360 bin kişi hâlâ konteynerde Sözcü Gazetesi

Türkiye 6 Şubat 2023’te asrın felaketini yaşadı. Kahramanmaraş merkezli depremler, 11 kenti vurdu, 53 bin 697 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi de yaralandı.

14 milyonun üzerinde vatandaşı etkileyen felaketin üzerinden 3 yıl geçti ama yaralar hâlâ sarılamadı. Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığı raporuna göre 26 Ocak 2026 tarihi itibarı ile halen 360 bin kişi 126 bin konteynerde kalıyor. Depremzedeler, üçüncü yıllarını da ev özlemi ile konteynerlerde geçiriyor.

Hatay’da depremde ölenleri anma törenleri sessiz yürüyüşle başladı.

SORUNLAR DAĞ GİBİ

Şubat 2025’te depremin 2. yılında 649 bin kişi konteynerlerde kalıyordu. Aradan bir yıl geçti durum fazla değişmedi. Sadece Hatay’da 112 bin kişi konteynerlerde yaşamaya devam ediyor. Bölgede temiz suya, sağlık ve eğitim hizmetine ulaşmakta güçlük çekiliyor.

Hatay’da 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy evi ve 7 bin 202 işyeriyle toplam 153 bin 755 bağımsız bölüm kağıt üzerinde tamamlandı. Ancak depremzedeler eksikler nedeniyle konutlara yerleşemedi. Altyapı, üstyapı, peyzaj, sosyal donatı, ulaşım ve güvenlik sorunları da var.

DEPREM DEĞİL ÇÜRÜK BİNA

17 Ağustos 1999’daki 7.4’lük  Marmara Depreminde de 19 bin kişi öldü. Oysa 1999-2024 arasında Japonya-Tayvan-Şili-Azerbaycan-Özbekistan’da yaşanan 7.7 ile 9.1 şiddetindeki depremlerde ölü sayısı 700’ü geçmedi. 2003’te Japonya’da 8.3 büyüklüğündeki depremde bir kişi bile ölmedi. Bu da ‘’Deprem değil çürük bina öldürür’’ sözünü bir kez daha doğruladı.

Depremden sonra başlayan yargılamalar ağır aksak ilerliyor. Bölgede “Ölenler mezarda, sorumlular dışarıda” yorumu yapılıyor. Birçok ilde yıkılan binalar ve ölümlere rağmen kamu görevlileri için yargılama izni verilmedi. Müteahhitler tutuklandı ancak ilk duruşmada tahliye edildi. KKTC’li sporcu çocukların can verdiği Adıyaman’daki İsias Otel faciasında verilen hafif hapis cezaları isyan ettirdi. Bazı müteahhitlere de ‘İyi hal indirimi’ uygulandı.

Eşi kolu bacakları enkazda kalan kadın 

Deprem bölgelerinde konteynerlerde üçüncü kış yaşanıyor; eğitim ve sağlıkta aksamalar devam ediyor. Çocuklar ısınma sorunu yaşayan, kalabalık konteyner sınıflarda okuyor. Sadece Hatay’da 80 bin öğrenci konteyner okullarda eğitim görüyor. Okullar yetersiz olduğu için ikili öğretime geçildi. Hijyen sorunu var, velilerden temizlik için ‘bağış’ isteniyor. Adıyaman’da 13 bin 800 öğrenci taşımalı eğitime devam ediyor; öğrencilerin yüzde 62’si beslenme desteği alamıyor. Malatya’da 2 bin 200 derslik planlandı ancak 857’si yapıldı. Kahramanmaraş’ta halen 365 okul kullanılamaz halde bulunuyor.

1999 “Büyük Marmara Depremi’’ sonrası 26 Kasım 1999’da Resmi Gazete’de yayımlanan 4481 sayılı Kanun ile “Özel İletişim Vergisi” adı altında depreme hazırlık vergisi alınmaya başlandı. Geçici olan bu vergi 2000 yılı sonunda kaldırılmadı ve 23 Kasım 2000’de TBMM’de kabul edilen 4605 sayılı kanun ile kalıcı hale getirildi. Çeyrek yüzyıldır vatandaştan “Sizi dayanıklı binalara kavuşturacağız” diye para alındı. 2000-2025 yılı sonuna kadar 182 milyar 37 milyon TL toplandı.