COP31’e ‘Mavi Akdeniz’ vitrini... İzmaritsiz plajlar geliyor

BİRLEŞMİŞ Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan Antalya, dünyanın dikkatini çekecek çevre projeleri için düğmeye bastı. Antalya Valiliği koordinasyonunda yürütülen “Mavi Akdeniz İnisiyatifi” kapsamında denizlerin korunmasına yönelik çok sayıda proje hayata geçirilirken, ilk dikkat çeken adımlardan biri ise “dumansız sahil” uygulaması oldu. Hürriyet’e özel açıklamalar yapan Antalya Valisi Hulusi Şahin ve Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin proje koordinatörlüğünü üstlenen eşi Ebru Şahin, COP31 hazırlıklarından denizlerin korunmasına, dumansız plajlardan Kemer Üç Adalar’da planlanan özel koruma bölgesine kadar birçok başlıkta önemli bilgiler verdi.

‘COP31’LE DÖNÜŞECEĞİZ’

COP31’in sıradan bir organizasyon olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Vali Hulusi Şahin, Antalya’nın çevre vizyonunu dünyaya göstereceği tarihi bir fırsatla karşı karşıya olduğunu söyledi: “COP31 dünyanın en büyük uluslararası organizasyonlarından biri. Bu organizasyona ev sahipliği yapmak büyük bir onur ama aynı zamanda büyük bir sorumluluk. Biz de Mavi Akdeniz İnisiyatifi’ni denizi koruma hedefi üzerine kurduk. Hedefimiz çok net; Antalya’da deniz hep temiz olsun. Şehrimiz her yıl 25 milyon ziyaretçi ağırlıyor. EXPO ve G-20 süreçleri Antalya turizmini farklı bir noktaya taşıdı. COP31’in de benzer bir etki oluşturacağına inanıyorum. Dünyanın dört bir yanından gelecek üst düzey katılımcılar Antalya’yı görecek.”

Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin en dikkat çekici projelerinden biri ise dumansız sahil uygulaması. Proje Koordinatörü Ebru Şahin, sigara izmaritlerinin deniz ekosistemine verdiği zararın sanıldığından çok daha büyük olduğunu söyledi. Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ile yürüttükleri çalışmalar sırasında çarpıcı görüntülerle karşılaştıklarını anlatan Şahin, “Deniz dibinden gelen görüntülerde ilk bakışta deniz canlısı ya da sünger zannedilen oluşumların aslında sigara izmaritleri olduğunu gördük. İzmaritler kum ve çakılların arasında birikiyor, akıntılarla denize taşınıyor ve ekosisteme ciddi zarar veriyor. İnsanlar çoğu zaman bunun farkında değil. Oysa denizlerin korunması küçük gibi görünen davranış değişiklikleriyle başlıyor” diye konuştu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın işlettiği halk plajlarında uygulamanın başlatılacağını belirten Şahin, “Belçika, Fransa ve İspanya gibi ülkelerde örneklerini görüyoruz. Hatta Fransa dumansız plaj uygulamasını ülke genelinde yaygınlaştırdı. Biz de Lara, Belek, Çamyuva ve Beach Park’ta ilk adımı atıyoruz. Çocukların sigara dumanına maruz kalmadığı, ailelerin daha rahat kullanabildiği ve izmaritlerin denize ulaşmadığı sahiller oluşturacağız. Belki de bu çalışma Antalya’dan tüm Türkiye’ye yayılacak” dedi.

DENİZLERE ÖZEL KORUMA ALANI

İnisiyatifin en iddialı projelerinden biri ise Kemer Üç Adalar Bölgesi’nde planlanan özel koruma alanı. Ebru Şahin, son yıllarda deniz çayırları ve sualtı yaşamında ciddi kayıplar yaşandığını belirterek şunları söyledi: “Bazı bölgelerde deniz tabanının adeta çöle dönüştüğünü görüyoruz. Çapalar, yoğun tekne trafiği ve insan baskısı deniz çayırlarını yok ediyor. Deniz Yaşamını Koruma Derneği ile Kemer Üç Adalar’da özel bir koruma modeli üzerinde çalışıyoruz. Eğer süreç tamamlanırsa bölge Akdeniz için örnek gösterilen bir koruma alanına dönüşecek.”

İÇME SUYU İSTASYONLARI

Kent genelinde içme suyu istasyonları kurulmaya başlanırken, depozito iade makineleri de yaygınlaştırılıyor. Ebru Şahin, “Bir plastik poşet ya da plastik şişe bazen sadece birkaç dakika kullanılıyor ancak doğada yüzlerce yıl kalabiliyor. Bu nedenle kaynağında önleme yaklaşımını benimsiyoruz. İnsanlar pet şişelerini makinelere teslim ederek geri dönüşüme katkı sağlayacak. Aynı zamanda içme suyu istasyonlarına gelenler termoslarına ücretsiz su dolduracak böylece tek kullanımlık plastik tüketimi azaltılacak” dedi.

DÜNYADA ÖRNEKLERİ

Fransa: Çok sayıda sahilde sigara yasağı uygulanıyor. Ülke genelinde kapsam genişletiliyor.
İspanya: Yüzlerce plaj “dumansız” statüsünde hizmet veriyor.
Belçika: Kıyı bölgelerinde sigarasız sahil uygulamaları yaygınlaşıyor.
İtalya: Birçok belediye plajlarda sigara kullanımını sınırlandırıyor.
Avustralya: Çocukların yoğun kullandığı sahillerde uzun süredir dumansız plaj uygulamaları bulunuyor.

İLHAM KAYNAĞI ‘SIFIR ATIK’

Antalya Valisi Hulusi Şahin, Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin ortaya çıkışında Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi’nin önemli rol oynadığını söyledi.

TÜTÜN YASA TASLAĞIYLA KIRMIZI HAT

Sağlık Bakanlığı’nca hazırlanan ve sigara yasaklarıyla “dumansız hava sahasını” genişletmeyi amaçlayan yasa taslağında da plajlar, ‘kırmızı hat’ olacak. Taslak, ilgili kurumlar ve AK Parti milletvekillerinin de katılımıyla son şeklini alıyor. Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Yasa’yı yeni baştan düzenleyen teklifle, 1 Ocak 2040 tarihinden itibaren Türkiye’de tütün ürünleri satışının tamamen yasaklanması hedefleniyor. Bu tarih, Dünya Sağlık Örgütü’nün çalışmalarıyla eşgüdümlü ve Avrupa Birliği’nin hedefiyle paralel belirlendi.

PARKLAR SAHİLLER OKULLAR

Açık ya da kapalı alan ayrımı yapılmaksızın sigara içilmesine sadece belirlenmiş alanlarda izin verilecek. İbadethane, okulöncesi eğitim kurumları, ilk ve ortaöğrenim kurumları, yükseköğretim kurumları, sağlık kurum ve kuruluşları gibi alanlarda, çocuk parkları, spor alanları, plajlar gibi açık alanlarda sigara içilmeyecek.

PLAJLARA SİGARA KABİNİ

Hastaneler ile üniversitelerde de sigara yasağı olacak. Hastane ve üniversite binası yerleşke içinde binalara en az 20 metre mesafede sigara içme alanı oluşturulacak. Plajlarda, aralarındaki mesafe 200 metreden az olmayacak biçimde sigara kabini kurulabilecek. 

‘KUMLARDAN EN ÇOK İZMARİT TOPLUYORUZ’

ANTALYA Denizcileşme Platformu Başkanı İzzet Ünlü de büyük kirliliğe neden olan izmaritler nedeniyle, İspanya ve Fransa’da olduğu gibi Türkiye’de de sahillerde sigara içilmesinin yasaklanmasını, izmarit atanlara yüksek para cezaları verilmesini istedi: “Antalya’da senelerdir temizlik yapıyoruz ve en çok sigara izmariti topluyoruz. Örneğin Konyaaltı Sahili’nde baktık, dolaştık, her tarafta sigara izmariti dolu. Bunlar nehirlere, kanalizasyonlara ve oradan direkt denize gidiyor. İçme sularına karışıyor. Hem sağlığımız hem doğamız için çok zararlı. Kanserojen bir madde ve izmarit 10 ile 15 yıl arasında doğada bertaraf olabiliyor. Biliyorsunuz İspanya’da bu yasaklandı. Kanarya Adalarında, Güney Fransa’da, Sardunya’da plajlara sigara içme yasağı getirildi. 30 eurodan 2 bin euroya kadar yaptırım uygulanıyor.”