DİLEK GÜNGÖR İş dünyasında ‘ikiz çek’ kâbusu!

Ticaret hayatının olmazsa olmaz ödeme araçlarından biri çek... On binlerce firma bu yöntemle işini döndürüyor. Devlet, çekte sahteciliğin önüne geçebilmek adına karekod sistemini getirdi. Eline çek yaprağını alan her kişi veya firma, uygulama üzerinden elindeki çeke ilişkin bilgilere ulaşabiliyor. Çek yaprağının üstündeki bilgilerin yanı sıra, firmanın daha önce ödenmeyen çekinin olup olmadığını görmek de dakikalar içinde mümkün oluyor.
Ancak...
Son dönemde piyasada yeniden 'ikiz çek' diye tabir edilen çek sahtekarlığında artış var. Sahtekârlar bir şekilde elde ettikleri orjinal bir çek yaprağının üstündeki keşideci bilgilerini kimyasal ya da laser kullanımı gibi bir teknikle silip, bunun yerine piyasada dolaşımda olan, kredibilitesi yüksek bir firmanın yazdığı çeke ait bilgileri kopyalıyor. Anlayacağınız çekin ikizini oluşturuyor. Kopyalanan çeke dokunulmadığı için bu çekin sahibi bilgilerin çalındığını ya da kopyalandığını fark edemiyor. Ancak ikizi yaratılmış ve piyasaya sürülmüş oluyor. Kopyalanan çeklerin son sahipleri çoğunlukla bankaya teslim ettiklerini söylüyor, ancak bankalar çoğunlukla çekleri kargo ile merkeze gönderdikleri için kopyalanan çek bilgilerinin kargoda ele geçirildiğinden kuşkulanılıyor.
Peki bu sahtekârlık karekod sisteminde nasıl belli olmuyor?
ormalde, Kredi Kayıt Bürosu (KKB) aracılığıyla ilgili banka ve diğer bankaların çek bildirimleri üzerinden çeklerin sahte veya ikiz çek olup olmadığı sorgulanabiliyor. Sorgulama KKB üyesi tüm banka ve faktoring şirketleri üzerinden yapılabiliyor.
Fakat...
İkiz çek gerçek bir çek yaprağı kullanıldığı için her türlü tarayıcıdan geçebiliyor. Karekod ile findeks sorgulaması yapıldığında orijinal çeke ait bilgiler görünüyor. Hal böyle olunca da piyasada kullanıldığında sahtecilik anlaşılamıyor. Ancak çekin vadesi geldiğinde, iki çek birden takas girdiği için fark edilebiliyor. Tabii, hem orjinal çeki keşide eden firmanın kredibilitesi etkileniyor hem de ticaretinde bunu kabul eden tüm firmalar zan altında kalıyor.
Duyduğuma göre, piyasada ikiz çek kullanımı çok arttı. Sadece bir faktoring şirketindeki arkadaşın anlattığına bakılırsa, 7 şehirde 21 farklı müşteriden 66 milyon TL tutarında ikiz çek olduğu tespit edilen başvuru gelmiş! 3 şüpheli yakalanmış... Konuyu İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusuyla iletmişler. Diğer finans kuruluşlarından da benzer duyumlar geliyor. İkiz çek tutarının 250-300 milyon TL'leri bulduğu söyleniyor. Ciddi bir mağduriyet var.
Belli ki, karekod uygulamasını kullanarak yapılan çek kontrolü de yeterli olamıyor. Geçmiş dönemlerde karekod kopyalaması yapamıyorlardı. Ancak teknoloji ilerledikçe sahtekârlar bunu da yapar hale geldi.
O halde iş dünyası kendisini sahtekârlığa karşı nasıl koruyacak?
Çalışılan bankalardan ve çekin ait olduğu banka şubesinden, banka teyitleri olumlu olsa bile çalışılıyorsa, faktoring firmasından istihbarat alınmalı...