Bir tanesi dünyanın etrafını 1,5 kez dolaşıyor Sözcü Gazetesi

Gündelik yaşamın en yaygın giysilerinden biri olan kot pantolonun üretim ve tedarik süreci, küresel ölçekte yoğun bir lojistik ağ ve yüksek su tüketimi barındırıyor. Fransa Ekolojik Geçiş Ajansı (ADEME) verilerine göre, bir kot pantolon nihai tüketiciye ulaşana kadar tedarik zinciri boyunca 65 bin kilometreye varan mesafe katedebiliyor.

Dünya çevresinin yaklaşık 40 bin kilometre olduğu dikkate alındığında, bu mesafe küresel çapta bir buçuk tura denk geliyor. Söz konusu hareketlilik; pamuğun Hindistan, Çin veya ABD gibi ülkelerde yetiştirilmesi, iplik, dokuma, boyama ve dikim süreçlerinin farklı ülkelerdeki tesislerde gerçekleştirilmesinden kaynaklanıyor. ADEME verileri, yalnızca Fransa pazarında yılda yaklaşık 90 milyon adet kot pantolon satıldığını ortaya koyuyor.

ÜRETİM BAŞINA 9 BİN LİTREYE VARAN SU SARFİYATI

Çalışmalar, denim üretiminin su ayak izinin de yüksek seviyelerde olduğunu gösteriyor. ADEME’nin referans rehberinde, tek bir kot pantolonun imalatı için yaklaşık 9 bin litre su harcandığı hesaplanıyor. Bu miktar, yaklaşık 285 duşluk tüketime ya da ortalama bir kişinin 50 günlük evsel su ihtiyacına karşılık geliyor.

2024 tarihli ADEME/Ecobalyse araştırması ise giysinin kullanım süresi ve bakım süreçleri hesaba katıldığında toplam su tüketiminin 3 bin 500 ile 7 bin litre aralığında değiştiğini, kullanım ömrü uzadıkça birim kullanım başına düşen etkinin azaldığını belirtiyor.

Öte yandan Avrupa Çevre Ajansı, özellikle boyama işlemlerinden kaynaklı kimyasallar nedeniyle küresel içme suyu kirliliğinin yaklaşık yüzde 20’sinin tekstil sektöründen kaynaklandığını raporluyor. Tekstil sanayisi genel olarak küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 4 ila 8'ini oluşturuyor.

FRANSA’DAN HIZLI MODAYA YASAL DÜZENLEME

Sektörün yarattığı çevresel yük karşısında Fransa Parlamentosu, 29 Haziran 2026 tarihinde hızlı moda (fast-fashion) odaklı e-ticaret platformlarını hedefleyen yasal düzenlemeyi kabul etti. 1 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe giren uygulama kapsamında satılan ürünlere ek mali yükümlülükler getirildi.

Ekolojik Geçiş Bakanlığı tarafından 28 Ağustos 2026'da yayımlanan tarifeye göre:

Ürün başına ceza tutarı çorap için 0,25 eurodan başlarken, paltolarda 12 euroya kadar çıkıyor ve vergisiz satış bedelinin en fazla yüzde 50'si ile sınırlandırılıyor.

Kot pantolonlar için 2026 yılı itibarıyla adet başına 9 euro olarak belirlenen kesintinin, kademeli artışla 2030 yılına kadar yaklaşık 20 euro seviyesine ulaşması öngörülüyor.

ULUSLARARASI İTİRAZLAR VE YEREL DENETİMLER

Yasal düzenleme dış ticarette tartışmalara yol açtı. Çin Ticaret Bakanlığı, getirilen ek mali yükümlülükleri ayrımcı bularak uygulamanın Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı bir ticaret engeli oluşturabileceğini bildirdi.

Aynı dönemde Fransa iç pazarında tekstil atıklarının toplanmasından sorumlu eko-kuruluş Refashion, yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle 9 Nisan 2026'da 170 bin euro idari para cezasına çarptırıldı. Kuruluşun verilerine göre Fransa'da piyasaya her yıl 3,5 milyar adedin üzerinde giyim, ev tekstili ve ayakkabı ürünü sunuluyor.