Çekya da “önce aile değerleri” dedi İstanbul Sözleşmesi’nin onay sürecini resmen bitirdi Son Haberler

Çekya hükümeti, kamuoyunda İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen “Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi”nin onaylanmasına yönelik süreci resmen sonlandırdı. Hükümet, önceki kabine tarafından 2023 yılında alınan ve sözleşmenin onay işlemlerinin sürdürülmesini öngören kararı iptal etti.

Çekya, sözleşmeyi 2016 yılında imzalamasına rağmen parlamentodaki onay sürecini tamamlamadı. Sözleşmenin ülkede hiçbir zaman yürürlüğe girmemesi nedeniyle alınan karar hukuken sözleşmeden çekilme değil, onay sürecinin durdurulması ve hükümet düzeyinde tamamen kapatılması anlamına geliyor.

HÜKÜMET ÖNCEKİ KARARI YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDI

Başbakan Andrej Babiš liderliğindeki hükümet, Petr Fiala döneminde alınan ve İstanbul Sözleşmesi’nin onay sürecinin devam ettirilmesini öngören hükümet kararını yürürlükten kaldırdı. Kararla birlikte sözleşmenin parlamentoya yeniden sunulmasına yönelik hükümet desteği de sona erdi.

Önceki hükümet, Haziran 2023’te onay sürecinin sürdürülmesine izin vermişti. Çekya Senatosu ise Ocak 2024’te yaptığı oylamada sözleşmenin onaylanmasını reddetmiş, 71 senatörden 34’ü kabul yönünde oy kullanmıştı. Sözleşmenin kabul edilmesi için gereken çoğunluk iki oy farkla sağlanamamıştı.

“TOPLUMSAL CİNSİYET” KAVRAMI TARTIŞMALARIN ODAĞINDA YER ALDI

Sözleşmeye karşı çıkan muhafazakâr siyasetçiler ve bazı sivil toplum kuruluşları, metinde yer alan “toplumsal cinsiyet” kavramının kadın ve erkeğin geleneksel toplumsal rollerinden uzaklaştığını savundu. Muhalif kesimler, sözleşmenin “toplumsal cinsiyet ideolojisini” teşvik ettiğini ve Çekya’nın mevcut yasalarının aile içi şiddetle mücadele için yeterli hükümler içerdiğini ileri sürdü.

Avrupa Konseyi ise sözleşmedeki “toplumsal cinsiyet” ifadesinin biyolojik cinsiyet kavramının yerine kullanılmadığını belirtiyor. Konsey, kavramın kadınlara ve erkeklere toplum tarafından yüklenen rollerin şiddet ve eşitsizlik üzerindeki etkisini tanımlamak amacıyla metinde yer aldığını bildiriyor.

AİLE DEĞERLERİ VURGUSU ÖNE ÇIKTI

Sözleşmenin onaylanmasına karşı çıkan çevreler, düzenlemenin kadın ve erkeğin aile içindeki geleneksel rollerine müdahale edebileceğini savundu. Çekya’daki tartışmalarda aile yapısının korunması, ulusal hukuk düzeninin yeterliliği ve uluslararası sözleşmelerin iç hukuka etkisi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Sözleşmenin destekçileri ise düzenlemenin aile yapısını veya evlilik tanımını değiştirmediğini, temel amacının kadınları ve aile içi şiddet mağdurlarını korumak olduğunu belirtti. Önceki hükümetin onay sürecine ilişkin kararında da sözleşmenin Çekya’nın aile hukuku, evlilik tanımı veya cinsiyet kimliği düzenlemelerinde değişiklik yapılmasını zorunlu kılmadığı ifade edilmişti.

ÇEKYA SÖZLEŞMEYE HİÇBİR ZAMAN TARAF OLMADI

Çekya’nın kararı, Türkiye’nin 2021 yılında gerçekleştirdiği çekilmeden hukuki açıdan farklılık taşıyor. Türkiye sözleşmeyi onaylayarak taraf olmuş, daha sonra çekilme bildiriminde bulunmuştu. Türkiye’nin sözleşmeden ayrılması 1 Temmuz 2021’de yürürlüğe girmişti.

Çekya ise 2016 yılında imza attığı sözleşmeyi parlamentoda onaylamadığı için hiçbir zaman taraf devlet statüsü kazanmadı. Hükümetin son kararı, sözleşmeye taraf olma yönündeki siyasi ve hukuki sürecin devam ettirilmeyeceğini ortaya koydu.

SÖZLEŞME 2011 YILINDA İSTANBUL’DA İMZAYA AÇILDI

İstanbul Sözleşmesi, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından 7 Nisan 2011’de kabul edildi ve 11 Mayıs 2011’de İstanbul’da imzaya açıldı. Kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetle mücadeleyi amaçlayan sözleşme, gerekli onay sayısına ulaşılmasının ardından 1 Ağustos 2014’te yürürlüğe girdi.

Sözleşme; şiddetin önlenmesi, mağdurların korunması, faillerin yargılanması ve ülkeler arasında eş güdümlü politikalar uygulanması olmak üzere dört temel alanda yükümlülükler getiriyor. Psikolojik ve fiziksel şiddet, cinsel şiddet, zorla evlendirme, ısrarlı takip ve kadın sünneti sözleşmenin mücadele edilmesini öngördüğü eylemler arasında bulunuyor.