Doğum borçlanması hangi süreler için yapılır?

ÜÇ ÇOCUĞU OLAN HER KADIN 6 YIL DOĞUM BORÇLANMASI YAPABİLİR Mİ? 2008 yılında sözleşmeli öğretmen olarak çalışmaya başladım. 2011 yılında kadrolu öğretmen oldum. Üç çocuk annesiyim. Doğum sonrası 18 ay ücretsiz izin kullandım. Üç çocuğa 6 yıl erken emeklilik düzenlemesinden nasıl faydalanabilirim? Çalışmadığım 18 ayı mı yatıracağım? Yoksa 6 yıl prim yatırma şansım var mı? Yatıracağım ücreti nasıl hesaplayacağım? Yatırılan ücret memuriyete giriş tarihini geriye çeker mi? (Fidan Y.)

Kanuna göre, doğum borçlanması kanunlar gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile çocuk 2 yaşını dolduruncaya kadar sigortasız geçen süreler için yapılabiliyor. Her bir çocuk için “2 yıla kadar” olmak üzere toplam 6 yıla kadar doğam borçlanması yapılabilir.

“İki yıla kadar” ifadesini özellikle tırnak içine aldım. Çünkü genellikle her çocuk için otomatikman 2 yıl borçlanma hakkı varmış gibi düşünülüyor. Burada en önemli husus, çocuk 2 yaşını dolduruncaya kadar annenin sigortalı bir işte çalışmadığı sürelerdir. Anne sadece bu süreler için doğum borçlanması yapabilir.

Sadece 18 ay ücretsiz izin süresini değil, tüm çocuklar için kullandığınız doğum izni sürelerinizi de borçlanabilirsiniz.

Kanuna göre, sigortalı çalışmaya başladıktan sonra doğan çocuklar için doğum borçlanması yapılabilir. Staj sigortası normalde emeklilik açısından dikkate alınmaz iken doğum borçlanmasında önemli bir hak sağlıyor.

Staj yaptığı tarih ile uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma tarihi arasında doğmuş çocuğu bulunan kadınlar, çocuk 2 yaşını tamamlayıncaya kadar boşta geçen süreleri borçlanabilirler. Bu şekilde yapılan borçlanmalarda sigorta başlangıç tarihi borçlanma süresi kadar öne çekilir. Ancak, Emekli Sandığı kapsamında çalışanlar borçlanma ile sigorta başlangıç tarihini öne çekemezler.

Çok düşülen bir yanlış da “Doğum borçlanması ile erken emeklilik” veya “6 yıl erken emeklilik” şeklindeki söylemdir. Doğum borçlanması olsa olsa geç emekliliği önleyebilir. Staj sigortası ile normal çalışma süresi arasında doğan çocuklar dolayısıyla doğum borçlanması yapılması durumunda, (5434 Sayılı Kanuna tabi çalışanlar hariç) sigorta başlangıç tarihi, borçlanılan süre kadar öne çekilir. Sadece böyle bir durumda doğum borçlanması erken emeklilik imkânı verebilir. Onun dışında doğum borçlanması olsa olsa emekliliğin gecikmesini önler ama erken emekli etmez.

Doğum borçlanmasında 1 günlük asgari ücretin yüzde 32’si oranında prim ödenir. Bu yıl doğum borçlanması yapanlar 1 gün için 352,32 TL, bir aylık için ise 10.569,60 TL prim öderler.

Emekli Sandığı iştirakçilerinin doğum borçlanması tutarları ise emeklilik keseneğine esas aylığının yüzde 36’sı üzerinden hesaplanır.

STAJ TARİHİ SİGORTA BAŞLANGICINI ÖNE ÇEKER Mİ VEYA BORÇLANMA HAKKI SAĞLAR MI? Emeklilik şartlarım konusunda hesaplama yapmaya çalışırken işin içinden çıkamadım. e-Devlet kayıtlarıma göre bilgilerim şu şekildedir: Doğum tarihim 12/01/1981. Sistemde ilk işe giriş tarihim 1996 staj başlangıcı olarak görünse de uzun vade primlerimin yatmaya başladığı tarih 01/03/2000'dir. Toplam 3093 prim günüm bulunuyor. Bir an önce emekli olabilmek adına mevcut şartlarımı değerlendirmek istiyorum. 1996 staj tarihimin EYT’den yararlanmak amacıyla sigorta başlangıç tarihini geriye çekme açısından herhangi bir etkisi ya da borçlanma imkânı var mıdır? 01/03/2000 uzun vade başlangıcı dikkate alındığında, tam emeklilik veya kısmi (3600/4500 gün) emeklilik imkânlarına göre ne zaman ve hangi yaşta emekli olabilirim? Erkenden emekli olabilmem için izleyebileceğim bir yol bulunuyor mu? (Kevser K.)

Hangi statüde çalıştığınızı belirtmemişsiniz ama 4/a (SSK) statüsünde çalıştığınızı değerlendiriyorum. Staj tarihinizin sizi daha erken emekli edebilmesi için staj tarihi ile hizmete başlama tarihiniz olan 1 Mart 2000 arasında doğan bir çocuğunuz olması ve bu çocuk için doğum borçlanması yapmanız gerekir. Bu şekilde doğum borçlanması yapma hakkınız varsa 3600 prim günüyle 58 yaşında emekli olabilirsiniz.

Söz konusu dönemde doğan çocuğunuz olmadığı için doğum borçlanması yapamıyorsanız, 4500 prim günüyle yine 58 yaşında emekli olabilirsiniz. Eksik prim günlerinizi tamamlamak için, varsa sigortalı başlama tarihinden sonra doğan çocuklarınız için doğum borçlanması yapabilirsiniz. Doğum borçlanması yapma hakkınız yoksa veya doğum borçlanması yapsanız bile en az 5 ay 4/a statüsünde fiilen çalışmalısınız. Geri kalan eksik günleri ise isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek tamamlayabilirsiniz.

Başka bir ifadeyle, doğum borçlanması hakkınız bulunmuyorsa, en az 5 ay 4/a statüsünde çalışın, geri kalan günleri de isteğe bağlı sigorta primiyle tamamlayın.

BİRDEN FAZLA STATÜDE ÇALIŞANLAR HANGİ STATÜDE EMEKLİ OLUR? Ben 1977 Almanya doğumlu bir kadınım. Alman vatandaşıyım ve mavi kartlı olarak Türkiye’de yaşıyorum. Almanya’da çalıştığım süreler için (1720 gün) yurt dışı borçlanması yaptım. Hizmete başlama tarihim 4/b’li olarak 20/02/1995 olarak görünmekte ve şu anda da 4/a’lı olarak çalışmaya devam etmekteyim. Bugün itibarıyla toplam 2600 gün sigortam var. e-Devlet’te 4/a emeklilik şartı 5750 gün ve 20 yıl, 4/b 5400 gün 56 yaş ve 15 yıl, 7200 gün 20 yıl olarak seçenekler var. Bu durumda benim kafam karışıyor. Ben ne zaman emekli olabilirim acaba? 4/a veya 4/b’den emekli olanların emekli maaşı farklı mı oluyor? Bir de ben hangi durumda kısmi emekli olabilirim? (Aynur A.)

En kolay 4/a statüsünden emekli olabilirsiniz. Fiilen 4/a statüsünde çalışarak 3600 günü tamamladıktan sonra artık hiç çalışmasanız bile 58 yaşını tamamladığınız tarihte emekli olabilirsiniz.

Prim gününüzü 5750’ye tamamlarsanız, yaşı beklemeden, prim gününü tamamladığınız tarihte emekli olma hakkınız var.

Ancak, yurt dışı borçlanması yapmış olduğunuzdan, emekli aylığı bağlandıktan sonra sigortalı bir işte çalışamazsınız. Çalışabilmek için emekli aylığını kestirmeniz gerekir. Çalışmayı bıraktıktan sonra aylığınız tekrar bağlanır.