Depremden 3 yıl sonra acı tablo: 360 bin kişi hâlâ konteynerlerde yaşıyor

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayımladığı 2026 raporu, deprem bölgesinde üç yıl geçmesine rağmen işsizlik, düşük gelir ve barınma sorunlarının sürdüğünü ortaya koydu. Rapora göre 360 binden fazla yurttaş hâlâ konteynerlerde yaşarken, işsizlik oranları Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.

Cumuriyet'ten Mustafa Çakır'ın göre, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu-2026’yı yayımladı. Rapora göre, 2024 yılında bölge genelinde istihdam oranı ve işgücüne katılım oranının Türkiye geneline göre düşük, işsizlik oranının ise yüksek olduğu gözlendi. Türkiye genelinde işgücüne katılım oranı yüzde 54.2 ve istihdam oranı yüzde 49.5 iken bölgede işgücüne katılım oranı yüzde 49.2, istihdam oranı ise 44.2 oldu. İşgücüne katılımın en düşük olduğu iller sırasıyla yüzde 44.1 ve yüzde 45.5 ile Diyarbakır ve Elazığ. Kilis ve Hatay’da işsizlik oranı yüzde 12.5 ve yüzde 12 ile 2024 yılında Türkiye ortalaması olan yüzde 8.7’nin üzerinde seyretti.

Rapordaki verilere göre 2024 itibariyle bölgedeki işsiz sayısı 491 bin. Adana’daki işsiz sayısı 105 bin. Hatay’da 70 bin. Depremden etkilenen illerdeki kayıt dışı istihdam oranı da oldukça yüksek. Yüzde 37.1.

Bölgenin fert başına milli gelir seviyesi 2024 yılında bir önceki yıla göre yükseliş göstermekle birlikte Türkiye ortalamasının altında kalmaya devam etti. Depremlerden etkilenen 11 ilin ortalama kişi başı GSYH’sı 2023 yılı itibarıyla 7 bin 51 dolar iken 2024 yılında 9 bin 303 dolar olarak hesaplandı.

Raporda “aktif kullanılan konteyner sayısı” başlıklı tabloda veriler paylaşıldı. Buna göre, 26 Ocak 2026 tarihi itibariyle toplam 360 bin 455 kişi konteynerlerde barınıyor. Kentlerde 223 bin 72, kırsalda ise 137 bin 383 kişi konteynerlerde yaşıyor. Kentlerde 70 bin 182, kırsalda da 56 bin 401 konteyner bulunuyor. Konteyner kent sayısı da 242.

Konteynerlerde yaşayanların en fazla olduğu yer 156 bin 973 kişi ile Hatay. Malatya’da 67 bin 664, Kahramanmaraş’ta 55 bin 264 kişi konteynerlerde barınıyor. Adana’da 609, Adıyaman’da 42 bin 456, Diyarbakır’da bin 305, Elazığ’da 6 bin 23, Gaziantep’te 21 bin 985, Kilis’te bin 889, Osmaniye’de 3 bin 223, Şanlıurfa’da da 3 bin 84 kişi konteynerlerde yaşıyor.

Rapora göre, deprem öncesinde zorunlu deprem sigortası kapsamındaki Doğal Afet Sigortaları Kurumu poliçe sayısı 1 milyon 143 bin 249. 2025 yılı sonu itibarıyla deprem bölgesindeki 519 bin 650 dosyaya toplam 39 milyar TL tutarında tazminat ödendi.

Rapora göre, 30 Mayıs 2023 tarihinde başlatılan hak sahipliği süreci; 18 il, 179 ilçe, 8 bin 474 mahalle ve 2 bin 472 köyü kapsayacak şekilde, ek süreler dahil olmak üzere öngörülen 90 günlük yasal sürenin tamamlanmasıyla sonuçlandırıldı. Süreç sonunda, 18 il genelinde konutlar için yaklaşık 359 bin 157, işyerleri için 39 bin 121 ve ahırlar için 12 bin 57 olmak üzere toplam 410 bin 335 hak sahibi kabul edildi.

Rapora göre, bugüne kadar gerçekleştirilen kura törenleri sonucunda toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 işyerinin kurası tamamlandı. Hak sahiplerine teslim sürecinin devam ettiği belirtildi.