Buzulların altında bulundu: Tüm bildiklerinizi değiştirecek Sözcü Gazetesi

Antarktika’nın buzla kaplı sessizliği, 380 milyon yıllık bir sırrı gün yüzüne çıkardı. Bilim dünyasında heyecan yaratan bu keşif, bugün üzerinde yürüdüğümüz toprakların ilk "ziyaretçilerinin" kim olduğunu ve sudan karaya nasıl adım attıklarını anlatıyor. Flinders Üniversitesi araştırmacıları, Devoniyen Dönemi’ne (Balıklar Çağı) ait bir yırtıcıyı modern teknolojiyle "yeniden hayata döndürerek" evrim tarihindeki kayıp halkalardan birini tamamladı.

Bugün dondurucu soğuğuyla bildiğimiz Antarktika, 380 milyon yıl önce Gondwana süperkıtasının bir parçası olarak çok daha sıcak bir iklime sahipti. Koharalepis jarviki adı verilen yaklaşık bir metre uzunluğundaki bu lop yüzgeçli balık, dönemin sığ sularında pusu kuran tehlikeli bir yırtıcıydı.

Yapılan anatomik analizler, bu balığın küçük gözlere sahip olduğunu gösteriyor. Bu da bizlere Koharalepis’in avlanırken görme duyusundan ziyade, suyun içindeki titreşimleri algılayan gelişmiş duyusal mekanizmalarına güvendiğini kanıtlıyor.

Araştırmanın en devrimsel kısmı, fosile zarar vermemek için kullanılan nötron görüntüleme teknolojisi oldu. Bu yöntemle balığın kafatası, beyin kutusu ve sinir sistemi milimetrik hassasiyetle incelendi.

Elde edilen veriler büyüleyici: Koharalepis’in kafatasının üst kısmında, su yüzeyine çıktığında ek hava almasını sağlayan özel kanallar keşfedildi. Ayrıca beyninin içinde, günümüz canlılarında da bulunan, ışığı algılayıp biyolojik saati düzenleyen bir organın izlerine rastlandı. Bu bulgular, balığın sadece su altında değil, su yüzeyiyle de yoğun bir etkileşim içinde olduğunu doğruluyor.

Bu çalışma, sudan karaya geçişin sanıldığı gibi tek seferlik, büyük bir "tesadüf" olmadığını ortaya koyuyor. Aksine, akciğerli balıklar ve Koharalepis gibi türler incelendiğinde; karasal yaşama uyum sağlama sürecinin, farklı dönemlerde ve farklı coğrafyalarda bağımsız olarak defalarca denendiği anlaşılıyor.

Günümüzde hala yaşayan akciğerli balıkların genetik haritaları ile bu kadim fosilin anatomisi yan yana getirildiğinde, evrimin ne kadar karmaşık ve aşamalı bir yol izlediği daha net görülüyor.

Antarktika'daki bu keşif, atalarımızın sudan çıkış biletinin tek bir türe ait olmadığını, doğanın milyonlarca yıl boyunca farklı "prototipler" denediğini gösteriyor. Koharalepis, o denemelerden en başarılı olanlarından biriydi.