Demirtaş, Kavala, Atalay… Tanrıkulu uygulanmayan AYM ve AİHM kararlarını Bakan Gürlek e sordu

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanmasına ilişkin tartışmaları Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığı’na soru önergesi verdi.

Önergede Sezgin Tanrıkulu, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca kanun hükmünde olduğunu ve temel haklarla ilgili düzenlemelerde iç hukukla çatışması durumunda öncelikle uygulanması gerektiğini hatırlattı. Ayrıca AYM’nin bireysel başvuru kararlarının Anayasa’nın 153. maddesi gereğince yasama, yürütme ve yargı organlarını bağladığını vurguladı.

Tanrıkulu, son dönemde hem AYM hem de AİHM kararlarının uygulanmadığı ya da etkisiz bırakıldığı yönünde ciddi tartışmalar yaşandığını belirtti. Özellikle Selahattin Demirtaş, Osman Kavala, Tayfun Kahraman ve Can Atalay ile Figen Yüksekdağ’a ilişkin süreçlerde bu durumun yoğunlaştığını kaydetti.

Danıştay’dan Akın Gürlek kararı! Atama davası reddedilmedi: Esastan inceleme başladı!

Tanrıkulu, AİHM’in Demirtaş v. Türkiye (No. 2) ve Kavala v. Türkiye kararlarında tutuklamaların siyasi amaç taşıdığı yönünde değerlendirme yaptığını ve derhal tahliye kararı verildiğini hatırlatarak, bu kararların uygulanmamasının Avrupa Konseyi’nde Türkiye’ye karşı ihlal süreci başlatılmasına yol açtığını vurguladı.

Önergede ayrıca Can Atalay hakkında verilen AYM hak ihlali kararlarının yerel mahkemeler tarafından uygulanmamasının, Türkiye’de anayasal düzenin işleyişi bakımından ciddi bir anayasal kriz tartışmasına neden olduğu ifade edildi.

Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in, söz konusu kararların neden uygulanmadığı ve benzeri davaların hangi süreçler dahilinde yürütüldüğüne ilişkin açıklama yapmasını talep etti.

Tanrıkulu'nun Bakan Gürlek'in yanıtlamasını istediği sorular şöyle:

• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından Türkiye hakkında verilen ve kesinleşmiş kararların uygulanması konusunda Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığının koordinasyon görevi kapsamında yürüttüğü mekanizma nedir?

• Selahattin Demirtaş hakkında verilen Demirtaş v. Turkey (No. 2) Büyük Daire kararının gereği olan “derhal tahliye” hükmü bugüne kadar neden uygulanmamıştır?

• Osman Kavala hakkında verilen Kavala v. Turkey kararının uygulanmaması nedeniyle başlatılan ihlal prosedürü kapsamında Türkiye’nin karşı karşıya kalabileceği yaptırımlar nelerdir?

• Can Atalay hakkında verilen hak ihlali kararlarının uygulanmaması konusunda Anayasa Mahkemesi ile yerel mahkemeler arasında ortaya çıkan anayasal uyuşmazlığa ilişkin Adalet Bakanlığı’nın hukuki değerlendirmesi nedir?

• Tayfun Kahraman ve diğer Gezi Parkı Davası sanıkları hakkında uluslararası yargı mercilerinde devam eden başvurular konusunda Bakanlığınızın savunma stratejisi nedir?

• Figen Yüksekdağ ve diğer eski milletvekilleri hakkında devam eden yargılamaların AİHM içtihadı ile uyumlu hale getirilmesi için herhangi bir çalışma yapılmakta mıdır?

• AİHM kararlarının uygulanmaması nedeniyle Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından Türkiye hakkında yürütülen denetim süreci hangi aşamadadır?

• Türkiye’de son 10 yılda AİHM tarafından verilen ihlal kararlarının kaçında tahliye veya yeniden yargılama kararı uygulanmıştır?

• Anayasa Mahkemesi kararlarının alt derece mahkemeleri tarafından uygulanmaması durumunda Adalet Bakanlığı’nın herhangi bir idari veya disiplin mekanizması bulunmakta mıdır?

• Yargı organlarının AYM ve AİHM kararlarını uygulamaması durumunda Türkiye’nin uluslararası sorumluluğu ve doğabilecek tazminat yükümlülüğü hakkında Bakanlığınızın bir risk analizi bulunmakta mıdır?

• Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi kapsamında verilen kararların uygulanması için yeni bir yasal veya kurumsal reform hazırlığı yapılmakta mıdır?