Bu takviyeleri ihtiyacınız Sözcü Gazetesi

Günümüzde bazı vitamin ve mineraller yoğun şekilde kullanılıyor. Üstelik çoğunlukla internet üzerinden yapılan öneriler ve arkadaş-dost tavsiyesiyle alınıyor.

Oysa bu ürünlerin aşırı kullanıldığında önemli sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yunus Kayalar ‘’Bağışıklığımı, beynimi güçlen-direyim derken aldığınız takviyeler organ hasarına bile yol açabilir’’ uyarısında bulundu ve şu bilgileri verdi:

Dr. Yunus Kayalar

Popüler diye alınmamalı

Son dönemde en çok kullanılan ve çoğu zaman bilinçsiz şekilde tercih edilen takviyeler B12, D vitamini, demir, kalsiyum ve magnezyumdur. Bu takviyeler genellikle halsizlik, enerji düşüklüğü, bağışıklığı-beyni güçlendirme, eklem ve kalp sağlığını destekleme, detoks ve yaşlanmayı geciktirme amacıyla kullanılmaktadır. 

Ancak popüler oldukları için değil; gerçekten vücut ihtiyaç duyduğunda kullanılmaları gerekir.

D VİTAMİNİ

Ülkemiz güneşli olmasına rağmen     kapalı ortamda çalışma, güneşten korunma alışkanlıkları ve şehir yaşamı nedeniyle D vitamini eksikliği oldukça yaygın. D vitamini eksikliği; yorgunluk, kas ve kemik ağrıları, sık enfeksiyon geçirme ve kemik erimesi riskine yol açabilir.

Bu belirtilere neden olur

D vitamini eksikliği kemik erimesi, kas güçsüzlüğü, kemik ağrıları ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açabilir; ayrıca yorgunluk, kas ağrıları, kemik hassasiyeti ve sık enfeksiyon geçirme gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Eksiklik tespit edildiğinde doktor tarafından damla, kapsül veya ampul şeklinde D vitamini takviyeleri verilebilir ve doz kişiye özel belirlenir.

Doğal kaynakları

D vitamini, kemik sağlığı başta olmak üzere bağışıklık sistemi, kas fonksiyonları ve hormon dengesi için önemli bir vitamindir ve kalsiyumun bağırsaklardan emilimini artırır. En önemli kaynağı güneş ışığıdır. Haftada birkaç gün, kollar ve yüz açık olacak şekilde 10-20 dakika güneş ışığına maruz kalmak önemli bir destektir. Uzun süre güneşte kalmak ise D vitamini üretimini artırmaz. Bu vitamin somon, sardalya gibi yağlı balıklar, yumurta sarısı, süt, peynir, yoğurt gibi besinlerde bulunur.

Kanda kalsiyum oranını yükseltir

Aşırı alım kanda kalsiyum yükselmesine neden olarak bulantı, kusma, böbrek taşı ve organ hasarına neden olabilir. 

Organ hasarına yol açabilir

Bilinçsiz demir kullanımı mide bulantısı, kabızlık ve karın ağrısına neden olabilir; çocuklarda yüksek doz alımı ciddi zehirlenmelere yol açabilir. Aşırı demir birikimi ise karaciğer, kalp ve pankreasta hasara neden olabileceği için kontrolsüz kullanım sakıncalıdır.

Demir eksikliği ‘kansızlık’ nedeni ama...

Demir, vücutta kan yapımı için gerekli temel minerallerden biri ve bağışıklık sistemi, enerji üretimi ile zihinsel performans üzerinde önemli rol oynar. Büyüme çağındaki çocuklar, hamileler ve doğurganlık çağındaki kadınlar için yeterli demir düzeyi büyük önem taşır. Menopoz sonrası dönemde demir ihtiyacı kişiye göre değişir ve düzenli kan tahlili ile değerlendirilmesi önemlidir.

Doğal kaynakları

Kırmızı et, karaciğer ve diğer sakatatlar, tavuk, balık, yumurta ile ıspanak, koyu yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, pekmez ve kuruyemişler demir kaynaklarıdır. Hayvansal demir daha kolay emilirken, bitkisel demirin emilimi C vitamini ile birlikte alındığında artar.

Takip edilmeli

Demir eksikliği, kansızlığa yol açar; bu durum da halsizlik, çabuk yorulma, soluk cilt, baş dönmesi, nefes darlığı, kalp çarpıntısı, saç dökülmesi, tırnak kırılması ve konsantrasyon güçlüğü görülebilir. Eksikliği basit bir kan testiyle anlaşılır. Doktor tavsiyesiyle tablet, şurup veya ağır vakalarda damar yoluyla tedavi uygulanabilir ve kan değerleri takip edilir. 

B12 VİTAMİNİ

Unutkanlığa karşı hafızayı güçlendirici etkisiyle bilinen B12 de gelişigüzel kullanılan vitaminlerden.

Karaciğer, böbrek, kırmızı et, balık (somon, ton), kabuklu deniz ürünleri (midye), yumurta, süt, yoğurt ve peynir en zengin kaynaklarıdır. 

B12 takviyelerini fazla kullanmak; karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishale yol açabilir, uzun süre yüksek doz     kullanımı ise sinir sistemi ve kalp ritmini etkileyebilir.

TAKVİYELER MAGNEZYUM

Sosyal medya ve popüler sağlık içeriklerinin etkisiyle magnezyum takviyeleri oldukça popüler hale gelmiş olsa da herkesin eksikliği bulunmayabilir. Bu nedenle gereksiz takviye kullanımı yerine dengeli beslenme ve gerekli durumlarda tıbbi değerlendirme yapılması daha doğru bir yaklaşımdır.

Özellikle böbrek hastalığı, kalp hastalığı veya düzenli ilaç alan kişilerde magnezyum takviyeleri mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Eksikliği kas ve sinir sistemini etkileyerek kas krampları, kas seğirmeleri, yorgunluk, sinirlilik ve huzursuzluk, uyku problemleri, baş ağrısı ve kalp ritim düzensizlikleri gibi belirtilere yol açar.

Nelerde bulunur?

Badem, fındık, kaju, kabak çekirdeği, tam tahıllar, muz, avokado, baklagiller ile kakao ve bitter çikolata magnezyumdan zengindir.

Rahatlatıcı etkisi var

Kas ile sinir fonksiyonları, enerji üretimi, kalp ritmi ve kemik sağlığı için gerekli bir mineraldir. Sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı etki göstererek kasların gevşemesine yardımcı olur. 

FAZLASI KALBİ ETKİLER

Eksiklik tespit edildiğinde doktor tarafından magnezyum tabletleri veya kapsülleri önerilebilir. Magnezyumun bilinçsiz kullanımı mide-bağırsak sistemini etkileyerek ishal ve karın ağrısına neden olabilir. Aşırı alımı ise böbrek hastalarında tansiyon düşüklüğü, kas güçsüzlüğü ve kalp ritim bozukluklarına yol açabilir.

KALSİYUM

Kalsiyum, kemik ve diş sağlığı için gereklidir; ayrıca kas kasılması, sinir iletimi ve kalp fonksiyonlarında da önemli rol oynar.

Hangi besinlerde var?

Süt ve yoğurt, peynir, kefir, ıspanak, pazı, roka, marul gibi yeşil yapraklı sebzeler, badem, susam ve tahin ile sardalya gibi küçük balıklar kalsiyum açısından zengin besinlerdir.

Vücutta azalırsa

Kalsiyum eksikliği kemik erimesi, kemik kırıkları, kas krampları, diş problemleri, el ve ayaklarda karıncalanma, tırnak kırılması ve kemik hassasiyeti gibi belirtilere yol açabilir.

Eksiklik tespit edildiğinde doktor tarafından kalsiyum tabletleri veya kalsiyum içeren kombinasyon takviyeleri önerilebilir. 

Yüksek dozu böbrekleri vuruyor 

Kontrolsüz ve yüksek doz kalsiyum kullanımı vücutta birikime neden olabilir ve bulantı, kabızlık ve halsizlik gibi şikâyetlere sebep olabilir. Uzun süre yüksek doz kullanım özellikle böbrek taşı oluşumuna ve böbrek fonksiyonlarında bozulmaya neden olabileceği için risklidir. Bu nedenle kalsiyum takviyeleri özellikle menopoz sonrası kadınlar ve kemik erimesi riski olan kişilerde mutlaka hekim değerlendirmesi sonrası kullanılmalıdır.