Çin sokaklarında bozuk para sesi neden kesildi?

Çin'de taksiye binip nakit ödeme yapmayı umuyorsanız, büyük bir hayal kırıklığı ve çok sayıda ret cevabıyla karşılaşmanız muhtemeldir. Bu, 2025 yılında Çin'den haber yapan Le Monde muhabiri Harold Thibault'un da gözlemlediği bir durum. Thibault, madeni para ve banknot kullanımının orada yaygın olarak kullanılan WeChat ve Alipay uygulamaları aracılığıyla yapılan elektronik ödemeler lehine keskin bir şekilde azaldığını belirtiyor.

Bazı insanlar nakit ödeme yaptıklarına pişman oluyor...

Pekin'in merkezindeki bazı dükkan sahipleriyle görüşen basın mensubunun belirttiğine göre, hâlâ madeni para ve banknot kullanan son müşteriler genellikle 80 yaşın üzerinde. On yıl önce durum böyle değildi, ancak bu büyük değişim, bazı yaşlılar bunu fark etmese de, sorunsuz bir şekilde gerçekleşmiş gibi görünüyor.

Onlardan biri üzülerek şöyle yakınıyor: "Her şey çok hızlı ilerliyor. Oğlum ve hatta 8 yaşındaki torunum bile benim için WeChat ve Alipay'i kurdular, ama çok karmaşık" Yeni teknolojiler karşısında biraz şaşkına dönen bu kişi, taksi çağırmak gibi günlük işler için aile üyelerine güvenmek zorunda kalıyor.

Diğerleri ise tam tersine, bu dijital hizmetlerin kullanım kolaylığını memnuniyetle karşılıyor. Her halükarda, bu durum yerel teknoloji devlerinin pazar gücünün önemli ölçüde artmasına katkıda bulundu.

Le Monde'a göre , WeChat ve Alipay, vatandaşlar tarafından bankacılık hizmetleri olarak kullanılıyor. Bu arada, tamamı devlete ait olan geleneksel bankalar, uygun özellikler sunmakta veya bu yeni gerçekliğe uyum sağlamakta başarısız oldular.

Sektörün düzenleyicisini birkaç kez eleştiren Alibaba'nın kurucusu, hükümetin hedefi haline geldi. Şirketin halka arzı engellendi, Ma ise aylarca ortadan kayboldu ve hatta sürgüne gitti. Sonunda yılın başında Xi Jinping tarafından kabul edildi ancak yaşadığı talihsizlikler kesinlikle ibretlik bir ders niteliğinde.

Özel sektöre kıyasla eksikliklerinin farkında olan Çin Halk Bankası, temassız ödemelere olanak sağlayan dijital yuan (dijital renminbi) tanıttı. Hükümet 2022'de 260 milyon hesabın açıldığını duyurmuş olsa da, meslektaşımız bu dijital para biriminin henüz insanların günlük alışkanlıklarının bir parçası haline gelmediğini gözlemliyor.

Dahası, bu girişim açıkça gizlilik sorunlarını da gündeme getiriyor. François Lenglet'in 2021'de RTL'de açıkladığı gibi:

Ancak bu aynı zamanda yetkililerin tüm işlemlerinizi bilebileceği anlamına da gelir. Nakitin sonu, anonimliğin sonu demektir. Devlet, ya da daha doğrusu Çin'de siyasi iktidarın kontrolü altında olduğu için aynı anlama gelen merkez bankası, en küçük ayrıntısına kadar sizin hakkınızda her şeyi biliyor. Çünkü finansal işlemleriniz hayatınızın önemli bir bölümünü ortaya koyuyor. Nakit gizliliği korurken, elektronik para Büyük Birader'in hayalidir.

Son olarak, Avrupa Merkez Bankasının dijital euro üzerinde çalıştığını hatırlatmakta fayda var . Bununla birlikte, Avrupa Birliği yetkililerinin defalarca vurguladığı gibi, bu hiçbir şekilde nakit parayı ortadan kaldırma girişimi değildir.