü Gazetesi

Dünya üzerinde ayak basılmamış yer kalmadığını düşünüyorsanız, Kamboçya’nın kuzeybatısındaki Battambang eyaletinden gelen son haberler fikrinizi değiştirebilir. Bilim insanları, binlerce kilometre boyunca uzanan ve adeta birer "zaman kapsülü" olan kireçtaşı mağaralarında, evrimin milyonlarca yıldır kendi başına yürüttüğü gizli deneylerin sonuçlarına ulaştı.

Kamboçya’nın karstik arazisi, sadece kayaların parçalanmasıyla oluşmuş bir manzara değil; her biri birbirinden tamamen izole edilmiş devasa birer "biyo-ada" zinciri. Fauna & Flora kuruluşu ve Kamboçya Çevre Bakanlığı tarafından yürütülen geniş çaplı araştırmada, Kasım 2023 ile Temmuz 2025 arasında 64 mağara titizlikle incelendi.

Biyolog Profesör Lee Grismer’ın deyimiyle bu mağaralar, doğanın aynı evrimsel deneyi defalarca, birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirdiği sahneler. Araştırma ekibi, birbirine çok yakın tepelerde bile tamamen farklı genetik yollardan ilerleyen, ancak dış görünüşleri birbirine benzeyen türlerle karşılaştı. Bu durum, yaşamın en zorlu koşullarda bile nasıl kendine özgü yollar bulabildiğinin kanıtı niteliğinde.

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, bilim dünyası için tamamen yeni olan türlerin tespiti oldu. Fenerlerle aydınlatılan zifiri karanlık çatlakların arasından çıkan canlılar arasında; büyüleyici bir turkuaz rengine sahip engerek yılanı, ağaçlar arasında süzülen uçan yılanlar, beş farklı yeni geko türü ve gözle zor görülen mikro salyangozlar bulunuyor.

Bu türlerin çoğu henüz resmi olarak isimlendirilmedi ancak genetik analizleri, bu canlıların sadece o spesifik mağara veya tepeye ait olduğunu doğruluyor. Bu da şu anlama geliyor: O tepe yok olursa, o canlı türü evrenin tüm geçmişinden silinecek.

Maalesef bu "kayıp dünya" ciddi bir tehdit altında. Çimento üretimi için kireçtaşına olan küresel talebin artması, bu eşsiz ekosistemlerin plansız madencilik faaliyetleriyle yok edilme riskini doğuruyor. Koruma biyoloğu Pablo Sinovas’a göre, daha adını bile koymadığımız binlerce tür, beton fabrikalarının kepçeleri altında sessizce yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Araştırmacılar, milyonlarca yarasaya ve antik tapınaklara ev sahipliği yapan bu mağaraların sadece "yüzeyini kazıdıklarını" belirtiyor. Kamboçya'nın bu gizli yer altı labirentleri, korunmayı başarabilirse önümüzdeki yıllarda biyoloji kitaplarını yeniden yazdırmaya devam edecek.